Historia I społeczeństwo. Europa I świat Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla klas II iii na podstawie Programu nauczania historii I społeczeństwa dla liceum ogólnokształcącego I technikum, autorstwa Katarzyny Panimasz



Yüklə 166,95 Kb.
tarix17.11.2018
ölçüsü166,95 Kb.

Historia i społeczeństwo. Europa i świat
Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny dla klas II - III na podstawie Programu nauczania historii i społeczeństwa dla liceum ogólnokształcącego i technikum, autorstwa Katarzyny Panimasz.


Temat
lekcji


Zagadnienia

Wymagania na poszczególne oceny

dopuszczająca

dostateczna

dobra

bardzo dobra

celująca

I. Świat śródziemnomorski

1. Początki świata greckiego

1. Skąd się wzięła nazwa „Europa”?

2. Początki cywilizacji greckiej

3. Morze w świecie greckim

4. Kolonizacja grecka

5. Grecy i barbarzyńcy


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: polis, wielka kolonizacja, kolonia, metropolia

– omawia działalność Herodota

– objaśnia znaczenie dat wielkiej kolonizacji greckiej (VIII–VI w. p.n.e.)

– przedstawia genezę pojęcia Europa

– opisuje zmiany geograficznego rozumienia terminu Europa

– wymienia przyczyny i skutki wielkiej kolonizacji greckiej

– prezentuje stosunek Greków do handlu morskiego i żeglugi.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: kultura minojska, kultura mykeńska, Hellada, faktoria, barbarzyńca

– objaśnia znaczenie dat istnienia kultury minojskiej (ok. 2000–1470 r. p.n.e.) i kultury mykeńskiej (ok. 1600–1200 r. p.n.e.)

– przedstawia legendarne przekazy na temat Minosa i Agamemnona

– wskazuje na mapie zasięg wielkiej kolonizacji greckiej

– charakteryzuje kultury: minojską i mykeńską.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: „wieki ciemne”, Wielka Grecja

– omawia działalność postaci: Eratostenesa, Strabona

– sytuuje w czasie: „wieki ciemne” (ok. 1200–800 r. p.n.e.), epokę klasyczną (V–IV w. p.n.e.)

– wskazuje na mapie granice państw starożytnych leżących w basenie Morza Śródziemnego

– opisuje początki cywilizacji greckiej

– przedstawia stosunek Greków do innych ludów świata starożytnego.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: system kabotażowy, pajdeja

– omawia działalność postaci: Hekatajosa z Miletu, Klaudiusza Ptolemeusza

– przedstawia wpływ konfliktów i różnic kulturowych na kształtowanie się wspólnoty Hellenów.



Uczeń:

– ocenia rolę Morza Śródziemnego w świecie starożytnym

– ocenia stosunek Greków do barbarzyńców.


2. Kultura grecka i jej dziedzictwo

1. Złoty wiek Aten

2. Greckie korzenie nauki

3. Architektura i sztuka

4. Kultura hellenistyczna

5. Synkretyzm religijny

6. Aleksandria – stolica nauki

greckiej w Egipcie


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: filozofia, hellenizm

– omawia działalność postaci: Sokratesa, Platona, Arystotelesa, Herodota, Archimedesa, Fidiasza

– objaśnia znaczenie daty pierwszych igrzysk olimpijskich (776 r. p.n.e.)

– charakteryzuje gatunki dramatyczne powstałe w starożytnej Grecji

– prezentuje osiągnięcia architektury i sztuki greckiej

– przedstawia przyczyny ukształtowania się kultury hellenistycznej

– wymienia osiągnięcia kulturalne i naukowe, które cywilizacja europejska zawdzięcza starożytnym Grekom.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: Akademia Platona, Liceum Arystotelesa

– omawia działalność postaci: Peryklesa, Tukidydesa, Ajschylosa, Sofoklesa, Eurypidesa, Talesa z Miletu, Euklidesa

– objaśnia znaczenie dat istnienia kultury hellenistycznej (323–30 r. p.n.e.)

– przedstawia osiągnięcia historiografów greckich

– wyjaśnia rolę filozofii w starożytnej Grecji

– prezentuje rolę teatru w świecie greckim

– wymienia cechy charakterystyczne stylu klasycznego w sztuce

– wyjaśnia, co wpłynęło na rozwój kultury hellenistycznej.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: hedoniści, cynicy, retoryka, sofiści, synkretyzm

– omawia działalność postaci: Protagorasa z Abdery, Gorgiasza z Leontinoj, Ksenofonta, Arystofanesa, Parmenidesa, Eratostenesa

– wskazuje na mapie centra kultury hellenistycznej

– charakteryzuje okres klasyczny w historii starożytnej Grecji

– przedstawia osiągnięcia filozofów greckich

– prezentuje wpływ Greków na rozwój nauki

– wyjaśnia, na czym polegał synkretyzm religijny w epoce hellenistycznej.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Kallimacha, Teokryta

– wyjaśnia, dlaczego Grecy przejmowali elementy kultury ludów Wschodu

– opisuje wpływ kultów wschodnich na religię grecką

– przedstawia rolę Aleksandrii jako kulturowego centrum świata hellenistycznego.


Uczeń:

– ocenia wpływ filozofii na życie starożytnych Greków

– ocenia cywilizacyjne skutki rozwoju kultury hellenistycznej

– ocenia rezultaty polityki władców hellenistycznych wobec ludności podbitych krain.



3. Podboje rzymskie

1. Wpływy etruskie

2. Rzym – główna potęga Italii

3. Powstanie Imperium Rzymskiego

4. Rzymianie w Grecji – zdobywcy i uczniowie

5. Podziały świata rzymskiego


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu forum

– omawia działalność postaci: Romulusa, Horacego, Cycerona

– objaśnia znaczenie daty założenia Rzymu (753 r. p.n.e.)

– przedstawia legendarne początki Rzymu

– podaje przykłady wkładu starożytnych Rzymian w rozwój cywilizacji europejskiej

– wymienia wzorce greckie przejęte przez Rzymian.


Uczeń:

– omawia działalność postaci: Eneasza, Publiusza Korneliusza Scypiona, Wergiliusza, Owidiusza

– objaśnia znaczenie dat: I wojny punickiej (264–241 r. p.n.e.), II wojny punickiej (218–201 r.

p.n.e.), III wojny punickiej (149–146 r. p.n.e.)

– charakteryzuje stosunek Rzymian do podbitych ludów

– przedstawia organizację Imperium Rzymskiego

– prezentuje wpływ osiągnięć starożytnych Greków na kulturę Rzymian.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie zasady: Divide et impera i terminu bazylika

– omawia działalność postaci: Pyrrusa, Katona Starszego, Tacyta, Swetoniusza

– wskazuje na mapie zasięg rozwoju terytorialnego państwa rzymskiego

do II w. n.e.

– opisuje wpływ kultury etruskiej na społeczeństwo Italii

– przedstawia etapy rozwoju terytorialnego Imperium Rzymskiego

– omawia podział kulturowy i gospodarczy państwa rzymskiego.



Uczeń:

– opisuje i ocenia skutki podbojów prowadzonych przez Rzymian w świecie śródziemnomorskim

– wymienia czynniki, które wpłynęły na trwałość podbojów rzymskich.


Uczeń:

– ocenia skuteczność rzymskiej zasady: Divide et impera.




4. Europa staje się rzymska

1. Pax Romana

2. Rzymscy budowniczowie Europy

3. Romanizacja

4. Prawo rzymskie

5. Początki chrześcijaństwa

6. Chrześcijaństwo religią imperium



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: pax Romana, romanizacja, urbanizacja, akwedukt, chrześcijaństwo

– objaśnia znaczenie dat utrzymywania się „pokoju rzymskiego” (27 r. p.n.e. – 180 r. n.e.)

– omawia działalność postaci: Jezusa z Nazaretu, św. Pawła z Tarsu

– wyjaśnia, na czym polegał proces romanizacji

– przedstawia skutki romanizacji widoczne współcześnie w krajach Europy

– wyjaśnia, dlaczego chrześcijaństwo rozpowszechniło się wśród mieszkańców Imperium Rzymskiego.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: limes, Prawo XII tablic, Kodeks Justyniana, Ewangelia, apostoł

– omawia działalność postaci: Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza Wielkiego, Justyniana

– objaśnia znaczenie dat: wydania Edyktu mediolańskiego (313 r. n.e.) oraz edyktów Teodozjusza Wielkiego (380 i 392 r. n.e.)

– wyjaśnia znaczenie pax Romana dla świata rzymskiego

– przedstawia rozwój sieci dróg i mostów w państwie rzymskim

– opisuje rozwój prawodawstwa rzymskiego i jego ponadczasowe zalety.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: mitraizm, saduceusze, faryzeusze

– wymienia wady i zalety umocnień granicznych wzniesionych przez Rzymian

– wyjaśnia, w jaki sposób drogi przyczyniły się do rozwoju państwa rzymskiego

– charakteryzuje religie wyznawane w starożytnym Rzymie

– omawia proces przekształcania się chrześcijaństwa w religię państwową.



Uczeń:

– opisuje techniki i materiały stosowane przez Rzymian w budownictwie

– omawia znaczenie limesu dla Imperium Rzymskiego i jego sąsiadów.


Uczeń:

– ocenia wpływ romanizacji na kulturę współczesnej Europy

– ocenia znaczenie prawa rzymskiego dla dalszego rozwoju cywilizacji europejskiej.


II. Kształtowanie się Europy

1. Na gruzach Imperium Rzymskiego

1. Podział Imperium Rzymskiego

2. Wędrówki ludów

3. Bizancjum

4. Początki państw germańskich i słowiańskich

5. Kościół we wczesnym średniowieczu

6. Frankowie następcami Rzymian

7. Niespokojna Europa


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: schizma, renesans karoliński, wędrówka ludów

– omawia działalność postaci Karola Wielkiego

– objaśnia znaczenie dat: upadku cesarstwa zachodniorzymskiego (476 r.), schizmy wschodniej (1054 r.), upadku Konstantynopola (1453 r.)

– przedstawia skutki wędrówki ludów dla Imperium Rzymskiego

– wymienia nazwy państw germańskich powstałych na terenach dawnego cesarstwa zachodniorzymskiego.




Uczeń:

– omawia działalność postaci: Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza Wielkiego, Justyniana, Karola Młota

– objaśnia znaczenie dat: podziału Imperium Rzymskiego (395 r.), bitwy pod Poitiers (732 r.), misji Cyryla i Metodego (863 r.)

– prezentuje okoliczności i skutki podziału Imperium Rzymskiego

– przedstawia przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego

– wyjaśnia okoliczności i skutki schizmy wschodniej

– opisuje proces budowy państwa Franków

– charakteryzuje osiągnięcia renesansu karolińskiego.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: arianizm, głagolica

– omawia działalność postaci: Attyli, Odoakra, Cyryla, Metodego, Czyngis-chana

– objaśnia znaczenie dat: najazdu Hunów na Europę (375 r.), bitwy pod Adrianopolem (378 r.), przejęcia władzy przez Karolingów (751 r.), najazdów normańskich na Europę (IX–XI w.), powstania imperium mongolskiego (XIII w.)

– wskazuje na mapie kierunki wędrówek ludów

– opisuje rolę Bizancjum w średniowiecznej Europie

– przedstawia rozwój i znaczenie Kościoła w średniowiecznej Europie Zachodniej

– prezentuje proces chrystianizacji Europy Środkowej i Wschodniej

– wyjaśnia, dlaczego Frankowie zostali następcami Rzymian.


Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat: założenia Konstantynopola (330 r.), splądrowania Rzymu przez Wizygotów (410 r.), najazdów węgierskich na Europę (IX w.), bitwy na Lechowym Polu (955 r.)

– omawia okoliczności powstania państw germańskich i słowiańskich

– przedstawia zasięg i skutki najazdów normańskich na Europę

– wymienia następstwa najazdów Bułgarów, Węgrów i Mongołów na Europę

– wyjaśnia, na czym polegała idea „przeniesienia imperium” w państwie Karolingów

– określa wpływy kulturowe docierające do Bizancjum.


Uczeń:

– ocenia skutki przemian społeczno-politycznych w Europie we wczesnym średniowieczu

– ocenia, które

z państw germańskich powstałych na gruzach cesarstwa zachodniorzymskiego miały najważniejsze znaczenie.




2. W kręgu islamu

1. Początki islamu

2. Podział świata muzułmańskiego

3. Podboje arabskie

4. Handel i rzemiosło arabskie

5. Architektura i sztuka islamu

6. Wpływ kultury muzułmańskiej na cywilizację europejską



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: hidżra, islam, muzułmanin, Koran, meczet

– omawia działalność Mahometa

– objaśnia znaczenie daty ucieczki Mahometa z Mekki do Medyny (622 r.)

– przedstawia główne założenia islamu.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: kalifat, arabeska, minaret

– omawia działalność Omara I

– prezentuje okoliczności pojawienia się islamu

– wskazuje na mapie kierunki i zasięg ekspansji muzułmanów

– przedstawia przyczyny, zasięg i skutki podbojów arabskich

– charakteryzuje architekturę i sztukę islamu

– wymienia przykłady wpływu kultury muzułmańskiej na cywilizację europejską.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: sunnici, szyici, Sunna, szariat, astrolabium

– omawia działalność postaci: Awicenny, Awerroesa

– opisuje historię państwa arabskiego po śmierci Mahometa

– wyjaśnia, na czym polega podział wśród muzułmanów

– prezentuje rozwój handlu i rzemiosła arabskiego

– wymienia najważniejsze cechy funkcjonalne i architektoniczne meczetów

– przedstawia politykę Arabów wobec wyznawców różnych religii.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu neoplatonizm

– omawia działalność postaci: Alego ibn Abi Taliba, Ibn Chalduna

– prezentuje związki między islamem, chrześcijaństwem i judaizmem

– wymienia przyczyny dynamicznej ekspansji islamu w średniowieczu

– przedstawia różnice między doktrynami sunnitów i szyitów.




Uczeń:

– ocenia wpływ kultury muzułmańskiej na cywilizację europejską.




3. Wyprawy krzyżowe

1. Ekspansja Turków seldżuckich

2. Początki ruchu krucjatowego w Europie Zachodniej

3. Pierwsze krucjaty

4. Państwa łacińskie na Bliskim

Wschodzie

5. Kontrofensywa muzułmanów

6. Cesarstwo łacińskie i zmierzch idei krucjat

7. Skutki krucjat



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: krucjata, zakony rycerskie

– objaśnia znaczenie dat: krucjaty ludowej (1096 r.), zdobycia Akki przez muzułmanów (1291 r.)

– przedstawia przyczyny społeczne, ekonomiczne i religijne wypraw krzyżowych

– wymienia skutki krucjat dla rycerstwa europejskiego.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: Lewant, cesarstwo łacińskie, ksenofobia, pogrom, getto

– omawia działalność postaci: Urbana II, Saladyna

– objaśnia znaczenie dat: synodu w Clermont (1095 r.), zdobycia Jerozolimy przez krzyżowców (1099 r.), IV krucjaty (1202–1204 r.)

– opisuje okoliczności zwołania, przebieg i skutki I wyprawy krzyżowej

– wyjaśnia, jaką rolę odgrywały zakony rycerskie

– przedstawia przyczyny, przebieg i skutki IV krucjaty

– wymienia przyczyny upadku państw łacińskich na Bliskim Wschodzie.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Fryderyka I Barbarossy, Filipa

II Augusta, Ryszarda Lwie Serce

– objaśnia znaczenie dat: II wyprawy krzyżowej (1147 r.), III wyprawy krzyżowej (1189–1202 r.), upadku cesarstwa łacińskiego (1261 r.)

– wskazuje na mapie państwa utworzone na Bliskim Wschodzie przez krzyżowców

– charakteryzuje organizację państw łacińskich na Bliskim Wschodzie

– wymienia przyczyny organizowania wypraw krzyżowych na tereny poza Ziemią Świętą.


Uczeń:

– omawia działalność Aleksego I Komnena

– objaśnia znaczenie dat: bitwy pod Manzikertem (1071 r.), bitwy pod Hattin (1187 r.), krucjaty przeciw albigensom (1209–1229 r.)

– prezentuje zasięg i skutki ekspansji Turków seldżuckich

– przedstawia przyczyny oraz skutki II i III wyprawy krzyżowej

– wymienia przykłady wypraw krzyżowych na tereny poza Ziemią Świętą.



Uczeń:

– ocenia wpływ krucjat na relacje między chrześcijanami a muzułmanami

– ocenia skutki polityczne i kulturowe krucjat dla średniowiecznej Europy.


4. Średniowieczna Hiszpania na styku trzech kultur

1. Rekonkwista

2. Chrześcijanie i muzułmanie

3. Żydzi sefardyjscy

4. Współistnienie wielu kultur

5. Kres tolerancji na Półwyspie Iberyjskim

6. Hiszpania po rekonkwiście

7. Prześladowania Żydów w średniowiecznej Europie


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: rekonkwista, inkwizycja

– omawia konflikty między muzułmanami a chrześcijanami na Półwyspie Iberyjskim

– wymienia przykłady pokojowego współistnienia wyznawców chrześcijaństwa, islamu

i judaizmu na Półwyspie Iberyjskim.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: Maurowie, diaspora

– objaśnia znaczenie dat: „czarnej śmierci” (1348–1349 r.), zdobycia Grenady (1492 r.)

– wyjaśnia wpływ rekonkwisty na stosunek chrześcijan do wyznawców islamu i judaizmu

– opisuje politykę arabską wobec wyznawców różnych religii.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: auto da fé, moryskowie

– objaśnia znaczenie daty zjednoczenia Kastylii i Aragonii (1479 r.)

– wskazuje na mapie zmiany terytorialne na Półwyspie Iberyjskim, które zaszły w wyniku rekonkwisty

– przedstawia stosunek Maurów do Żydów sefardyjskich

– opisuje przyczyny, przejawy i skutki prześladowania Żydów w średniowiecznej Europie.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: mozarabowie, mudejarowie

– objaśnia znaczenie dat: pierwszego pogromu Żydów w Grenadzie (1066 r.), bitwy pod Las Navas de Tolosa (1212 r.)

– wymienia okresy z historii Żydów sefardyjskich na Półwyspie Iberyjskim w średniowieczu

– omawia politykę iberyjskich władców chrześcijańskich wobec wyznawców islamu oraz judaizmu.


Uczeń:

– ocenia współistnienie wielu kultur i religii na Półwyspie Iberyjskim pod panowaniem arabskim

– ocenia stosunek chrześcijan do wyznawców islamu i judaizmu w okresie rekonkwisty.


III. Europa odkrywa świat

1. Krok poza Europę

1. Przednowożytne wyobrażenia o świecie

2. Średniowieczni odkrywcy

3. Podłoże ekonomiczne wypraw odkrywczych

4. Rozwój nauki i techniki

5. Uwarunkowania społeczne wypraw odkrywczych

6. Ekspansja portugalska





Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu karawela

– omawia działalność Marca Polo

– objaśnia znaczenie dat wyprawy Marca Polo (1271–1295 r.)

omawia przyczyny, zasięg i skutki wypraw podróżników europejskich w średniowieczu.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: busola, jedwabny szlak

– omawia działalność postaci: Henryka Żeglarza, Bartolomeu Diaza

– objaśnia znaczenie daty odkrycia Przylądka Dobrej Nadziei (1488 r.)

– wskazuje na mapie państwa europejskie, których mieszkańcy uczestniczyli w średniowieczu w handlu śródziemnomorskim

– wymienia wynalazki techniczne, które umożliwiały podejmowanie wypraw dalekomorskich

– podaje ekonomiczne i społeczne przyczyny organizowania wypraw odkrywczych

– wyjaśnia, dlaczego Portugalczycy jako pierwsi podjęli ryzyko wypraw odkrywczych

– określa kierunki wypraw odkrywczych Portugalczyków.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: terra incognita, kwadrant, laska Jakuba

– wskazuje na mapie obszary opanowane przez Portugalczyków w XV w.

– omawia średniowieczne wyobrażenia o świecie

– wyjaśnia przyczynę zmiany sposobu postrzegania świata u schyłku średniowiecza

– przedstawia średniowieczną wymianę handlową

– określa wpływ rozwoju nauki i techniki na organizowanie wypraw odkrywczych

– wyjaśnia, które zalety karaweli zadecydowały o powodzeniu wypraw oceanicznych.




Uczeń:

– omawia działalność postaci: Giovanniego da Piano dei Carpini, Benedykta Polaka, Odoryka z Pordenone

– objaśnia znaczenie daty przyznania Portugalii monopolu na handel afrykański (1452 r.)

– opisuje znaczenie połączeń handlowych między

Dalekim Wschodem a Europą w średniowieczu

– wymienia przyczyny angażowania się władców i szlachty iberyjskiej w organizowanie wypraw odkrywczych.



Uczeń:

– ocenia znaczenie przełamania przez Portugalczyków strachu przed dalekimi wyprawami

– ocenia stosunek żeglarzy portugalskich do ludności tubylczej na wybrzeżach Afryki.


2. Wielkie odkrycia geograficzne

1. Wyprawy Krzysztofa Kolumba

2. Pierwsze kontakty Europejczyków z Indianami

3. Droga morska do Indii

4. Poznawanie Nowego Świata

5. Wyprawa dookoła świata

6. Odkrycia Jamesa Cooka



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana

– objaśnia znaczenie dat: pierwszej wyprawy Krzysztofa Kolumba (1492 r.), ekspedycji Vasco da Gamy (1497–1498 r.), wyprawy Ferdynanda Magellana i Juana Elcaño (1519–1522 r.)

– wymienia przyczyny oraz skutki wypraw odkrywczych Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy i Ferdynanda Magellana.





Uczeń:

– omawia działalność postaci: Ameriga Vespucciego, Jamesa Cooka

– objaśnia znaczenie dat ekspedycji Jamesa Cooka (1768–1779 r.)

– wskazuje na mapie trasy wypraw Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy i Ferdynanda Magellana

– omawia przebieg wypraw Krzysztofa Kolumba i Ferdynanda Magellana

– przedstawia skutki wielkich odkryć geograficznych dla państw europejskich

– charakteryzuje proces kolonizowania Nowego Świata

– wyjaśnia znaczenie wypraw Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana i Jamesa Cooka dla rozwoju światowej wymiany handlowej.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Vasco Núñeza de Balboa, Giovanniego Cabota, Jacques’a Cartiera, Francisa Drake’a

– objaśnia znaczenie dat: trzeciej wyprawy Krzysztofa Kolumba (1498 r.), wypraw Vasco Núñeza de Balboa (1513 r.), Giovanniego Cabota (1497 r.), Jacques’a Cartiera (1534 r.) i Francisa Drake’a (1577–1580 r.)

– określa motywy działań zdobywców Nowego Świata

– charakteryzuje stosunek Europejczyków do Indian

– opisuje wyprawy odkrywcze do Nowego

Świata zorganizowane w XVI w.

– omawia zasięg odkryć Jamesa Cooka.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Giovanniego da Verrazana, Pedra Cabrala

– objaśnia znaczenie dat: odkrycia Brazylii przez Pedra Cabrala (1500 r.), wyprawy Giovanniego da Verrazana (1524 r.)

– wyjaśnia motywy i skutki wyprawy Francisa Drake’a dookoła świata

– opisuje trudności, z którymi zmagali się odkrywcy europejscy na przełomie XV i XVI w.


Uczeń:

– ocenia stosunek Europejczyków do Indian i Nowego Świata

– ocenia wpływ wielkich odkryć geograficznych na sytuację polityczną i gospodarczą w Europie.


3. Europejczycy w Nowym Świecie

1. Konkwistadorzy w Ameryce Środkowej

2. Podbój imperium Inków

3. Początki rywalizacji o kolonie w XVI wieku



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: konkwista, konkwistadorzy

– omawia przyczyny, przebieg i skutki podbojów Hernána Cortésa oraz Francisca Pizzara

– wymienia nazwy obszarów, na których Europejczycy rozpoczęli w XVI w. kolonizację.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Hernána Cortésa, Francisca Pizarra, Elżbiety I Tudor

– objaśnia znaczenie dat: wyprawy Hernána Cortésa do państwa Azteków (1519 r.), podboju Inków przez Francisca Pizarra (1532–1533 r.), klęski Wielkiej Armady (1588 r.)

– wymienia nazwy cywilizacji prekolumbijskich

– wyjaśnia, jakie czynniki miały wpływ na sukcesy konkwistadorów

– charakteryzuje stosunek zdobywców europejskich do plemion indiańskich.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Montezumy, Atahualpy, Karola

V Habsburga

– objaśnia znaczenie dat: podpisania traktatów w Tordesillas (1494 r.) i Saragossie (1529 r.)

– wskazuje na mapie podział kolonialny Ameryki z XVI–XVII w.

– przedstawia osiągnięcia cywilizacji prekolumbijskich

– opisuje kolonialny podział świata w XVI w.


Uczeń:

– omawia działalność postaci: Tupaca Amaru, Tupaca Amaru II

– przedstawia sposoby rywalizacji o kolonie w XVI w.

– opisuje okoliczności powstania hiszpańskiego imperium kolonialnego w XVI w.

– wymienia gospodarcze i polityczne przyczyny przystąpienia Anglików, Francuzów oraz Holendrów w XVI w. do rywalizacji o kolonie.


Uczeń:

– ocenia postępowanie konkwistadorów i politykę państw europejskich wobec rdzennych mieszkańców Nowego Świata.




4. Początki gospodarki światowej

1. Skutki ekologiczne i kulturowe wielkich odkryć

2. Handel kolonialny

3. Rywalizacja o wpływy gospodarcze

4. Początki kapitalizmu




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: gospodarka folwarczno-pańszczyźniana, kapitalizm

– wymienia nazwy towarów, które umożliwiły rozwój handlu kolonialnego

– podaje nazwy państw europejskich, które osiągnęły największe korzyści ze światowej wymiany handlowej w XVI–XVIII w.

– omawia cechy charakterystyczne kapitalizmu

– opisuje warunki transportu i pracy niewolników afrykańskich w epoce nowożytnej.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: „złoty trójkąt”, system nakładczy, manufaktura, giełda, bank

– przedstawia skutki rozprzestrzeniania się w Ameryce chorób pochodzących z Europy

– opisuje przemiany kulturowe będące efektami kolonizowania Nowego Świata

– omawia znaczenie niewolnictwa dla rozwoju kolonii w Nowym Świecie

– prezentuje przemiany gospodarcze w Europie, które sprzyjały rozwojowi kapitalizmu

– wymienia przyczyny ukształtowania się rynku światowego w epoce nowożytnej

– wyjaśnia wpływ wielkich odkryć geograficznych na powstanie kapitalizmu.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu wymiana ekologiczna (kolumbijska)

– objaśnia znaczenie dat wojny siedmioletniej (1756–1763 r.)

– podaje skutki wymiany ekologicznej dla Europy i Nowego Świata

– omawia rozwój handlu kolonialnego

– opisuje funkcjonowanie wymiany handlowej w „złotym trójkącie”

– przedstawia najważniejsze etapy rywalizacji państw europejskich o wpływy gospodarcze na terytoriach zamorskich

– prezentuje zasięg ekspansji kolonialnej państw europejskich w XVIII w.



Uczeń:

– objaśnia znaczenie daty utworzenia angielskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej (1600 r.)

– omawia wpływ handlu kolonialnego na przemiany gospodarcze w Europie Zachodniej

– przedstawia skutki rywalizacji państw europejskich o wpływy gospodarcze na świecie.



Uczeń:

– ocenia znaczenie wykorzystywania pracy niewolników z Czarnego Lądu dla rozbudowy mocarstw kolonialnych

– ocenia wpływ europejskiej ekspansji kulturowej, gospodarczej i politycznej na sytuację krajów kolonizowanych.


IV. Wiek XIX

1. Niepodległe państwa w Nowym Świecie

1. Kolonie północnoamerykańskie w XVIII wieku

2. Początek walk o niepodległość

3. Międzynarodowe skutki

rewolucji amerykańskiej

4. Kolonie hiszpańskie w Ameryce na początku XIX wieku

5. Zerwanie związków z Hiszpanią

6. Ameryka dla Amerykanów


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: zasada restauracji, Święte Przymierze, izolacjonizm

– omawia działalność Jerzego Waszyngtona

– objaśnia znaczenie dat: wojny o niepodległość USA (1775–1783 r.), ogłoszenia Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych (4 lipca 1776 r.), kongresu wiedeńskiego

(1814–1815 r.)

– przedstawia przyczyny dążeń niepodległościowych mieszkańców kolonii angielskich w Ameryce Północnej

– wyjaśnia, na czym polegała amerykańska polityka izolacjonizmu.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: Kreole, Metysi

– omawia działalność postaci: Simona Bolivara, Jamesa Monroe’a

– objaśnia znaczenie dat: wojny siedmioletniej (1756–1763 r.), bitwy pod Lexington (1775 r.), bitwy pod Yorktown (1781 r.), zawarcia pokoju w Wersalu (1783 r.), ogłoszenia doktryny Monroe’a (1823 r.)

– opisuje przebieg walk o niepodległość mieszkańców kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej

– wskazuje przełomowe momenty walk mieszkańców kolonii brytyjskich o niepodległość

– prezentuje zdobywanie niepodległości przez państwa Ameryki Łacińskiej

– określa znaczenie postanowień uczestników kongresu wiedeńskiego dla utrwalenia starego porządku w Europie.



Uczeń:

– omawia działalność José de San Martína

– objaśnia znaczenie dat: zawarcia pokoju paryskiego (1763 r.), zebrania się Kongresu Kontynentalnego w Filadelfii (1774 r.), proklamowania niepodległości Argentyny, Paragwaju oraz Republiki Kolumbii (1810–1823 r.), Meksyku (1821 r.) i Brazylii (1822 r.)

– wskazuje na mapie kierunki ekspansji amerykańskiej w XIX w.

– przedstawia reakcje kolonistów na restrykcyjną politykę Wielkiej Brytanii

– wyjaśnia, co miało wpływ na kształtowanie się amerykańskiej świadomości narodowej

– charakteryzuje sytuację gospodarczo-społeczną w koloniach hiszpańskich na początku XIX w.


Uczeń:

– omawia działalność postaci: Miguela Hidalga, Agustína de Iturbide, François Dominique’a Toussainta, Piotra I (cesarza Brazylii)

– objaśnia znaczenie dat: wprowadzenia opłaty stemplowej (1765 r.), ogłoszenia niepodległości Haiti (1804 r.), bitwy pod Ayacucho (1824 r.), II wojny o niepodległość USA (1812–1814 r.)

– wymienia międzynarodowe skutki rewolucji amerykańskiej

– porównuje społeczeństwa Stanów Zjednoczonych oraz nowych państw Ameryki Łacińskiej z pierwszej połowy XIX w.


Uczeń:

– porównuje i ocenia skutki walk o niepodległość mieszkańców kolonii brytyjskich oraz hiszpańskich dla kształtowania się nowego układu sił na świecie.



2. Nowy kolonializm

1. Walka z handlem niewolnikami

2. Imperium Królowej Wiktorii

3. Indie – „perła w koronie brytyjskiej”

4. Państwo Środka i „wiek upokorzeń”

5. Wyścig kolonialny w Afryce


Uczeń:

– omawia działalność królowej Wiktorii

– objaśnia znaczenie dat: „wielkiego buntu” w Indiach (1857–1859 r.), incydentu w Faszodzie (1898 r.), II wojny burskiej (1899–1902 r.)

– wyjaśnia, co zadecydowało o potędze kolonialnej Wielkiej Brytanii

– tłumaczy, dlaczego Indie nazywano „perłą w koronie brytyjskiej”

– wymienia nazwy państw, które zabiegały o wpływy gospodarcze w Chinach.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu dominium

– objaśnia znaczenie dat: ustanowienia formalnego

zakazu handlu niewolnikami (1815 r.), zniesienia niewolnictwa w USA (1863 r.), podboju Algierii przez Francuzów (1830–1847 r.), otwarcia Kanału Sueskiego (1869 r.)

– podaje korzyści, które przyniosła Francuzom kolonizacja Algierii

– omawia organizację kolonii brytyjskich w XIX w.

– opisuje politykę brytyjską wobec Indii

– przedstawia przyczyny i skutki wyścigu kolonialnego w Afryce

– wymienia przejawy i skutki zależności Chin od obcych mocarstw w XIX w.

– określa główne kierunki ekspansji kolonialnej Brytyjczyków i Francuzów.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu Aborygeni

– objaśnia znaczenie dat: zawarcia traktatu nankińskiego (1842 r.), utworzenia Dominium Kanady (1867 r.), Związku Australijskiego (1901 r.) i Związku Południowej Afryki (1910 r.)

– przedstawia rolę Australii w imperium kolonialnym Wielkiej Brytanii

– omawia stosunek kolonizatorów do rdzennej ludności Australii

– wymienia skutki brytyjskiej polityki gospodarczej wobec Indii

– prezentuje podział kolonialny Afryki

– określa skutki I wojny opiumowej dla Chin.



Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat: zniesienia niewolnictwa w Wielkiej Brytanii (1833 r.), Portugalii (1869 r.), Brazylii (1888 r.) i we Francji (1848 r.)

– prezentuje etapy znoszenia niewolnictwa w XIX w.

– przedstawia działalność brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej oraz skutki jej polityki dla metropolii i kolonii.



Uczeń:

– ocenia politykę Brytyjczyków wobec rdzennej ludności ich kolonii

– ocenia metody, za których pomocą obce mocarstwa w XIX w. uzależniły od siebie Chiny.


3. Konflikty kolonialne

1. Przeciw kolonizatorom

2. Bunt sipajów

3. Powstania w Chinach

4. Powstanie Mahdiego

5. Konflikty w południowej

Afryce




Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat:

Wielkiego Buntu w Indiach (1857–1859 r.), powstania tajpingów (1851–1864 r.), powstania bokserów (1898–1901 r.)

– wymienia przyczyny nasilania się konfliktów między ludnością podbitą a kolonizatorami

– wyjaśnia, co zadecydowało o klęskach ponoszonych przez ludność tubylczą w zmaganiach z kolonizatorami.


Uczeń:

– omawia działalność Mahdiego

– objaśnia znaczenie dat powstania Mahdiego (1881–1899 r.)

– wyjaśnia, dlaczego Chińczycy nie byli zainteresowani obustronną wymianą handlową z Europejczykami

– wymienia przykłady konfliktów kolonialnych w Azji i Afryce

– przedstawia przyczyny, przebieg i skutki buntu sipajów w Indiach oraz wojen burskich w południowej Afryce.



Uczeń:

– omawia działalność Horatia Kitchenera

– objaśnia znaczenie dat: bitwy nad Little Bighorn (1876 r.), bitwy pod Omdurmanem (1898 r.)

– wyjaśnia, jak powstanie sipajów wpłynęło na zmianę sposobu organizacji imperium Brytyjczyków

– opisuje przyczyny, przebieg i skutki powstania Mahdiego

– przedstawia przyczyny, przebieg i skutki powstań: tajpingów oraz bokserów.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Abd al-Kadira, Czaki

– objaśnia znaczenie dat: bitwy

nad Ilsy (1846 r.), proklamowania republiki w Chinach (1911 r.)

– wyjaśnia wpływ nowoczesnej techniki na ekspansję

Europejczyków w Afryce

– przedstawia skutki konfliktów Amerykanów z Indianami

– opisuje reakcję europejskiej opinii publicznej na powstanie „bokserów”.



Uczeń:

– ocenia skutki konfliktów kolonialnych dla mieszkańców kolonii mocarstw europejskich.



4. Gospodarka w okresie imperializmu

1. Rola kolonii w epoce industrialnej

2. Szlaki oceaniczne

3. Kolej a kolonizacja

4. Administrowanie koloniami



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu industrializacja

– przedstawia skutki kolonizacji Afryki i wpływów państw europejskich na tym kontynencie

– wymienia powody ekspansji kolonialnej w XIX w.

– opisuje proces industrializacji w XIX w.


Uczeń:

– omawia działalność Ferdinanda de

Lessepsa

– objaśnia znaczenie dat: otwarcia Kanału Sueskiego (1869 r.) i Kanału Panamskiego (1914 r.)

– wskazuje na mapie Kanał Sueski i Kanał Panamski oraz wyjaśnia ich znaczenie dla rozwoju komunikacji i handlu

– przedstawia wpływ rozbudowy sieci kolejowej na rozwój gospodarczy kolonii.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu imperializm

– omawia działalność Leopolda II

– objaśnia znaczenie daty konferencji dyplomatycznej w Berlinie (1884 r.)

– przedstawia rywalizację o kontrolę nad szlakami oceanicznych i portami w XIX w.

– opisuje metody administrowania koloniami przez władze metropolitalne.



Uczeń:

– objaśnia znaczenie daty ukończenia budowy Kolei Transsyberyjskiej (1916 r.)

– wyjaśnia, na czym polegała odmienność statusu Konga na przełomie XIX i XX w. od pozycji innych kolonii europejskich.


Uczeń:

– ocenia cele dokonanych w XIX w. inwestycji mocarstw światowych w koloniach.



5. Brzemię białego człowieka

1. Stosunek Europejczyków do ludności skolonizowanej

2. Ideologia imperialna

3. Skutki kolonializmu dla ludności pozaeuropejskiej

4. Krytyka kolonializmu

5. Wpływ kolonializmu na kulturę europejską


Uczeń:

– omawia działalność Cecila Rhodesa

– wyjaśnia znaczenie wiersza Rudyarda Kiplinga Brzemię białego człowieka

– wymienia podstawowe założenia ideologii imperialnej.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu orientalizm

– omawia działalność Rudyarda Kiplinga

– wymienia czynniki, które wpłynęły na poczucie wyższości kolonizatorów nad ludnością kolonii

– opisuje stosunek Europejczyków do kolonizowanych ludów

– przedstawia skutki kolonializmu dla społeczeństw metropolii kolonialnych oraz ludności kolonii w XIX i XX w.



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu transfer kulturowy

– omawia działalność Alberta Schweitzera

– wymienia przyczyny nasilania się krytyki ideologii imperialnej

– przedstawia argumenty przeciwników kolonializmu

– prezentuje wpływ kolonializmu na kulturę Europejczyków w XIX w.

– określa skutki wykorzystywania w posiadłościach zamorskich rozwiązań technologicznych z metropolii.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie imperializmu dla brytyjskiej polityki kolonialnej

– wymienia przykłady postaw krytycznych wobec polityki kolonialnej

– określa przyczynę protekcjonalnego stosunku kolonizatorów do społeczeństw pozaeuropejskich i ich kultury

– podaje przykłady wymiany kulturowej pomiędzy Europą a resztą świata.


Uczeń:

– ocenia stosunek Europejczyków do ludności skolonizowanej w XIX i XX w.

– ocenia politykę imperialną mocarstw światowych do czasu wybuchu I wojny światowej.


6. Świat wobec dominacji mocarstw kolonialnych

1. Japonia: od izolacji do otwarcia na świat

2. Reformy w Japonii

3. Podboje japońskie i wojna z Rosją

4. Niepowodzenie europejskich prób kolonizacji

5. Początki ruchów niepodległościowych w koloniach


Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat

wojny rosyjsko-japońskiej (1904–1905 r.)

– wymienia reformy mające doprowadzić do modernizacji Japonii w XIX w.

– określa czynniki sprzyjające zainicjowaniu ruchów niepodległościowych w koloniach.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu szogun

– omawia działalność Mutsuhito

– objaśnia znaczenie dat: początku reform cesarza Mutsuhito (1867 r.), bitwy pod Cuszimą (1905 r.)

– określa przyczyny reform wprowadzonych przez cesarza Mutsuhito

– wskazuje na mapie kierunki ekspansji japońskiej z XIX w.

– opisuje wczesny etap działalności Mahatmy Gandhiego w północnej Afryce i Indiach

– wyjaśnia międzynarodowe znaczenie klęski Rosji w wojnie z Japonią.



Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat: wojny japońsko-chińskiej (1894−1895 r.), aneksji Korei przez Japonię (1910 r.)

– przedstawia przyczyny i przejawy polityki izolacji Japonii od reszty świata

– omawia przyczyny oraz skutki wojen Japonii z Chinami i Rosją

– wymienia nazwy państw afrykańskich i azjatyckich, które w XIX w. były niepodległe.


Uczeń:

– omawia działalność postaci: Menelika II, Mathew Perry’ego

– objaśnia znaczenie daty przymusowego nawiązania przez Japończyków kontaktów z USA (1853 r.)

– opisuje przebieg rywalizacji o wpływy w Afganistanie i Etiopii

– wyjaśnia, dlaczego Afganistan i Etiopia zachowały niepodległość w okresie kolonializmu.


Uczeń:

– ocenia skutki modernizacji Japonii w XIX i na początku XX w.

– ocenia wpływ polityki mocarstw kolonialnych na radykalizację nastrojów społecznych na świecie.


V. Na drodze do globalizacji

1. Sojusznik zza Atlantyku

1. Stany Zjednoczone w XIX wieku

2. „Ziemia obiecana”

3. Polityka zagraniczna USA w drugiej połowie XIX wieku

4. I wojna światowa

5. Wspaniałe lata 20.

5. Wielki kryzys i New Deal

6. Od izolacjonizmu do

zaangażowania



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: sece­sja, imigracja, ententa, państwa centralne, Liga Narodów

– objaśnia znaczenie dat: uchwalenia konstytucji USA (1787 r.), wojny secesyjnej (1861–1865 r.), I wojny światowej (1914–1918 r.), krachu na giełdzie nowojorskiej (1929 r.)

– przedstawia przyczyny oraz skutki imigracji Europejczyków do USA w XIX i XX w.

– wymienia przyczyny dynamicznego rozwoju gospodarczego USA pod koniec XIX i na

początku XX w.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: konfederaci, unioniści, „zasada otwartych drzwi”, kinematografia, kultura masowa, interwencjonizm

– omawia działalność postaci: Thomasa Woodrowa Wilsona, Franklina Delano Roosevelta

– objaśnia znaczenie dat: przystąpienia USA do I wojny światowej (1917 r.), kapitulacji Niemiec (11 listopada 1918 r.), zawarcia traktatu wersalskiego (28 czerwca 1919 r.), ogłoszenia New Deal (1932 r.)

– prezentuje rozwój gospodarczy Stanów Zjednoczonych w pierwszej połowie XIX w.

– przedstawia strukturę społeczną imigrantów w USA w drugiej połowie XIX w.

– wyjaśnia, na czym polegała i jakie miała skutki „zasada otwartych drzwi” stosowana wobec Chin

– opisuje okoliczności zakończenia amerykańskiej polityki izolacjonizmu w okresie I wojny światowej

– określa przyczyny, przejawy i skutki wielkiego kryzysu

– wymienia założenia New Deal

– opisuje konsekwencje ekonomiczne I wojny światowej dla USA.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu nieograniczona wojna podwodna

– objaśnia znaczenie dat: zakupienia przez USA Alaski (1867 r.), rozpoczęcia przez Niemcy nieograniczonej wojny podwodnej (1917 r.), ogłoszenia

planu Wilsona (1918 r.), ogłoszenia programu lend-lease (1941 r.)

– określa znaczenie wojny secesyjnej dla rozwoju USA

– wymienia nabytki terytorialne USA z drugiej połowy XIX w.

– przedstawia rolę USA podczas I wojny światowej

– omawia amerykańską politykę zagraniczną po zakończeniu I wojny światowej

– opisuje życie gospodarcze i społeczne w USA w latach 20. XX w.

– wyjaśnia, jakie znaczenie miała I wojna światowa dla pozycji międzynarodowej Stanów Zjednoczonych.



Uczeń:

– objaśnia znaczenie daty wojny amerykańsko-hiszpańskiej (1898 r.)

– omawia wpływ wynalazków na życie Amerykanów i gospodarkę USA

– wymienia główne cele oraz kierunki amerykańskiej polityki zagranicznej u progu II wojny światowej.




Uczeń:

– ocenia wpływ USA na przebieg I wojny światowej

– ocenia znaczenie programu pokojowego Wilsona dla zapewnienia bezpieczeństwa międzynarodowego.


2. Stany Zjednoczone demokratycznym supermocarstwem

1. II wojna światowa

2. Plan Marshalla

3. Rywalizacja supermocarstw

4. Stany Zjednoczone wobec Ameryki Łacińskiej i Azji

5. Od odprężenia do „gwiezdnych wojen”

6. „Żandarm świata”

7. Wyzwania geopolityczne

w XXI wieku



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: zimna wojna, żelazna kurtyna, „bogata Północ”, „biedne Południe”

– omawia działalność Michaiła Gorbaczowa

– objaśnia znaczenie dat: ataku na Pearl Harbor (1941 r.), utworzenia NATO (1949 r.), załamania się rządów komunistycznych w państwach Europy Wschodniej (1989 r.)

– prezentuje przebieg zimnej wojny

– omawia okoliczności utworzenia i cele NATO

– wyjaśnia, dlaczego USA są nazywane „żandarmem świata”.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: doktryna powstrzymywania, „gwiezdne wojny”, „praska wiosna”, Jesień Narodów

– omawia działalność Harry’ego Trumana

– objaśnia znaczenie dat: realizacji planu Marshalla (1948–1951 r.), utworzenia RFN i NRD (1949 r.), „praskiej wiosny” (1968 r.), zjednoczenia Niemiec (1990 r.), rozpadu ZSRR (1991 r.)

– prezentuje rolę USA podczas II wojny światowej

– wyjaśnia, na czym polegał i jakie miał skutki układ dwubiegunowy funkcjonujący w powojennym świecie

– wymienia przyczyny wzrostu znaczenia USA na arenie międzynarodowej po 1945 r.

– przedstawia przyczyny powstania i główne założenia doktryny powstrzymywania

– określa założenia i skutki planu Marshalla

– wyjaśnia, na czym polegał program „gwiezdnych wojen”

– określa skutki załamania się systemu komunistycznego.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: odprężenie, system wielobiegunowy

– omawia działalność postaci: George’a Marshalla, Fidela Castro, Ronalda Reagana

– objaśnia znaczenie dat: wojny koreańskiej (1950–1953 r.), wojny wietnamskiej (1959–1975 r.), kryzysu kubańskiego (1962 r.), rozpoczęcia interwencji zbrojnej w Afganistanie (1979 r.)

– podaje przykłady zastosowania doktryny powstrzymywania

– opisuje rywalizację supermocarstw po II wojnie światowej

– określa przyczyny, przebieg i skutki kryzysu kubańskiego oraz interwencji militarnej USA w Wietnamie

– wyjaśnia, na czym polegała polityka odprężenia

– przedstawia cechy amerykańskiej polityki zagranicznej w latach 80. XX w.

– wymienia wyzwania geopolityczne w XXI w.




Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat: ogłoszenia Sojuszu dla Postępu (1961 r.), przejęcia władzy przez Michaiła Gorbaczowa (1985 r.)

– wyjaśnia, dlaczego Amerykanie sprzeciwiali się rządom Fidela Castro na Kubie

– omawia metody stosowane przez Amerykanów w celu zwalczania wpływów komunistycznych w Azji i Ameryce Łacińskiej

– przedstawia różnice w rozwoju gospodarczym supermocarstw

– opisuje politykę ZSRR w okresach odprężenia międzynarodowego.




Uczeń:

– ocenia amerykańską politykę zwalczania wpływów komunistycznych na świecie

– ocenia wpływ polityki Ronalda Reagana na rozpad ZSRR.


3. Kres imperiów kolonialnych

1. Osłabienie pozycji Europy

2. Indyjska droga do niepodległości

3. Dekolonizacja Indochin

4. Niepodległość Afryki

5. Dziedzictwo kolonizacji

europejskiej



Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: obywatelskie nieposłuszeństwo, bierny opór, dekolonizacja

– omawia działalność Mahatmy Gandhiego

– określa, jaką rolę w walce o niepodległość Indii odegrała metoda biernego oporu.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu rok Afryki

– omawia działalność Ho Chi Minha

– objaśnia znaczenie dat: utworzenia Indyjskiego Kongresu Narodowego (1885 r.), bitwy pod Dien Bien Phu (1954 r.)

– przedstawia wpływ I i II wojny światowej na pozycję mocarstw kolonialnych oraz na nasilenie się nastrojów niepodległościowych w koloniach

– prezentuje indyjską drogę do niepodległości

– omawia przebieg dekolonizacji w Azji

– wymienia skutki wycofania się Europejczyków z kolonii azjatyckich

– wyjaśnia, dlaczego rok 1960 nazwano rokiem Afryki.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: ruch państw niezaangażowanych, neokolonializm

– omawia działalność Haile Selassie I

– objaśnia znaczenie dat: marszu solnego (1930 r.), ogłoszenia niepodległości Indii i Pakistanu (1947 r.), konferencji w Genewie (1954 r.), powstania ruchu państw niezaangażowanych (1955 r.)

– określa wpływ konfliktów światowych na przemiany społeczne i polityczne w posiadłościach kolonialnych

– przedstawia brytyjską politykę wobec Indii po zakończeniu II wojny światowej

– opisuje przyczyny i skutki sporu pomiędzy Indiami a Pakistanem

– prezentuje proces dekolonizacji Indochin

– wymienia skutki I i II wojny indochińskiej

– omawia proces dekolonizacji Afryki.



Uczeń:

– omawia działalność postaci: Muhammada Alego Jinnaha, Mobutu Sese Seko

– objaśnia znaczenie dat powstania Demokratycznej Republiki Wietnamu (1945 r.) i Socjalistycznej Republiki Wietnamu (1976 r.)

– omawia skutki kompromisu wypracowanego podczas obrad tzw. indyjskiego Okrągłego Stołu

– wyjaśnia problem suwerenności postkolonialnych państw afrykańskich.


Uczeń:

– ocenia dziedzictwo kolonizacji europejskiej w Azji i Afryce

– ocenia wpływ II wojny światowej na ukształtowanie się nowego podziału świata.


4. Między wolnym handlem a protekcjonizmem

1. Znaczenie handlu zagranicznego

2. Modele polityki handlowej

3. Współczesny handel światowy i jego problemy

4. Porozumienia międzynarodowe dotyczące handlu




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu protekcjonizm

– objaśnia znaczenie dat: wielkiego kryzysu gospodarczego (1929−1933 r.), utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali (1951 r.), powstania Unii Europejskiej (1993 r.)

– wymienia czynniki sprzyjające rozwojowi handlu międzynarodowego.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: liberalizm gospodarczy, globalna gospodarka wolnorynkowa

– omawia działalność postaci: Roberta Schumana, Jeana Monneta

– objaśnia znaczenie dat: zawarcia traktatów rzymskich (1957 r.), utworzenia Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (1960 r.), powstania Światowej Organizacji Handlu (1994 r.)

– przedstawia długofalowe skutki rozwoju handlu międzynarodowego

– wymienia działania służące liberalizacji handlu między państwami członkowskimi EWG

– podaje przyczyny liberalizacji handlu międzynarodowego po II wojnie światowej.


Uczeń:

– objaśnia znaczenie dat: konferencji w Bretton Woods (1944 r.), zawarcia Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu (1947 r.), kryzysu paliwowego (1973 r.), utworzenia Północnoamerykańskiej Strefy Wolnego Handlu (1992 r.)

– wyjaśnia, w jaki sposób II wojna świtowa wpłynęła na zmiany w rozwoju handlu międzynarodowego

– podaje skutki kryzysu paliwowego z 1973 r.

– wymienia najważniejsze porozumienia międzynarodowe dotyczące handlu.


Uczeń:

– przedstawia różnice między protekcjonizmem a liberalizmem gospodarczym

– omawia czynniki, które umożliwiły ukształtowanie się układu sił gospodarczych zwanego triadą.


Uczeń:

– ocenia, czy należy znieść wszystkie ograniczenia w wymianie handlowej na całym świecie.




5. Globalizacja – szanse i zagrożenia

1. Czym jest globalizacja

2. Przejawy globalizacji

3. Skutki globalizacji

4. Krytycy globalizacji

5. Polska w zglobalizowanym świecie


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminu globalizacja

– wymienia czynniki sprzyjające globalizacji

– określa społeczne, polityczne i kulturowe skutki globalizacji.




Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: korporacja międzynarodowa, antyglobaliści

– objaśnia znaczenie daty wybuchu światowego kryzysu gospodarczego (2008 r.)

– rozpoznaje przejawy globalizacji

– wyjaśnia, które ze skutków globalizacji budzą sprzeciw jej krytyków.


Uczeń:

– wyjaśnia znaczenie terminów: uniformizacja kultury, makdonaldyzacja

– omawia działalność korporacji międzynarodowych w procesie globalizacji

– podaje przykłady zagrożeń gospodarczych, społecznych, politycznych i ekologicznych, które wynikają z globalizacji.



Uczeń:

– przedstawia różnice w rozwoju globalizacji w różnych regionach świata

– omawia miejsce Polski w zglobalizowanym świecie.


Uczeń:

– ocenia skutki globalizacji dla społeczeństw na całym świecie



– ocenia pozytywne i negatywne aspekty globalizacji w perspektywie przyszłości państwa oraz społeczeństwa polskiego.



Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə