|
![](/i/favi32.png) Ma’ruza. 2-otm pedagogika tarixi va pedagogik mahoratSHaxsiy sifatlar tizimida
|
səhifə | 68/116 | tarix | 07.10.2023 | ölçüsü | 1,99 Mb. | | #126003 |
| MA’ruza. 2-otm pedagogika tarixi va pedagogik mahoratSHaxsiy sifatlar tizimida: milliy mafkuraviy onglilik, milliy odoblilik, farosat, nozik didlik, o‘z kasbiga sadoqat va vijdoniylik, tashabbuskorlik, bolajonlik, talabchanlik, adolatparvarlik, pedagogik odob, tadbirkorlik, qat’iylik, har qanday vaziyatda o‘zini idora qila olish, millatlararo muloqot madaniyati, kuzatuvchanlik, samimiylik, topqirlik, kelajakka ishonch, xushmuomalalilik kabi fazilatlarga ega bo‘lishi kerak.
Kasbiy sifatlar tizimida: pedagogik ziyraklik, O‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘li mohiyati, beshta tamoyil rivojlanishining ma’naviy – axloqiy negizlarini bilishi, milliy tarbiya mohiyati va mazmunini chuqur anglash, chuqur ilmiy nazariy salohiyati, pedagogik ijod, o‘z fanining tarbiyaviy imkoniyatlarini mukammal bilish, pedagogik bilimlarni takomillashtirishga intilish, mamlakatimiz Prezidentining ichki va tashqi siyosatidan xabardorlik, o‘zbek xalqining an’analari, qadriyatlari, urf – odatlarini yaxshi anglashi, siyosat, tarix, madaniyat, ma’naviyat, adabiyot va san’at, axloqshunoslik, dinshunoslik, huquqshunoslik, o‘lkashunoslik, texnikaga oid ma’lumotlardan xabardorlik, etnopedagogika, etnopsixologiyaga oid bilimlarga ega bo‘lish va hokazo.
Bo‘lajak o‘qituvchilarda yuqorida qayd qilingan milliy pedagogikaning faoliyatga tayyorlovchi shaxsiy va kasbiy sifatlariga ega qilish lozim. Bu hol kasbiy mahorat egasi bo‘lish va kadrlar tayyorlashning milliy dastur talablarini bajarishga yordam beradi.
“Muallimning yuksak sifati uning aqli, ilmi, fikri, so‘zi, axloqu-odobidadir, – degan edi taniqli murabbiy, maktabshunos olim Hikmatulla Abdullaev o‘zining “YAshil daftar hikmati” asarida. – O‘qituvchining yuz qarashlari ham, gapirishlari ham, qalbi ham, ko‘rinishi ham, yurish-turishi ham, kiyinishi ham chiroyli va ibrat namunasi bo‘lsin. Ayniqsa, uning nutqi tushunarli, ravon, ta’sirli bo‘lishi darkor. U muloqotda bamisoli so‘z zargari ekanligini ko‘rsata olishi muhimdir. SHunga erishish kerakki, odamlar, ayniqsa, ota-onalar va o‘qituvchilar uni rostgo‘y, halol, pokiza, sog‘lom fikrli, shafqatli va muruvvatli, insonparvar kishi sifatida e’tirof etsinlar”.
O‘qituvchi «Sog‘lom avlod uchun» kurashchi, bor bilimi va tajribasini ta’lim-tarbiya ishiga bag‘ishlagan, o‘z qadrini, o‘z hurmati, o‘z obro‘sini saqlaydigan inson. SHuning uchun vaqt oltindan, duru-gavhardan qimmatlidir. U har bir daqiqa vaqtni to‘g‘ri taqsimlaydigan, bajariladigan vazifalarni hisobga oluvchi, darsga tayyorlanishi, dars o‘tkazishni rejalashtiradigan, ta’lim muassasasining umumiy qo‘shimcha topshiriqlarini tez va sifatli bajaradigan hamda vaqtida ovqatlanish, vaqtida dam olishni biladigan intizomli shaxsdir.
Ta’lim va tarbiya jarayoni har bir o‘qituvchidan ulkan aql-zakovat, sabr-toqat, matonat, o‘quvchilarga va o‘z kasbiga yuksak mehr-muxabbatli bo‘lishni talab etadi. O‘qituvchining doimo izlanuvchan, bilim va tajribasini orttirib borishi, o‘quvchilarni chuqur tushunish, ularning ichki dunyosini payqay olishi, o‘sish va rivojlanish darajalarini nazorat qilib borishi na zarur paytda so‘z, ish yoki amaliy harakat bilan yordam bera olish qobiliyati ta’lim va tarbiya jarayonining muvaffaqiyatini ta’minlovchi omillardir.
Pedagogik kasb – bu barkamol inson sifatida xarakterlanuvchi ijtimoiy ahamiyatga molik fazilatlarning barqaror tizimidir. O‘qituvchi o‘z kasbiga ixlos qo‘yishi va uning ijtimoiy ahamiyatini tushunib etishi, bolalarga ta’sir o‘tkazishi va ular bilan hamdardligini namoyon qila olishi shunday fazilatlar majmuasidirki, ular o‘qituvchi faoliyati va muloqoti bilan uyg‘unlashganda o‘qituvchi mehnatining bir butunligiga erishiladi.
O‘qitish va tarbiyalash – bular bir-biridan ancha farqli tushunchalardir. O‘qituvchi o‘z kasbining to‘la ma’nodagi egasi bo‘lishi uchun atrof muhitidagi odamlar orasida hurmat–e’tibor qozona olishi kerak. O‘qituvchi hamma joyda madaniyatli murabbiy, ezgu fazilatlar egasi sifatida namuna bo‘lishi zarur.
O‘qituvchining mahorati pedagogika oliy ta’lim muassasalarida bilim va malakalarni egallash davridayoq, shakllanib boradi. Pedagogik kadrlar tayyorlash, ularning malakasini oshirish va qayta tayyorlash tizimi kasbga moslashishi, tanlangan kasb ichidagi uzluksiz taraqqiyotga moslasha oladigan, keng ma’nodagi o‘qituvchining shakllanishiga bo‘lgan talabga muvofiq, holda bilimlarning pedagogik-psixologik va umummilliy mavqeining o‘sib borishida aks etmog‘i lozim.
Ayniqsa, o‘qituvchilarning qobiliyatida notiqlik san’ati qanchalik kuchli va ta’sirchan bo‘lsa, o‘quvchilar uning so‘zini zo‘r ishtiyoq bilan tinglaydi. O‘qituvchi o‘z kasbiga ixlos qo‘yib, o‘zining pedagogik iste’dodini, samimiy munosabatini o‘quvchilar orasida namoyon etsa, o‘qituvchi bilan o‘quvchilar orasidagi o‘zaro muloqot yuksak darajada mustahkamlanib boraveradi.
O‘qituvchilik faoliyati ushbu kasbni tanlagan har bir yosh yigit va qizlardagi qobiliyat va iste’dodning barcha qirralarini ishga solishga majbur qiladi. A.S.Makarenkoning fikricha, “jamoada 40 ta qobiliyatsiz o‘qituvchi o‘rniga 4 ta qobiliyatli tarbiyachi-o‘qituvchi bo‘lgani ma’qul”ligi haqida gapirgan edi. Bu bilan u qobiliyatsiz kishilar ta’lim-tarbiya ishiga katta zarar etkazishi mumkinligini alohida uqtiradi.
Avvalo, o‘qituvchilar – ta’lim muassasasidagi ta’lim va tarbiyaviy jarayonining asosiy tashkilotchilaridir. Yigit va qizlarning ma’lumot jihatidan umumiy tayyorgarlik darajasi hamda mustaqil ijodiy tafakkur taraqqiyoti, tarbiyalangan darajasi dastur va darsliklargagina emas, balki o‘qituvchilarga, ularning mahorati hamda fuqarolik hislatlariga ham taalluqli bo‘ladi. SHu boisdan ham pedagogika oliy ta’lim muassasalariga o‘qituvchilik kasbini sevgan, unga chin ko‘ngildan qiziqqan va moyilligi bo‘lgan iqtidorli yoshlargina qabul qilinishi lozim.
Dostları ilə paylaş: |
|
|