|
![](/i/favi32.png) 3-mavzu: Nizolar sabablarini o‘rganish orqali nizolarning oldini olishNizoga moyil insonlarning individual xususiyatlari
|
səhifə | 3/3 | tarix | 11.12.2023 | ölçüsü | 52,65 Kb. | | #143970 |
| MmoiZVjPn0dZxntFMm05yY6HxEofpKkBBSXKTjEfNizoga moyil insonlarning individual xususiyatlari
Nizoli holatlarda shaxsning qanday xulq-atvor xususiyatlarini namoyon etishiga qarab turli toifalarini kuzatiladi. F.M.Borodkin va N.M.Koryaklar nizoli vaziyatlarda olti xil shaxs tiplari-toifalarini ko‘rsatib berganlar. Bular:
Namoyishkorona toifadagi nizoli shaxs.
Rigid toifadagi nizoli shaxs.
Boshqarib bo‘lmaydigan toifadagi nizoli shaxs.
Aniqlikni talab etadigan toifadagi nizoli shaxs.
Nizosiz toifadagi nizoli shaxs.
Maqsadga yo‘naltirilgan toifadagi nizoli shaxs.
Namoyishkorona toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
Diqqat markazda bo‘lishni istaydi;
Boshqalar ko‘z oldida yaxshi ko‘rinishni xoxlaydi;
Uning boshqalarga bo‘lgan munosabati, odamlarning unga munosabatidan kelib chiqadi;
Osongina yuzaki nizolarga berila oladi;
Turli vaziyatlarga osongina moslashadi;
Emotsional jihatdan faol bo‘lib, aqlan ish ko‘rmaydi;
Vaziyatga qarab ishini tashkil etadi va xar doim ham amal qilmaydi;
Sistemali, og‘ir ishlardan o‘zini olib qochadi;
Nizolardan chekinmaydi, janjalli vaziyatlarda o‘zini yomon his etmaydi;
Ko‘pincha nizolarga sababchi bo‘ladi, lekin o‘zini unday hisoblamaydi.
Rigid toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
Shubhaga beriluvchan;
O‘zini baholashi o‘ta yuqori;
Doimo shaxsan tan olinishini talab etadi;
Vaziyat o‘zgarishi va sharoitlarni inobatga olmaydi;
To‘g‘ri va tushunmaydigan, ya’ni moslashmaydigan;
Qiyinchilik bilan atrofidagilarning fikriga kiradi, boshqalarning fikriga u qadar qo‘shilmaydi;
Boshqalar tomonidan unga e’tibor ko‘rsatilishini majburiyatdek ko‘radi;
Boshqalar tomonidan kelishmaslik yoki qo‘shilmaslikni xafagarchilik bilan qabul qiladi;
O‘z harakatlariga nisbatan tanqidiy qaramaydi;
Nihoyatda arazchi, haqiqiy yoki arzimas nohaqliklarga ham ta’sirchanlikni namoyon etadi.
Boshqarib bo‘lmaydigan toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
O‘zini yetarli darajada nazorat qilolmaydi;
Xulqini aniq aytib bo‘lmaydi;
O‘zini agressiv va nihoyatda zardalik bilan ko‘rsatadi;
Aksariyat xollarda umumqabul etilgan ijtimoiy normalarga rioya etmaydi;
Yuqori darajada o‘zini baholash xususiyatiga ega;
O‘z shaxsini ta’kidlanishini kutadi;
Omadsizliklar va xatolarda boshqalarni ayblashga moyil;
O‘z faoliyatini rejali tashkil eta olmaydi yoki rejalarini hayotga ketma-ketinlik bilan joriy eta olmaydi;
O‘z maqsadi va sharoitlarini moslashtira olish qobiliyati yetarli rivojlanmagan;
O‘tgan tajribadan kelajak uchun saboq chiqarmaydi.
Aniqlikni talab etadigan toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
Ishga nihoyatda jiddiy yondashadi;
O‘ziga nihoyatda yuqori talab qo‘yadi;
Atrofidagilarga yuqori talablar qo‘yadiki, bu ularga nisbatan go‘yoki ta’qibdek tuyuladi;
Yuqori darajada xavotirlanish xislatiga ega;
Hamma narsaga nihoyatda e’tiborli;
Atrofidagilarning tanqidiy fikriga katta ahamiyat beradi;
Gohida do‘stlari, tanishlari bilan munosabatlarni uzadiki, bu go‘yoki uni xafa qilganlari oqibatidek tuyuladi;
Gohida o‘zi-o‘zidan aziyat chekadi, xatolaridan qayg‘uradi, xatto gohida bu xatolarga nisbatan bosh og‘riqlari, uyqusizlik sifatida javob qaytaradi;
Tashqi jihatdan xissiyotlarini oshkora etmaslikni ma’qul biladi;
Guruhdagi real o‘zaro munosabatlarni yaxshi his etmaydi.
Nizosiz toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
Fikrlari va qarashlarida beqaror;
Yengil ishonish xislatiga ega;
Ichki qarama-qarshi fikrlarga ega;
Harakatlarida bir qadar uyg‘unlik yo‘q;
Vaziyatlarda bir lahzalik yutuqlarga tayanadi;
Kelajakni, istiqbolni yetarli darajada ko‘ra olmaydi;
Liderlarning va atrofidagilarning fikriga tobe;
Murosaga kelishga intiladi;
Yetarli darajada irodaga ega emas;
O‘z xatti-harakatlari oqibatlarini va boshqalarning xarakatlari sabablarini chuqur o‘ylamaydi.
Maqsadga yo‘naltirilgan toifadagi nizoli shaxs xislatlari:
Nizoni o‘z maqsadlariga yetishish uchun omil sifatida qara ydi;
Nizolarni hal etishda faol tomon sifatida o‘zini namoyon etadi;
O‘zaro munosabatlarda ta’sir ko‘rsatishga moyil;
Nizolarda maqsadli harakat qiladi, tomonlarning xolatini baholay oladi, turli xolatlarni xisoblaydi;
Janjalli vaziyatlarda muomalani samarali ta’sir usullarini qo‘llay oladi.
Bu nizoli shaxs toifalari o‘zaro munosabatlarda namoyon bo‘lar ekan, qaysi toifa bilan qanday ishbilarmonlik munosabatlarini o‘rnatishga, muzokaralar olib borishga bevosita ta’sir etadi. Shuning uchun xamkorlikka kirishishda albatta kuzatuvchan bo‘lish, har bir harakat maqsadini anglash malakalarini tarkib toptirish muhimdir.
Nazorat savollari?
Nizoli vaziyatning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladigan omillar qaysilar?
Har bir sababning o‘ziga xosligi nimada?
Nizoga moyil insonlarning individual xususiyatlari?
Dostları ilə paylaş: |
|
|