M I k r o I q t I s o d I y o t


p> pe(P c-muvozanat narx) (2.16-rasm) va narx уз ni pasaytirish mumkin  bo'lmasa. 2.16-rasm. Narx minimal bo'lganda mahsulot otiqchaligi



Yüklə 4,97 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə22/290
tarix21.01.2023
ölçüsü4,97 Mb.
#98926
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   290
Салимов Б. ва бошк. - Микроиктисодиёт - 2010

p> pe(P
c-muvozanat narx) (2.16-rasm) va narx уз ni pasaytirish mumkin 
bo'lmasa.
2.16-rasm. Narx minimal bo'lganda mahsulot otiqchaligi.
Bunday minimal narx davlat tomonidan, ushbu mahsulotni ishlab chiqaruvchilami 
himoya qilish uchun o'matiladi. Minimal narxning o'matilishi, ortiqcha mahsulotning 
vujudga kelishiga olib keladi yoki mahsulotlar sotilmasdan omborlarda to'planib qolishiga 
olib keladi. Talabni taklifga tenglashtirish uchun davlat ortiqcha mahsulotni sotib oladi. 
sotuvchilar tovami minimal narxda sotib moliyaviy ahvollarini yaxshilaydilar. Bu vaziyat
2.16-rasmdagi grafikda keltirilgan, ortiqcha mahsulot hajmi 
Q s - Q °
ga teng. Agar davlat 
mahsulotni minimal narxdan past narxda sotishga ruxsat bermasa va ortiqcha mahsulotni


sotib olmasa ham bu yerda norasmiy bozor vujudga keladi. Grafikdagi 
£
nuqta ortiqcha 
mahsulotni norasmiy ravishda muvozanat narxdan past narxda 
(Ры
narxda) sotililadi. 
Shunday qilib, talab va taklif modeli orqali bozor narxlarini o'zgartirishning oqibatlarini 
chuqur tahlil qilish mumkin.
Qisqa xulosalar
Talab va taklif chiziqlari, raqobatlashgan ishlab chiqaruvchilarga berilgan narxlarda 
qancha miqdorda mahsulot sotishi mumkinligini va iste’molchilarga esa berilgan nandarda 
qancha miqdorda mahsulot sotib olishini ko‘rsatib beradi. Taklifning taklif chizig'i 
bo'yicha o'zgarishiga, taklif miqdorining o'zgarishi deyiladi. Taklif miqdorining 
o'zgarishi, ya’ni taklifning taklif chizig'i bo'yicha o'zgarishi, faqat narx ta ’siri ostida 
bo'ladi. Narxdan boshqa taklifga ta ’sir qiluvchi omillar taklif chizig'ini o'ngga-pastga 
yoki chapga-yuqoriga siljitadi. Taklif chizig'ining o'zini o'ngga yoki chapga siljishiga 
taklifning o'zgarishi deyiladi.
Muvozanat bozor tizimining shunday holatini bildiradiki, bu holatda talab va 
taklif bir-biriga teng bo'ladi. Muvozanat nuqta muvozanat narxni va muvozanat mahsulot 
miqdorini bildiradi. Bu nuqtada tovar tanqisligi ham, ortiqcha tovar ham bo'lmaydi.
Nazorat va muhokama uchun savollar
1.Talab va taklif chiziqlari tushunchasi.
2.Talab va mahsulot narxi o'rtasida qanday bog'liqlik mavjud?
3.Talabning o'zgarishi deb nimaga aytiladi?
4.Taklif miqdorining o'zgarishi deganda nimani tushunasiz?
5.Taklif xajmi va mahsulot narxi o'rtasidagi bog'liqlikni tushuntirib bersangiz?
6.Talab va taklifga ta ’sir etuvchi omillarni sanab o'ting.
7.
Bozor muvozanati nimani ifodalaydi?
8.Minimal va maksimal narxlar o'matilishi qanday oqibatlarga olib keladi?
9.Talab miqdori taklif xajmidan oshib ketsa bozorda qanday holat yuz beradi?
10. Minimal va maksimal narxlami o'm atishdan maqsad.
Asosiy adabiyotlar
1.Славин М.Б. Системный подход в микроэконимике. - М.: ТЕИ С , 2003.
2.Дорохина Е.Ю. Моделиривоние микроэкономики: Учебное пособие для 
вузов/. Дорохина Е.Ю ., Халиков Ш.А. Под общ.ред. Н .П .Тихамирова.- 
М.:Экзамен, 2003.

Нуриев P.M. Курс микроэкономики. Учебник для ВУЗов, 2-е издание - 
М.: НОРМА
4. Игошин Н.В. Экономика: Учебное пособие для вузов / М.:Ю НИТИ -
ДАНА, 2004.
5. К орниенко О.В. М икроэкономика: 100 экзаменационных ответов: 
Экспресс - справочник /. - И: Ростов Н / Д.: Март, 2003.
6.Москва Институт М икроэкономики, www.citvmarket.ru.
7.Библиотека экономической и деловой литературы http://w w w .aup.ru/ 
library/


I ll BOB
TALAB VA TAKLIF ELASTIKLIGI
3.1. Talab elastikligi
Ma’lumki, tovarga boigan talab, uning narxiga, iste’molchi daromadiga va boshqa 
tovariar narxiga bog'liqdir. Xuddi shunday, taklif tovar narxiga va tovami ishlab chiqarish 
xarajatiga bogiiq.
Masalan, limonning narxi oshsa, unga talab kamayadi. Lekin, biz shu tovarga 
talabni yoki taklifini miqdoriy jihatdan o'sishi yoki kamayishini bilmoqchimiz. Agar 
limon narxi 15% ga oshsa, unga boigan talab qanchaga o ‘zgaradi? Yoki daromad 10% 
ga oshgandagi talab qanchaga o'zgaradi? Bunday savolga javob berish uchun, elastiklik 
tushunchasidan foydalanamiz.
Elastiklik - bir o'zgaruvchining boshqa bir o'zgaruvchi ta’siri ostida o'zgarishini 
olchaydigan o lch o v ; aniqroq qilib aytganda, biror o'zgaruvchining bir foizga 
o'zgarishining natijasida boshqa bir o'zgaruvchining ma'lum foiz miqdorga o'zgarishini 
ko'rsatadigan sondir.
Bunga eng muhim misollardan biri bolib, narxga bogiiq boigan talab elastikligidir. 
Bu elastiklik tovar narxining bir foizga o'zgarishi, unga boigan talabninng necha foizga 
o'zgarishini ko'rsatadi.
Bu ko'rsatkichni toliqroq ko'rib chiqamiz. Narxga bogiiq talab elastikligini 
quyidagicha yozamiz:
(i)
' (ДЯ%) 

Yüklə 4,97 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   18   19   20   21   22   23   24   25   ...   290




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə