Tutuklu öĞrenciler raporu



Yüklə 0,79 Mb.
səhifə1/10
tarix14.06.2018
ölçüsü0,79 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

TUTUKLU ÖĞRENCİLERLE DAYANIŞMA İNİSİYATİFİ 41811_187384324700112_672399444_n.jpg


TUTUKLU ÖĞRENCİLER RAPORU

c:\users\pc\desktop\img_1971.jpg

(…) Bir, Yeryüzünde nasıl dağılmıştır

Tarihi düzünden okumaya ayaklanan çocuklar?
İki, Daha yavuz bir belge var mıdır ha

Gerçeği ararken parçalanmayı göze almış yüzlerden?
Üç, Boğaziçi bir İstanbul ırmağıdır

Nice akar huruc alessultanlarda bayraksız davulsuz?
(…)Çocuklar! ile bile muhbirler! ve bütün ahali!

Hep birlikte, üç kez, bağırarak, yazınız
Kurşunkalemle de olabilir

Yort Savul!
(Ece Ayhan)

TUTUKLU ÖĞRENCİLERLE DAYANIŞMA İNİSİYATİFİ

TUTUKLU ÖĞRENCİLER RAPORU

Bu sabah da avluda volta atmaya çıkacak insanlar için,

özgürlük ve eşitlik mücadelesi veren herkes için,

içeride ve dışarıda, özgür yarınlara kavuşmak umuduyla…

İçindekiler

İçindekiler 3


Giriş 4

Genel Değerlendirme 9

TCK, TMK ve ÖYM’lerin Değerlendirilmesi 14

İddianamelerden örnekler 20

Ankara Gençlik Kültür Merkezi Davası 22

İstanbul DYG Ek Davası 24

Kocaeli Üniversitesi DYG Ana Davası 26

Denizli DYG Ana Davası 27

Diyarbakır Uludere Anması Davaları 29

Malatya Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi Davası 30

Kocaeli Füze Kalkanı Afişi Eylemi Davası 31

SDP üyesi Baran Nayır ve Ali Deniz Kılıç’ın Davası 32

Maoist Komünist Partisi Davası 34

Odak Dergisi Davası 36

Hüküm Kurulan Davalar 38

Cihan Kırmızıgül Davası 38

Berna Yılmaz ve Ferhat Tüzer Davası 39

Selçuk Üniversitesi Öğrencileri Davası 40

Ubeyt Şen Davası .. 40

Rıdvan Çelik Davası 41

Cezaevlerinde Yaşanan İhlaller 42

Eğitim Hakkı İhlalleri 50

Sonuç ve Çözüm Önerileri 64

Tutuklu Öğrencilerden Mektuplar 67

Tutuklu Öğrenci Listesi 74

2010 ve 2011 Yıllarında Öğrencilere Verilen Cezaların Tabloları 93



Giriş

Son yıllarda tüm Türkiye’de öğrencilere yönelik özel bir politika uygulanmaktadır. Yüzlerce öğrenci düşünce, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü kullandığı için, muhalif olduğu için özgürlüğünden ve eğitiminden mahrum edilmektedir. Bunun dışında bir ikinci yaptırım olarak öğrencilere eğitim gördükleri kurumlar tarafından kınama, uzaklaştırma, yükseköğretim kurumundan çıkarılma gibi cezalar da verilmektedir. Unutmamak gerekir ki, bu yargısal süreç ve yargılama tedbiri olan tutuklamalardan sadece öğrenciler değil, toplumun bütün kesimleri etkilenmektedir.

Elbette ki işsizinden akademisyenine, işçisinden gazetecisine, esnafından avukatına bu politik sürecin muhatabı olan kişiler arasında önem ve öncelik sıralaması yapmak mümkün değildir. Ancak bu noktada öğrencilerin özel olarak ele alınmasını gerektiren husus, bu kişilerin devletin keyfi şiddeti karşısında çok daha kırılgan bir zeminde bulunmasıdır. Bu kırılganlık, ekonomik açıdan başkalarına bağımlı olmak, o ana dek kurmuş olduğu toplumsal bağlarından kopuk bir biçimde farklı bir şehirde yaşıyor olmak, içinde bulunulan geçici statüye bağlı olarak pek çok toplumsal ve hukuki güvenceden yoksun olmak şeklinde özetlenebilir. Hepsinin ötesinde, politik kimliğini inşa sürecinde bulunan kişilere yapılan bu müdahaleler diğer öğrenciler üzerinde çok daha fazla etki yaratmakta ve devletin korku tohumlarının kişilerin benliğine iz bırakacak biçimde ekilmesine yol açmaktadır. Yaratılan oto sansür, demokrasinin de temeli olan düşünce ve ifade özgürlüğü önündeki en önemli, fakat gölgede kalan engeldir.

Öğrencilerin ayrı bir kategori olarak ele alınması, diğer tutuklu veya hükümlüler arasında bir hiyerarşiyi ifade etmediği gibi, bir eğitim hakkı güzellemesine de işaret etmez. YÖK Disiplin Yönetmeliği ile şekillenen, özgür düşünce üretmekten uzak konumda bulunan üniversiteler ve Tevhidi Tedrisat ile birbirlerine bağlanmış ilk ve orta dereceli okullarda öğrenci olmak, ayrıcalıklı bir konum yaratmamaktadır. Bununla birlikte, dayatılan kalıpları kabul etmeyerek mücadele veren, örgütlenen, protestolar gerçekleştiren öğrencilerin baskıya uğraması, yine eğitim sistemi üzerinden tartışılması mümkün olan farklı sorunlara neden olmaktadır.

Bu noktada belirleyici olan husus, tutuklanan öğrencilerin anayasal ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış olan eğitim haklarını, düşünce, ifade ve örgütlenme özgürlüğü gibi haklarla birlikte kullanamamasının yarattığı ikiliktir. Bu ayrım, çeşitli şekillerde karşımıza çıkmaktadır. Tutuklu öğrenciler, tutukluluğa mahsus bütün bu hukuki uygulamaların yanı sıra, sınavlara girebilmek için bir şehirden diğer şehre nakledilmelerinin gerekmesi halinde nakil masraflarını ödemek zorunda bırakılmakta, nakledildikleri cezaevinde hücre hapsi vasıtasıyla tecritle karşılaşmaktadır. Ders notlarına erişememe veya geç erişme gibi uygulamalarla hatta çoğu zaman, yargılama sürecinden bile önce açılan disiplin soruşturmaları sonucunda peşinen cezalandırılmakta ve eğitim hakkı ihlalleriyle yüz yüze bırakılmaktadır.

Devletin yerleştirmek istediği düzene uygun insanlar olmayı reddeden, başkaca bir politik görüşü benimseyen, sorgulayan, tepki gösteren kişilerin, toplumsal hayattan uzaklaştırılmaya çalışılması kabul edilebilir bir durum değildir. Bu noktada, üniversitelerin, statükonun korunması yolunda en önemli aktörlerden birisi olması, akademinin bu duruma sessiz kalması öğrencileri daha da yalnızlaştırmaktadır. Üniversite yönetimlerinin hazırladıkları disiplin soruşturmalarına kaynak teşkil eden metnin polis fezlekesi oluşu ve iddianameler ile de paralellik arz etmesi, üniversite özel güvenliklerinin mahkemelerde tanık sıfatıyla dinlenmeleri bu yalnızlaştırmanın önemli örnekleridir.

Bu rapor tutuklu öğrencilerin yaşadıkları sorunlara ilişkin yurt içi ve yurt dışı kamuoyunu bilgilendirmek, tutuklu öğrencilerle ilgili bilgi kirliliğini önlemek, öğrencilerin eğitim hakkı ihlalleri, cezaevi hakkı ihlalleri vb. konulara dikkat çekmek için Tutuklu Öğrencilerle Dayanışma İnisiyatifi (TÖDİ) tarafından hazırlanmıştır.

Rapor öğrencilerin tutukluluk hallerine ilişkin TÖDİ’nin yaptığı genel durum değerlendirmesinin ardından, Terörle Mücadele Kanunu (TMK) ve Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemelerine (ÖYM) ilişkin bir inceleme ile başlamaktadır. ÖYM savcıları tarafından hazırlanan iddianamelerden örnekler sunulması ve iddianameler ile birlikte yargı sürecinin ve kararların değerlendirilmesinin ardından, eğitim hakkı ihlalleri ve Yüksek Öğretim Kurumu (YÖK) disiplin yönetmeliği cezalarının değerlendirilmesini, cezaevi hakkı ihlallerinin değerlendirilmesini, sonuç ve çözüm önerilerini ve tutuklu öğrencilerden mektupları içermektedir.

Raporun sonuna TÖDİ’nin bugüne kadar ismine ulaşabildiği tutuklu öğrencilerin bir listesi de eklenmiştir. Tutuklu öğrenci sayısının açıklanması, kamuoyu karşısında yapılan yanlış bilgilendirmelerin bir nebze de olsa son bulmasını amaçlamaktadır. Yoksa tutuklu öğrenci sayısının daha az veya fazla olması, yukarıda kısaca açıklanan baskıların derecesini değiştirmemekte ve bu meseleyi toplumsal bir olgu olmaktan uzaklaştırmamaktadır. Tutuklu öğrencilerin sayılara hapsedilmesi doğru değildir. Bu sorun sayı üzerinden değil, toplumsal, siyasal ve hukuksal açılımlar üzerinden tartışılması gereken, can alıcı bir sorundur. Tek kişinin bile bu baskıdan payını alması, toplumun sindirilmesi yönünde bir hamledir.

Bu rapordan önce tutuklu öğrencilerle ilgili üç rapor daha hazırlanmıştır. Bu raporlardan ilki aralarında Prof. Dr. İbrahim Kaboğlu’nun da olduğu İstanbul, Kocaeli ve Marmara Üniversitesi’nden bir grup öğretim üyesi tarafından hazırlanmıştır. Bu raporun arkasından, Çağdaş Hukukçular Derneği’nin (ÇHD) hazırladığı Marmara Bölgesi’nde tutuklu bulunan öğrencileri kapsayan rapor İstanbul Barosu’nda kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bu raporu baz alan genişletilmiş son rapor Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün tarafından yazılmıştır. TÖDİ’nin çalışması tutuklu öğrencilerle ilgili hazırlanmış dördüncü rapordur ve hazırlık aşamasında diğer raporlardan yararlanılmıştır.

Bu raporların kamuoyu ile paylaşılması ve TÖDİ’nin yaptığı kampanyalarla birlikte tutuklu öğrenciler kamuoyu tarafından daha da bilinir olmuş, Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) milletvekilleri ve CHP milletvekillerince tutuklu öğrencilerin yaşadıkları sorunlarla ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) çok sayıda soru önergesi ve araştırma önergesi verilmiştir. Bu önergelere verilen cevaplardaki bilgilerden yararlanılmış, buna mukabil bakanlığın verdiği kimi bilgiler de bu raporla çürütülmüştür. Önergelere ve ilgili bakanlıkların cevaplarına www.tbmm.gov.tr adresinden ulaşılabilmektedir.

Öğrencilerle bağlantı ilk olarak avukatları aracılığıyla kurulmaya çalışılmıştır. Avukatlarla görüşmeler yapılmış, elde edilebilen iddianameler incelenmiş, cezaevindeki hak ihlallerine dair somut verilere ulaşılmış, duruşmaların bir kısmı TÖDİ tarafından izlenmiştir.

Öğrencilerin sayılarına ilişkin bilgilerin bir kısmı öğrencilerle yapılan yazışmalar sonucunda tespit edilmiştir. Ancak buna rağmen öğrencilerin tamamına ulaşılamamıştır. Öğrencilerden mektuplar gelmeye devam etmektedir. Mektupların hemen hepsinde öğrencilerden gelen talepler ve uğradıkları hak ihlalleri benzerlikler göstermektedir. Ayrıca yargılama sürecinde karşılaşılan hukuka aykırılıklar da paralellik arz etmektedir.

Raporda ilköğretim ve lise öğrencilerine ilişkin bilgi yok denecek kadar azdır. Raporun ilerleyen aylarda güncellenmesi ile birlikte bu bilgilerin eklenmesine çalışılacaktır. Adalet Bakanı Sadullah Ergin’in bir soru önergesine verdiği cevapta tutuklu ortaöğrenim öğrencilerinin sayısı 1579 olarak verilmiştir. Adalet Bakanlığı, Malatya Milletvekili Veli Ağbaba’nın vermiş olduğu bir soru önergesine verdiği cevapta ise “hükümlü” üniversite öğrencisi sayısını 325 olarak açıklamıştır. Dikkat edilmelidir ki, ilgili bakanlıklar şimdiye dek yaptıkları açıklamalarda öğrenci statüsünü son derece dar yorumlamış, açık öğretim, meslek yüksek okulu ve dershane öğrencilerini es geçmiştir. Açık öğretim lisesi programlarında okuyan tutuklu ve hükümlü sayısı 9.977 olarak aynı cevapta verilmiştir. Bunun yanı sıra, tutuklandığı esnada öğrenci bulunan ve bu statüsünü uğradığı disiplin soruşturması nedeniyle kaybeden, sayısı azımsanamayacak kadar fazla olan öğrenciler de hiçbir açıklamada yer almamıştır.

Son aylarda Ağrı, Urfa, Diyarbakır, Hakkâri, Mardin, Siirt, Malatya, Ankara ve İstanbul gibi illerde KCK adı altında tutuklamalar hızlanmıştır. Bu operasyonlarda da tutuklananların bir kısmı öğrencidir. Bu öğrencilerle ilgili bilgi henüz elimize ulaşmamıştır. Örneğin, Mersin’den gelen ve 88 kişinin yargılandığı davada adı geçenlerin çoğu öğrenci olmasına rağmen, öğrencilerin kimler olduğu tespit edilemediği için ekteki öğrenci listesine adları eklenememiştir.

Tutuklu öğrencilerin birçoğunun avukatı KCK adı altında gerçekleştirilen baskınlar kapsamında avukatlara yapılan operasyonlarda tutuklanmıştır. Avukatların tutuklanmasının ardından öğrencilerin dosyalarını alan avukatların iş yükü alabildiğine artmıştır. Dolayısıyla öğrencilerin savunma hakları da zedelenmiş, yargılama süreci uzamıştır.

Devlet mevcut sistem açısından kendine muhalif gördüğü düşünce ve faaliyetleri baskılarken hukuk enstrümanını çok rahat kullanmaktadır. Bazı davalarda, yargı mercilerinin karar ve pratiklerinin siyasal iktidar ile tam bir bütünlük oluşturması bu bakımdan tesadüf değildir. Tutuklu öğrenciler gerçeği de bu nedenle yukarıda çok kısaca çerçevesi çizilen durumdan bağımsız düşünülmemelidir. Siyasal iktidarın muhalif fikirlere sahip öğrencilere yönelik yaklaşım ve uygulamaları konusunda, yargı mercileri de kararları aracılığıyla aynı kapsamda hareket etmektedirler. (Bu görüş, "Türkiye'de Adalet Yönetimi ve İnsan Haklarının Korunması" başlıklı ve 10 Ocak 2012 tarihli rapor, s. 4 ile de desteklenmektedir. Türkçe tam metin için: http://www.inhak.adalet.gov.tr/raporlar/2012turkrapor.pdf - Son Erişim Tarihi: 26. 06. 2012). Böylece siyasal iktidarın kabul edilemez bulduğu öğrenci eylemleri, yargı mercileri eliyle “mahkûm” edilmekte, öğrenciler hakkında tutuklama ve mahkûmiyet kararları verilmektedir.

Üniversite öğrencileri çoğunlukla dinamik bir yapıda, toplumsal sorunlara duyarlı olmuşlardır. Türkiye öğrenci hareketi, dünyada diğer birçok ülkede olduğu gibi tarihsel bağlara sahiptir ve toplumsal muhalefetin kuvvetli bir eksenini oluşturmuştur. Bu durum son derece olağandır ve kendi sorunlarını yüksek sesle/eylemliliklerle dile getirmişlerdir.

Öğrencilerin parasız eğitim, harç ücretleri, ders kitapları, halk için eğitim gibi konularda görüş açıklamaları ve eylem yapmaları, siyasal bir özne olarak faaliyet yürütmeleri de son derece doğaldır. Bu durum her şey bir tarafa ifade özgürlüğünü ve insan haklarını temel alan demokratik toplum tahayyülünün gereklerindendir.

Genel Değerlendirme

Türkiye’de olağanüstü hukuk rejiminin uygulandığı dönemlerle olağan hukuk rejiminin uygulandığı dönemler neredeyse eşittir. (İnanıcı Haluk, Parçalanmış Adalet, “Örfi İdare Yargısından Yeni Devlet Güvenlik Mahkemesine Sanık Hakları”, s. 18, 19.) 1920’de başlayan hukuki ve fiili olağanüstü rejim uygulamaları, çeşitli kesilmelerle bugüne kadar gelmiştir. Devlet her daim kendi bekası için özel bir yargı aracına ihtiyaç duymuştur. Bunu ise kimi zaman olağan bir durum olarak kabul ettirmiş, kimi zaman ise alenen olağanüstü hal rejimi ilan ederek bu uygulamaya meşruiyet kazandırmaya çalışmıştır.

Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen 2 sayılı kanun, Hıyaneti Vataniye kanunudur. İlk maddede vatan hainliği tanımlanarak, rejimin ‘düşman’ı tayin edilmektedir. Hilafet makamına, saltanata ve ülkeyi bölücülerden kurtarmak isteyen Meclis’e karşı düşünce ve uygulamalarıyla veya yazdıkları yazılarla muhalefet edenler vatan haini olarak tanımlanır. Kanunun beşinci maddesi ise bir geleneğin tohumlarını açığa vurur niteliktedir: Vatana ihanet zanlılarının muhakemesi, ceza mahkemeleri tarafından verilen kesin tutuklama belgesi üzerine, her halde tutuklu olarak yapılır.

Görüldüğü gibi, rejim öncelikle düşmanını belirlemiş, ardından cezalandırmak için, tutuklamanın kural olduğu, temyizin mümkün olmadığı bir olağanüstü hukuk rejimi kurmuştur. İstiklal Mahkemeleri, Sıkıyönetim Askeri Mahkemeleri, Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) olağanüstü hukuk dönemlerinin yargı mercileridir.

1982 anayasasının kabul edilmesinden sonra kurulan ve bir 12 Eylül rejimi ürünü olan, yine düşman ceza hukukunun uygulandığı Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin 2004 yılında anayasa ve ilgili yasalarda yapılan değişiklik ile kaldırılmasıyla, toplumda olağanüstü dönem yargı rejiminin sona erdirildiği algısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Ancak DGM’lerin kapatılmasının sadece bir usul değişikliğinden ibaret olduğu, başta DGM’leri kaldıran 5190 sayılı kanunun geçici 2. maddesiyle derdest davaların yetkili ağır ceza mahkemelerine devredildiği hükmü ve hemen ardından Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) 250. maddesi ile özel yetkili mahkemelerin (ÖYM) kurulması ve aynı davalarda bu mahkemelerin yetkilendirilişi birlikte düşünüldüğünde anlaşılacaktır.

Türk Ceza Kanununun (TCK) “Millete ve Devlete Karşı Suçlar ve Son Hükümler” başlıklı dördüncü kısmı altında düzenlenen bazı suçlar, ÖYM yetkisi kapsamına alınmıştır. Bu kısımda suçlar, devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, milli savunmaya ve devlet sırrına karşı suçlar şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu çerçevede toplumsal muhalefet güçlerinin yapmış olduğu birçok fiil bu kapsamda yorumlanmaktadır. Bu maddelere dayanılarak çok sayıda dava açılmakta ve özel yargılama usulleriyle sürdürülmektedir.

Terörle Mücadele Kanununda 2006 yılında yapılan değişikliklerle terör kavramının kapsamı genişletilmiştir. Bu değişiklikle zaten sınırı ve kapsamı belirsiz, esnetilmeye uygun olarak yazılan terör kavramı çok daha tartışmalı bir hale getirilmiştir. Kanunun 4. , 7. ve 8. maddelerine yapılan eklemelerle yapılan birçok eylem ve etkinlik doğrudan “illegal” olarak değerlendirilmekte ve suç addedilmektedir. Bu maddelerle önlük giymek, slogan atmak, halay çekmek, şarkı söylemek, marş okumak gibi birçok eylemin gerektirdiği doğal fiiller bile terör suçu haline getirilmektedir.

Devlet aklının bir devamı olarak AKP hükümeti, TCK, TMK ve ÖYM ile oluşturduğu üçlü sacayağını, toplumsal muhalefeti ve siyasi rakiplerini sindirmek için kullandığı özel bir araca dönüştürmüştür. Üçlü sacayağının Ergenekon, Koma Civakên Kurdistan (KCK), Devrimci Karargâh, Oda TV, Demokratik Yurtsever Gençlik Meclisleri (DYG) gibi davalarla nasıl işletildiği görülmektedir.

İstisnai bir tedbir olan tutukluluğun kurala dönüştüğü yukarıdaki davalarla Türkiye’de hapishane nüfusu 2002'de 59429 iken, şu anda 125000’i aşmıştır. Bu da %210’luk bir artışa işaret etmektedir. Terör ile ilişkilendiren suçlardan tutuklu bulunan kişi sayısı Barış ve Demokrasi Partisi’nin verdiği rakamlara göre sadece KCK davasında bile 8000’i aşmaktadır. Bu konuda resmi kaynakların vermiş olduğu sağlıklı ve tutarlı verilere ulaşılamamaktadır. Buna rağmen, terörle ilgili suçlardan tutuklu bulundurulanların sayısı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün http://www.cte.adalet.gov.tr adresindeki verilere göre, 2002-2012 arası yüzde yüz on beş artış göstermiştir.

Dünyaca ünlü haber ajansı Associated Press’in yaptığı araştırmaya göre tüm dünya çapında 2001-2011 arasında 35 bin kişi terörle ilişkilendirilen suçlardan tutuklanmış veya hüküm giymiştir. Bu 35 bin kişinin yaklaşık 13 bin kadarının Türkiye’de bulunması sorunun ne kadar yakıcı olduğunu bir kez daha hatırlatmaktadır. Türkiye muhalif yurttaşlarını terörist saymakta, terörist diye hapsetmekte dünya birincisi konumdadır.

Burada önemle belirtmek gerekir ki Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) bu tutuklamaların birinci dereceden muhatabıdır. 29 Mart 2009 yerel seçimlerinde BDP’nin selefi olan Demokratik Toplum Partisi’nin (DTP) çok sayıda belediye başkanlığını kazanmasının ardından KCK adı altında operasyonlar başlatılmıştır. Bu operasyonlarla Kürt siyasetinin belediye başkanları, belediye meclis üyeleri, il ve ilçe yöneticileri ve binlerce üyesi tutuklanmıştır. Tutuklanan bu insanlara bu süre içerisinde TMK ve TCK kapsamında çok ağır ithamlarla çok ağır cezalar verilmiştir. Kürtlerin kimlik bilgileri, nüfus kayıt örneği adı altında iddianamelerin deliller kısmında yer almıştır. BDP’nin program ve tüzüğünde adı açıkça ifade edilen ve partinin gençlik örgütlenmesi olan Demokratik Yurtsever Gençlik Meclisleri’nin (DYG) tüm faaliyetleri suç addedilmekte ve DYG’nin kendisi kriminalize edilmektedir. Aşağıda detaylandırılacağı gibi bağımsız milletvekilinin seçim bürosu açılışına veya mitingine katılmak, örgüt üyeliği suçlamasına işaret edebilmektedir.

Bu tutuklamalarla hapsedilen bütün muhalif kesimler, başkaca hak ihlalleriyle her defasında yeniden mağdur edilmektedir. Bu kapsamda cezaevinde yaşanan başta sağlık hakkı olmak üzere çeşitli hak ihlalleri aşağıda detaylı bir biçimde ele alınacaktır. Aynı şekilde öğrencilerin tutukluluk halleri devam ederken karşılaştıkları eğitim hakkı ihlallerine de ayrıntılarıyla yer verilmiştir. Savunma hakkı ihlali bunlardan biridir ve çeşitli görünümleri aşağıda detaylandırılacaktır. Yine savunma hakkı ihlalinin bir görünümü de mahkemelerde anadilde savunma yapılmasına izin verilmemesidir. KCK ve DYG davalarında Kürtçe savunma yapmak isteyenlerin bu talepleri istikrarlı bir şekilde reddedilmektedir. İnsanların kendini hangi dilde daha yetkin ifade edeceklerine veya hangi dilde savunma yapabileceklerine bir bakışta karar verebilen mahkemeler, Kürtçe savunma taleplerini duruşma tutanaklarına “Türkçe olmayan bir dil” veya “içeriği anlaşılmayan bir dil” şeklinde geçirmektedir. Bu durum savunma hakkının ihlali olduğu gibi, bir toplumsal çatlağın da ikrarıdır.

İhlallerin bir diğeri gizlilik kararı bulunmamasına rağmen duruşmalara izleyici alınmamasıdır. Birçok davada Diyarbakır’dan, Van’dan, Mardin’den gelen tutuklu aileleri duruşma salonuna alınmamakta, davalar kapalı kapılar ardında yapılmaktadır. Buna çarpıcı bir örnek olarak, İstanbul’da 72 kişinin yargılandığı duruşmayı takip etmeye ve öğrencilere destek olmaya gelen İstanbul HDK milletvekili Sırrı Süreyya Önder’in duruşma salonuna jandarmalar tarafından alınmaması ve bu durumun duruşma tutanağına jandarmaların ifadesi doğrultusunda “Milletvekili olduğunu iddia eden biri salona girmeye çalışmıştır” şeklinde kaydedilmesi verilebilir.

Bu çerçevede unutulmaması gereken, neredeyse kanıksanmış bir ihlal türü de kadına yönelik olandır. 8 Mart’a katılmak gerek iddianamelerde, gerekse duruşma süresince kadınların karşısına çıkarılmaktadır. 1857’den bu yana kadınların meşru siyaset zemini ve hak taleplerini ilettikleri bir gün olan 8 Mart’ın kriminalize edilmesi, bütün kadın örgütlerini de yakından ilgilendiren bir sorundur. 8 Mart çağrısının bazı sitelerden yapılması, evrensel bir gün olan 8 Mart’ı başka kesimlerin de kullanılması, somut bir bağ olmamakla birlikte örgüt talimatı olarak nitelenmektedir. Bunu sonucu olarak da bu yürüyüşlere örgütlü katılımın sağlanması, terör örgütü propagandası için yeter görülmektedir.

Kadınlar ise, her celse yalnızca kadın oldukları için katıldıklarını, bunun hakları olduğunu açıklamak durumunda kalmaktadırlar. Aynı şekilde, yaşadıkları ilişkilerden dolayı da rencide edici sorulara maruz kalmakta olan kadınlar, tutuklu birisiyle “hissi ilişki” yaşadığı için damgalanabilmekte, “Gece sevgilinle mi kaldın, ne yaptınız?” gibi sorularla cendereye alınabilmektedirler. Kadınların cezaevinde uğradıkları küçük düşürücü muamele de erkeklere nazaran farklılık arz etmektedir. İnce ve çıplak arama uygulamaları ile bedensel saldırıya maruz kalmaktadırlar.

Siyasi arenada da kadınların muhalefeti ayrımcı bir dille karşılanmaktadır. Bir kadının panzer üstünde bayrak sallaması devletin namusuna halel getirdiği için bunu gerçekleştiren kadın öğrenci protestolar bittikten sonra yakalanıp kemikleri kırılana kadar dövülmüştür. Bunun arkasından başbakan Konya’da bir mitingde “Kadın mı kız mı belli değil.” diyerek doğrudan cinsel ayrımcılık gerçekleştirmiştir. Buna paralel olarak, polis saldırısı sonucu düşük yapan genç öğrenci kadın, doğrudan cinsiyeti ve cinselliği üzerinden saldırılara maruz kalmıştır.

Genel planda baktığımızda bu ihlaller yaşanırken dezenformasyon da devam etmektedir. Yukarıda açıklandığı gibi, cezaevinde bulunan tutuklu ve hükümlü sayısı, öğrenci sayısı ve durumu belirsizken verilen bilgiler son derece yanıltıcı olmaktadır. AKP’li bakanlar ve milletvekilleri tarafından soru önergelerine verilen cevaplarda ve kamuoyuna yapılan açıklamalarda “Öğrenciler tecavüzden, cinayetten hapis yatıyor” ve “TMK’dan tutuklu 22 öğrenci var” denilmektedir. Bu durum meseleyi gerçek bağlamından uzaklaştırmaktadır. Bu raporda da isimleri geçen öğrencilerin AKP’li bakanların ve milletvekillerinin belirttiği suçlarla ilişkili olmadığı tümünün TMK kapsamında yargılandığı, ayrıca bakanın verdiği sayının da yanlış olduğu açıktır.

TCK, TMK ve ÖYM’lerin Değerlendirilmesi

Günümüzde başta terör olmak üzere örgüt kurarak işlenen suçların yargılanması alanında CMK tarafından görevli kılınan özel yetkili ağır ceza mahkemeleri, olağanüstü yargılama usullerinin ve mahkemelerin bir görünümüdür. Olağan yargılamanın dışına çıkılması, özellikle yargı sürecinin ‘devlet’ ayağını oluşturan hâkim ve savcıların ayrıcalıklarla donatılması çeşitli sorunları da beraberinde getirmektedir. Yargılama sürecinde savunma zayıflamakta, yargılamanın nesnesi değil öznesi olan sanık da neredeyse yok sayılmaktadır. Dengelerin savunma aleyhinde bu kadar bozulması, temel ceza hukuku ilkelerini sarstığı gibi, muhakeme hukuku ilkelerini de çiğnemektedir. Aşağıda görüleceği gibi suç ve cezanın şahsiliği, kanunilik, masumiyet karinesi gibi ceza hukukunun olmazsa olmaz ilkeleri zayıflamakta, hatta ortadan kaldırılmaktadır. Yargılama usulüne ilişkin olarak ise, savunma hakkı, adil yargılanma hakkı ve bu kapsamda silahların eşitliği ilkesi gibi ilkeler uygulanmamakta veya alanları bağlantılı olduğu hakkın özünü zedeleyecek derecede daraltılmaktadır.

Hatırlanmalıdır ki, ceza yargılamasının amacı sanığın mahkûmiyetinden bağımsız olarak, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu yolda da atılan her adım, başta sanığın hakları gözetilerek yapılmalıdır. Aynı amaç uğrunda savunma, sanık haklarından bağımsız haklara sahiptir. Bu nedenle savcı ile avukat arasında duruşma salonunda bulundukları yer ve savcının hâkimle aynı seviyede bulunmasını ifade eden, “marangoz hatası” olarak anılagelen fark, savcının hâkimler kararı tartışırken salonu terk etmeyişi gibi olağanlaşan uygulamalar savunmaya karşı iddia makamını farklı bir konuma oturtmaktadır. Avukatlara söz hakkı verilmesi, taleplerinin dikkate alınması, kararın gerekçelendirilmesi hâkim ile avukat arasındaki ilişkide önem arz etmektedir. Olağan yargılamalarda da olan bu gibi aykırılıklar, olağanüstü yargılamalarda iyice belirginleşmektedir.

Soruşturma ve kovuşturma aşamasında verilen gizlilik kararı, avukatların ve sanıkların müsnet eylem ve delilleri bilmeksizin, dosyanın tamamından haberdar olmaksızın aylarca beklemelerine neden olabilmektedir. Neredeyse keyfi olarak verilen bu gizlilik kararları, maalesef sıkça karşılaşılan hatta olağanlaşan bir olgu haline gelmiştir. Hâkimin, savcının ve polisin bilgisi dâhilinde yapılan işlemlerin avukat ve sanıktan saklanması, adil yargılanma açısından açıklanması güç bir durum teşkil eder. Uzun gözaltı süreleri, tutukluluk kararının son derece kolay verilebilmesi, mahkûmiyet ile sonuçlanan davalarda herhangi bir indirime gidilememesi gibi yöntemler de 1991 yılında kabul edilen Terörle Mücadele Kanunu ile uygulamada karşımıza daha sık çıkmaya başlamıştır.

Uluslararası arenada dahi tanımı yapılamayan terör kavramı TMK’da bütün belirsizlikleriyle yerini almıştır. Asli unsur olarak cebir ve şiddet kullanımının belirlendiği tanım uygulanırken, bu husus göz ardı edilmektedir. Terör yöntemleri olarak sayılan eylemler, baskı, korkutma, yıldırma, sindirme veya tehdittir. Kanuna göre terör eylemi, Anayasada belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyasî, hukukî, sosyal, laik, ekonomik düzeni değiştirmek, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmak, Türk Devletinin ve Cumhuriyetin varlığını tehlikeye düşürmek, Devlet otoritesini zaafa uğratmak veya yıkmak veya ele geçirmek, temel hak ve hürriyetleri yok etmek, Devletin iç ve dış güvenliğini, kamu düzenini veya genel sağlığı bozmak amaçlarıyla gerçekleştirilmektedir. Tanım gereği, fail veya faillerin bir örgüte mensup olması ve suç teşkil eden herhangi bir eylem gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Terörün ekseni olan cebir ve şiddet unsuru, kanunun 7. maddesinde yer alan propagandanın da TMK kapsamında değerlendirilmesiyle çözülmekte, kâğıda yazılan bir sözcük, söylenen bir şarkı, takılan bir aksesuar kolaylıkla terör denizine atılabilmektedir. Tanımın bu esnek yapısı ve 2006 yılında yapılan değişikliklerle katılaşan “terör rejimi” ihlallerin dozunu da arttırmaktadır.

Örgüt üyesi olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin de örgüt üyesi gibi cezalandırılması, örgüt propagandası ile birlikte öğrencilere en çok yöneltilen suçlamadır. Kapsamı son derece belirsiz olan bu suç tipinin unsurlarından birisi olan “suç işleme”, teknik anlamının dışında ele alınmakta ve çerçevesi muğlâklaştırılmaktadır. Uygulamada isnat edilen eylemin açıkça nitelendirilmesi ve delillerle desteklenmesi zorunluluğunu rafa kaldıran, her tür fiilin içine çekilebileceği torba bir kavram niteliğine bürünmüştür. Bu haliyle öğrencilerin katıldığı her tür muhalif eylemin suç addedilmesinin önü açılmaktadır.

Tutuklu öğrencilerin büyük bir çoğunluğu suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçunu düzenleyen TCK 220. madde delaletiyle silahlı örgütü düzenleyen TCK 314. madde ve TMK’nin örgüt propagandasını düzenleyen 7/2. maddesi kapsamında yargılanmaktadırlar. Öğrencilerin bir kısmına da 2911 Sayılı Gösteri ve Yürüyüş Yasasına muhalefet çerçevesinde görevli memura mukavemet ettikleri TCK 265. madde gerekçesiyle davalar açılmıştır.

TCK 220. madde, kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde cezalandırılacaklarını ifade etmektedir. Suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak, ikinci bentte düzenlenmiş ve müeyyidelendirilmiştir.

Aynı maddenin beşinci bendi, örgüt yöneticileri, örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan dolayı ayrıca fail olarak cezalandırılır, hükmünü getirmektedir.

Hukuk tekniği açısından sorunlu olan bir diğer hüküm altıncı bentte yer almaktadır. Buna göre, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişi, ayrıca örgüte üye olmak suçundan dolayı cezalandırılır. Uygulamada bu bağlamda düzenlenmiş olan “suç” son derece geniş ele alınmaktadır. Herhangi bir sınav boykotu eylemi nedeniyle bile, örgüt üyeliği sonucuna varılabilmektedir.

TMK’nin 7/2. maddesi terör örgütünün propagandasını yapmak suçunu düzenlemektedir. Propaganda son derece geniş algılanmakta, halay, şarkı söyleme gibi fiiller bu kapsama kolaylıkla sokulabilmektedir.

Maddenin devamında, “terör örgütünün propagandasına dönüştürülen toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde, kimliklerin gizlenmesi amacıyla yüzün tamamen veya kısmen kapatılması, terör örgütünün üyesi veya destekçisi olduğunu belli edecek şekilde, örgüte ait amblem ve işaretlerin taşınması, slogan atılması” gibi doğrudan propaganda olarak kabul edilen fiiller öngörülmekte ve aynı şekilde cezalandırılacağı belirtilmektedir. Bu bazı fiillerin peşinen propaganda olarak kabul edildiğini gösteren bir maddedir. Toplantının katılan kişinin iradesi dışında bir yöne doğru seyretmesinden dolayı kişi sorumlu tutulabilmektedir. Yine bu çerçevede, bir yelek (Ferhat ile Berna olayında, aşağıda ele alınacaktır), sarı, kırmızı, yeşil renklerin kullanıldığı kıyafetler, zafer işareti, Deniz Gezmiş, İbrahim Kaypakkaya posteri gibi unsurlar bu kapsama kolayca alınmakta ve kişiler örgüt ile ilişkilendirilmektedir.

Bu suçun basın yolu ile işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranında artırılmaktadır. Bu çerçevede olağan basın faaliyetleri propaganda olarak değerlendirilmekte, objektif olarak verilen haberler dahi, örgüt propagandası engeline takılabilmektedir.

TCK’nin 265. maddesi kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemek amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişinin cezalandırılmasını düzenlemektedir. Bu mukavemet hükmü de uygulamada son derece sorunlu bir biçimde karşımıza çıkmaktadır. Polise karşı hareketsiz durmak dahi mukavemet olarak değerlendirilirken, orantısız güç kullanımına karşı verilen her tepki, doğrudan bu kapsama alınmaktadır.

Öğrenci eylemlerinin örgüt üyeliğine veya TMK’ ye teşmil edilmesi anılan yasa maddelerinin niteliği ve vahameti gereği öğrencilerin tutuklu yargılanmaları yolunun önü açmış olmaktadır. Bu durum aynı zamanda öğrencilerin yasa dışı örgüt üyesi olduklarına dair dezenformasyon yapılmasına da ortam sağlamaktadır. Gelinen noktada sadece “parasız eğitim” istemek dahi özel yetkili ağır ceza mahkemelerinde yargılanmaya ve mahkûm olmaya gerekçe olabilmektedir.

Özel yetkili ağır ceza mahkemelerinin meşruluğu ve buna bağlı yargılama pratikleri zaten kabul edilemez bir haldeyken, üniversite öğrencilerinin kendi sorunlarına yönelik hak istemlerinin bu mahkemelerde yargıya taşınması nasıl bir sıkıntılı süreçte olunduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Tutuklu öğrencilerin TMK ve örgüt üyeliği kapsamındaki adli soruşturma/yargılamalarda en temel problem sevk maddesindeki suçun unsurlarının yapılan öğrenci eyleminin kendisi ile bağdaşamaz olmasıdır. Daha da önemlisi bu yargılamaların birçoğunda örgüt suçuna işaret edebilecek hiçbir emarenin olmaması da çok dikkat çekicidir.

Mevcut yargılamaların sıkıntılı diğer yönü de tutuklama tedbirinin çok kolay uygulanması ve tutukluluk halinin uzun bir zamana yayılmış olmasıdır. Hali hazırda beş yıla yakın tutuklu bulunan öğrenciler mevcuttur. Tutuklama tedbiri soruşturma aşamasında ölçüsüz uygulanmakta ve kovuşturma aşamasında da tutukluluk halinin devamına ilişkin hukuka aykırı ve gerekçesiz kararlar verilmektedir.

Tutuklamayı düzenleyen CMK’nin 100. maddesi, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde şüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir, hükmünü getirmiştir. Dikkat edilmesi gereken nokta, tutuklama tedbirinin gerekli hallerde orantılı olarak uygulanmasıdır.

Bu kriteri tespit edebilmek için kanun, bazı hallerde tutuklama nedeninin var kabul edilebileceğini belirlemiştir. Bu hallerden birisi, şüpheli veya sanığın kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesi uyandıran somut olguların bulunması halidir. Bunun dışında sanık, delilleri yok etmeye, gizlemeye veya değiştirmeye çalışıyorsa, tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması girişiminde bulunuyor veya bu hususlarda kuvvetli şüphe oluşturuyorsa tutuklama nedeni var kabul edilmektedir.

Tutuklama kararlarında genellikle mahkemelerin gerekçe olarak belirttiği suç vasfı deyimi üzerinde dikkat ve önemle durmak gereklidir. Zira suç vasfı veya katalog suçlar kavramları, tutuklama için basit bir formül oluşturmamaktadır. Bir başka deyişle, anılan suçlar işlendiğinde, tutuklama tedbiri kural haline getirilmemelidir. Bunun yanında ek şartların aranması, sanığın yukarıda sayılan türde davranışlarının olup olmadığının değerlendirilmesi gerekir. Kaldı ki, kanunda da belirlenen suç tiplerinde tutuklama kural haline getirilmemekte, tedbirin uygulanması hususunda hâkime takdir yetkisi verilmektedir. Dolayısıyla sorun, bu noktada hâkimlerin adeta bir öteki yaratıp, düşman ilan edercesine devleti koruyucu bir refleks göstermeleri, takdir yetkilerini somut olguları dikkate almaksızın tek yönlü olarak vermeleri, sanığı yok saymaları şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Tutuklama kararlarına ve sonrasındaki tutukluluk halin devamına ilişkin kararlara bakıldığında matbu, tutuklamayı düzenleyen CMK 100. maddedeki şartları tartışmayan, tutuklama tedbirinden umulan amacın çok üstüne çıkan ve yasa maddesinde aranır şart olan ölçülülük kıstasını yok sayan mahiyette olduğu görülmektedir.

Bununla birlikte tutuklu ve hükümlü sayısı her geçen gün artmaktadır. Tutuklamalar Türkiye’nin her yerinde hızla devam etmektedir. İstanbul Üniversitesi öğrencisi Emel Çetin ve Raziye (Newroz) Ay, Hukuk fakültesi kadınlar tuvaletinde gaz sıkışması sonucu yaşanan patlama sonucu tutuklanmıştır. Üniversitenin bile patlama sebebini resmi açıklamasında gaz sıkışması olarak belirtmesine rağmen, polisin olay yerine gelmesiyle birlikte patlama “bomba” olarak değerlendirilmiş ve resmi açıklama internet sitesinden kaldırılmıştır. Bu iddia üzerine iki öğrenci derhal tutuklanmış, tutuklama için kadınlar tuvaletine girmeleri ve patlama sonrası çekilen fotoğraf delil sayılmıştır.

2012 yılında Newroz bayramı kutlaması birçok ilde hükümet tarafından yasaklanmıştır. Bu yasağa uymayan ve kutlamalara katılanlar hakkında soruşturma başlatılmış, birçok ilde kutlamalara katılan öğrenciler tutuklanmıştır. Mart ayında tutuklanan bu öğrencilerin iddianameleri henüz hazırlanmamıştır.

1 Mayıs kutlamalarında bazı banka ve işyerlerini tahrip eden öğrenciler hakkında başlatılan soruşturma kapsamında 14 öğrenci tutuklanmıştır. Mala zarar verme suçlaması ile tutuklanan öğrenciler Metris cezaevine adli tutuklu ve hükümlülerin yanlarına konulmuşlardır. Bu durumu kabul etmeyen ve tutuklanmalarını da protesto eden öğrenciler açlık grevine başlamışlardır. Bu olay ile ilgili de iddianame henüz açıklanmamış olduğundan raporumuz kapsamında ele alınamamıştır.

Haziran ayı içerisinde tıp fakültesi öğrencilerine yönelik bir operasyon yapılmış ve 13 öğrenci tutuklanmıştır. Tutuklanan öğrencilerin aralarında konuştuğu tıp öğrencilerinin “komite” dediği toplu ders alma yöntemi güvenlik güçlerince örgütsel görüşmeler olarak değerlendirilmiştir. Güvenlik güçlerinin kendilerince oluşturduğu kriminal dil birçok iddianameye dayanak oluşturmaktadır. Adeta günlük konuşma dili suç unsuru haline getirilmiştir. Bu anlayışın bir an önce sona ermesi, teknik takip, gizli tanık, iletişimin denetlenmesi gibi delil toplama yöntemlerinin terk edilmesi gerekmektedir.





Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə