Flsf (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 2017 Güz, sayı: 24, s. 377-392



Yüklə 1,22 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə3/6
tarix17.11.2018
ölçüsü1,22 Mb.
#80820
1   2   3   4   5   6

“Ekofeminizm ve Dualizm Fikri” 

Seçil Mine TÜRK 



FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 2017 Güz, sayı: 24, s. 377-392 

 

381 

direnen”  bir “toplumsal hareket” ve “teorik  bir  müdahale” olarak  niteler.

14

 



“Tahakküm  biçimlerinin  yaygın  bir  biçimde  reddi”

15

  doğrultusunda 



ekofeministler,  “insan/doğa  düalizmini  ekoloji  karşıtı  inanç  ve  pratiklerin 

temeli  olarak  gören”  derin  ekolojistlerin  aksine  söz  konusu  inanç  ve 

pratikleri “erkek/kadın düalizmi”ne bağlarlar.

16

 



Tabii  daha  önce  de  işaret  edildiği  üzere  tek  bir  ekofeminizm 

olduğunu  söylemek  de  bu  türden  tanımlama  girişimleri  özelinde  hiç 

şüphesiz yanıltıcı olacaktır.

17

 Ekofeminist hareketler toplumsal değişimden 



kapitalizme,  emperyalizmden  patriarşiye  uzanan  temel  konularda  farklı 

perspektifler 

geliştirmişlerdir.

18

 



Bununla 

birlikte 

Carlassare’nin 

“sınıflandırma 

belası” 

(taxonomic 

trouble) 

kavramı 


ekseninde 

düşünüldüğünde  ekofeminist  eğilimlerin  her  zaman  –özellikle  de 

uygulamada- net çizgilerle birbirinden ayrıldığını iddia edebilmek bir hayli 

zordur.


19

  

Bu  nedenle  söz  konusu  çalışma  temelinde  farklı  ekofeminizmleri 



ortaklaştıran  bir  tema  olarak  düalizm  sorununa  işaret  edilirken, 

Plumwood’un  çizdiği  çerçeveden  hareketle,  ekofeminizmler  arasındaki 

temel  bir  ortaklık  olarak  “Batı’da  olumsuz  bir  kültürel  değer  yüklenen  ve 

kadınların  değersizleştirilip  ezilmesinin  başlıca  temelini  oluşturan  kadın-

doğa  bağlantısına  olumlu  bir  değer  yüklemek”

20

  varsayımından  hareket 



edilecektir.  Bu  varsayımın  temellerine  bakmak  ise  kuşkusuz  ekofeminizm 

içinde  düalizm  fikrinin  hangi  görünümlere  sahip  olduğunu  ve  nasıl 

konumlandırıldığını düşünmeyi gerektirecektir. 

 

Ekofeminizm ve Dualizmleri Konumlandırmak 

Garrard’ın  deyişiyle,  “dünyanın  birbirine  karşıt  iki  terimle 

açıklanması”

21

  olarak  dualizm,  ekofeminizmin  merkezi  tartışma 



                                                           

14

 Elizabeth Carlassare, a.g.e, s. 89 



15

  James  P.  Sterba,  “On  the  Possibility  of  Grounding  a  Defense  of  Ecofeminist 

Philosophy”, Ethics and the Environment, Vol. 7, No. 2, 2002, s. 37. 

16

  Greg  Garrard,  Ekoeleştiri:  Ekoloji  ve  Çevre  Üzerine  Kültürel  Tartışmalar,  çev.  E. 



Genç, Kolektif Kitap, İstanbul, 2016, s. 45.  

17

 Josephine Donovan, a.g.e, s. 392. 



18

  Elizabeth Carlassare, a.g.e, s. 89. 

19

 Elizabeth Carlassare, a.g.e, s. 91. 



20

 Val Plumwood, a.g.e, s. 18. 

21

  Greg  Garrard,  a.g.e,  s.  274.  Hemen  bu  noktada  söz  konusu  çalışmanın  dualizm 



kavramına  ekofeminizmin  esas  aldığı  genel  hali  ile  yaklaştığını  ve  burada  yapılan 

tartışmanın  kavramın  uzun  tarihindeki  farklı  boyutlarına  bakmak  gibi  bir  amacı 

içermediğini  belirtmeliyiz.  Zira  Wood’un  da  zikrettiği  üzere,  dualizm,  metafizik  ve 

epistemoloji  alanlarında  farklı  biçimleriyle  kurgulanmış,  Platonik  dualizmden 

Leibnizyen  veya  Kantçı  dualizme  uzanan  bir  hatta  farklı  görünümler  kazanmış  bir 



“Ekofeminizm ve Dualizm Fikri” 

Seçil Mine TÜRK 



FLSF (Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi), 2017 Güz, sayı: 24, s. 377-392 

 

382 

konularından  biridir.  Aslında  “gerçekliğin  iki  ayrı  parçadan  oluştuğu”

22

 



görüşüne  dayandırılabilecek,  evrene  “iki  temel  varlık,  tür  ya  da  nitelik” 

üzerinden  bakmak  çabası  özelinde  düşünülebilecek

23

  yahut  “birbirine 



indirgenemeyecek iki temel mevcudiyetin esas alınması”

24

 veya “temelinde 



radikal bir biçimde ayrı iki kavram ya da  ilkenin bulunduğu teori”

25

 olarak 



genelleştirilebilecek dualizm meselesi özelinde somutlaşan bu husus, büyük 

ölçüde  feminizmin  doğuş  ve  gelişim  öyküsü  için  de  geçerlidir.  Nitekim 

“feminizm,  daha  en  başından  itibaren,  Platon  ve  Aristoteles’in  damgasını 

vurduğu antik çağ dualizminden günümüzde Freud ve Lacan’a kadar uzanan 

ve  kadın  ile  doğayı  özdeşleştirerek  bunları  erkeğin  yarattığı  uygarlığın 

düşmanı  gibi  gören  çok  köklü  bir  gelenekle  baş  etmek  zorunda 

kal(mıştır).”

26

  



Bu  minvalde  feminizmin  kurucu  figürlerinden  biri  olan  Mary 

Wollstonecraft’ın Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi’nde (1792) kadınları 

“aptal  cins”  olarak  gören  ve  onların  “yumuşak,  evcil  hayvanlar”  olarak 

düşünülmesini  öneren  hâkim  erkek  bakışının  eleştirisini  sunarken 

“erkekler,  kadınların  neredeyse  akıl  sahibi  yaratıklar  olmaktan  dahi 

çıkmasını  sağlayarak,  konumlarını  olduğundan  da  aşağı  çekmişlerdir”

27

 

değerlendirmesini yapmış olması dikkate değerdir. 



Burada  işaret  edilen  erkek  egemen  bakışın  tarihi  aslında  bir  hayli 

eskidir. Sözgelimi Aristoteles Politika’da (M. Ö. 350) efendi ve köle, kadın ve 

erkek  kategorilerini  ele  alırken  köleyi  “mülkiyet  konusu  olarak  eyleme 

yarayan  şeylerden  biri,  birçok  araçlar  değerinde  bir  araç”  olarak  görür; 

efendinin  konumunu  bu  aracın  etkin  kullanımı  üzerinden  şekillendirir, 

erkek  ve  kadın  kategorilerinden  bahsederken  ise  erkeğin  doğası  gereği 

“üstün,”  kadının  ise  “aşağı  ve  uyruk”  olduğunu  iddia  ederek  “erkeğin 

                                                                                                                                   

kavramdır. Bkz. Ledger Wood, “Dualism”, Dictionary of Philosophy (ed. D. D. Runes) 

içinde, Littlefield Adams Quality Paperback, Maryland, 1983, s. 100. 

22

 Richard A. Watson, “Dualism”, The Cambridge Dictionary of Philosophy (ed. R. Audi) 



içinde, Cambridge University Press, Cambridge, 1999, s. 244. 

23

 A. R. Lacey, “Dualism”, A Dictionary of Philosophy içinde, Routledge, London, 1996, 



s. 89. 

24

  Nicholas  Bunnin  &  Jiyuan  Yu,  “Dualism”,  The  Blackwell  Dictionary  of  Western 



Philosophy, Blackwell Publishing, Oxford, 2004, s. 193. 

25

 Thomas Mautner, “Dualism”, The Penguin Dictionary of Philosophy, Penguin Books, 



London, 2005, s. 170. 

26

 Fatmagül Berktay, “Ekofeminizm Ya Da Yüreğin İyimserliği”,  Kadın Araştırmaları 



Dergisi, sayı 4, 1996, s. 74. 

27

  Mary  Wollstonecraft,  Kadın  Haklarının  Gerekçelendirilmesi,  çev.  D.  Hakyemez, 



Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2007, s. 13, 30, 53. 


Yüklə 1,22 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə