Nə yaxşı ki, belə dostum var



Yüklə 15,77 Kb.
tarix17.09.2017
ölçüsü15,77 Kb.
növüMücərrəd

Koroğlu İsmixan əmi

Dostum İsmixan haqqında düşündüm, ürəyimdə “nə yaxşı ki, belə dostum var” dedim. Görünür ki, peşəm, təbiətim və işim nəzəriyyə qurmaqla, plan çəkmək və təşkil etməklə, hadisələrin tarixinə və mahiyyətinə varmaqla bağlı olduğuna görə istər-istəməz “dostluq nədir?”, “dost kimə deyilir?” kimi suallar yarandı qarşımda. Dostluq haqqında ancaq mücərrəd düşünmək, nəzəriyyə qurmaq mümkün deyil, bu düşüncələrin kökündə konkret dostluq nümunələri, dost obrazları durmalıdır.

Dost qazanmaq, dostlaşmaq əsasən uşaqlıq və ilk gənclik dövrünə təsadüf edir. Uşaq çox zaman yaxşı şeylər haqqında fikirləşir, dünyanı parlaq görür, dərdi azdır və ya yoxdur (talenin yaratdığı yaralı uşaq qəlbləri istisna olmaqla). Uşaq qəlbi açıqdır. Məktəb illəri oxumaqla yanaşı, bir sıra hallarda isə oxumaqdan daha çox, dostluq və sevgi illəridir. Məktəbdə hansısa bir qıza vurulmayan, qız sevməyən oğlan və altdan-altdan xoşu gəldiyi oğlana baxmayan, bir oğlan sevməyən qız çətin tapılar. Uşaq dünyaları bir-birinə bənzəyir, ortaq arzular, oyunlar, səmimilik, utancaqlıq,…Böyüklərin qayğılarla dolu aləmi isə bir-birindən xeyli fərqlənir.

Uşaqlıqda yaranan dostluqların və sevgilərin çox qismi, nə qədər saf, məsum, odlu olsalar da, zamanın insafsız təkərləri altında əzilir, solur. Ayrılıqlar baş verir, vədlər yerinə yetirilmir. Əlaqələr pozulur, hərə bir tərəfə, bir məkana üz tutur, hərənin öz problemləri, öz yolu əmələ gəlir. Böyüyüb yaşa dolduqdan sonra tez-tez görüşən məktəb dostları, yəqin ki, çox azdır. Məktəb sevgiləri, məktəb dostları ömür boyu yadda qalır, ürəkdə iz salır, amma onlar daha çox fikirdə, xəyalda yaşayır, gerçək gündəlik həyatda xüsusi yer tutmurlar.

Gənclik dostluqları, sevgiləri bir qədər fərqlidir. Ali məktəbdə və ümumiyyətlə, ilk gənclik dövründə artıq maraqları müəyyənləşmiş, peşə və məslək baxımından müəyyən yaxınlığı olanlar bir yerə yığışır, görüşür, dost olurlar. Bu dövrdə başlayan sevgilərin müsbət sonluq ehtimalı xeyli çox olur.

İsmixanla ali məktəbə qəbul ərəfəsində, Bakıda tanış olmuşam. O da, mən də, ümumiyyətlə tələbə olmaq istəyənlərin böyük əksəriyyəti kənddən gəlmişdik, o cümlədən Gürcüstandan, Borçalıdan. O zamanlar riyaziyyat dəbdə idi, çox istedadlı uşaqlar Azərbaycan Dövlət universitetinin (indiki Bakı Dövlət universitetinin) riyaziyyat fakültəsinə qəbul olmaq arzusuna düşürdülər. Çox böyük müsabiqə vardı, orta məktəbi qızıl və gümüş medalla bitirənlərin sayı, gərək ki, qəbul üçün ayrılmış yerlərin sayından çox idi, yəni medalçıların da bir qismi kənarda qalmalı idi. Nə isə… Ali məktəbin birinci ili sadə deyildi. Ali riyaziyyatın çətin olduğunu deməyə ehtiyac yoxdur; üstəlik güclü, istər-istəməz bir-biri ilə yarışan tələbə mühitində, tələbkar və bəzən də qəribə müəllim mühitində. Sakit, hamının bir-birini tanıdığı kənd həyatından sonra hay-küylü, qarışıq, narahat, eyni zamanda zəngin imkanlar açan şəhər həyatına uyğunlaşmaq məcburiyyəti bizi bir qədər sıxırdı. Darıxırdıq. Lakin oxumaq, öyrənmək, gələcəyi düşünmək, gələcəyi hazırlamaq bizim yaxşı mənada başımızı qatır, həyatımızı nizama salırdı.

Əlbəttə ki, yeni tanışlar, yoldaşlar əmələ gəlir, artırdı. Onların içində xasiyyətcə (və mahiyyətcə?!) bir-birinə uyğun olanlar daha yaxın olur, dostlaşırdılar. Ismixanla yaxınlaşmağımızın səbəblərindən biri futbol oynamağımız oldu. Futbol sonralar da uzun müddət əsas oyunumuza çevrildi (İsmixanın sonralar balaca qarın bağlaması futboluna çox təsir etmədi). Sonra şahmat gəldi, şahmat sevgimiz, oyunumuz bu gün də davam edir. İsmixan gözəl intuisiyası və texnikası olan şahmatçıdır. Onunla beş dəqiqəlik sürətli şahmat (blits) oynamaq, ağır olsa da, ləzzət verir. Oynaya-oynaya zarafatlaşmaq, hay-küy qaldırmaq, mahnı oxumaq dostlarası oyunun gözəlliyi və nəşəsidir. İsmixan yaxşı saz çalır, oxuyur, şeir-sənət vurğunudur, zövqlüdür. İsmixanın cazibəsi onun təbiiliyi, sadəliyi və səmimiliyi ilə bağlıdır. Sözündə və əməlində təmizdir, qarşıdakına hörmətlə yanaşır, özünü mərkəzə qoymur, amma özünə də hörmət edir. Dostluqda bərabərlik vacibdir, özünü çəkməklə, öz-özünü sevməklə dostluq baş tutmur, hörmət etmədiyin adamla dost ola bilməzsən, dostluq siyasət sevmir. Kişi-qadın sevgisində eqoizm ola bilər, dostluqda yox.

Həyatda hər cür insanlarla qarşılaşırıq. Kobud, saxtakar, yaltaq adamlarla bir məclislərdə də oluruq, içimizdə onlara yad olsaq da, onlardan uzaqda dursaq da, onlarla savaşa çıxmırıq, onların varlığını qəbul edirik, onlara dözməli oluruq. Ürəyimiz əsl dost məclisi istəyir. Qarşılıqlı hörmət, inam və etibar, təmənnasızlıq, şəfqət duyğusu üzərində qurulan dostluq həyatımızı mənalandırır, gözəlləşdirir. Dostlarla bir yerdə olmaq formalizmləri, sünilikləri aradan qaldırır, uşaqlaşa bilirik, gəncləşirik. Kimisə həmişə görmək istəyiriksə, onu görəndə seviniriksə, o insan dostdur.

İsmixan elm dalınca da getdi, vəzifə sahibi də oldu, ali təhsil təşkilatçılığı ilə də məşğul oldu, insanlarla münasibət qurmaq bacarığını nümayiş etdirdi. Heç vaxt səmimiliyinə xələl gətirən addım atmadı, süniliyə yol vermədi. Və vəzifədən aralanmaq, öz səmimi həyatını yaşamaq qərarına gəldi. Şəhərdən kəndə qayıtmaq, el içində yaşamaq arzusunda olan çox adamlar görmüşəm və onların səmimiliyinə inanmışam. Lakin bu yolda addım atmaq, qərar qəbul etmək asan iş deyil, çünki axın kənddən şəhərə doğrudur. Axına qarşı getmək çətin olur. Bir vaxtlar bu barədə “şəhərlilər kənddən gəldi” adlı bir şeir yazmışdım (ondan bir parça):

Şəhər yeni, kənd əzəldi

Şəhərlilər kənddən gəldi…

Biri haya-küyə gəldi

Biri məzə-meyə gəldi,

Bilməsə də nəyə gəldi

Şəhər deyə-deyə gəldi

Şəhəri görməyə gəldi

Şəhərdə ölməyə gəldi.
Dost az olar. Dostluq da canlı orqanizm kimidir, qayğısına qalmasan, iş pozulacaq. Dostluğu bacarmaq, saxlamaq, bəsləmək, böyütmək lazımdır. İsmixan bunu çox yaxşı bacarır. Zaman keçdikcə güclənən dostluq gözəldir. Dostların qədrini bilmək lazımdır – bu sözləri çox işlətsək də, haqqında az düşünürük. Axı “dost o qədər çox deyil/və azalır ilbəil”.

Tələbəlik bitdi, ailə qurduq, uşaqlarımız oldu, dostluğumuz davam etdi, daha da bərkidi. Mənim uşaqlarım İsmixan adlı iki əmi tanıyırdılar, mənim iki dostumu: Poyludan gələn İsmixan Yusubovu və Borçalıdan gələn, haqqında söz açdığım İsmixan Abdullayevi. Bu iki ləqaqətli dostu bir-birindən fərqləndirmək üçün ləqəb fikirləşmək lazım gəldi. Mənim yerlim və dostum İsmixan Abdullayevə “Koroğlu İsmixan əmi” adı verdik. İsmixanda Koroğlu mərdliyi, Koroğlu açıqlığı, Koroğlu çoşqusu, Koroğlu sazı-sözü vardı! Bu ad uşaqlarımın çox xoşuna gəlirdi, onlar İsmixanı da yaxşı tanıyır və sevirdilər, “Koroğlu” dastanını da yaxşı bilirdilər. Sevinə-sevinə “Koroğlu İsmixan əmi zəng etmişdi, axşam bizə gələcək” dedikləri yaxşı yadımdadı.



Koroğlu İsmixan əmi! Borçalıda böyük bir məslis düzəlt, saz-söz məclisi qur, süfrən açıq olsun, gözlə, gəlirəm!


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə