|
![](/i/favi32.png) I. A. Axmedov, N. S. Saidxo‘jaevaO
‘
tkir nur kasalligi (dastlabki) tiklanish fazasiVZpVsom5JzG8odbWYYVdp13OxkbQjobTxcRN1JEGO
‘
tkir nur kasalligi (dastlabki) tiklanish fazasi.
Bu faza tana haroratining
normallanishi, bemor ahvolining yaxshilanishi, ishtaxa va uyquning tiklanishi bilan
boshlanadi. Dispeptik alomatlar kamayadi, qon oqishlar to‘xtaydi, to‘qimalarga
quyilgan qonlar so‘rila boshlaydi.
Qonning ko‘rsatgichlari tiklana boshlaydi. Qon ishlab chiqarishning tiklanish
alomatlari ko‘mikning regeneratsiyasi tufayli 3-davridayoq boshlanadi. Qonda
retikulotsitlar, esh leykotsitlar to mieloblastlarga qadar, esh trombotsitlar ko‘payadi.
2-3 oyning oxirida retikulotsitlar soni ancha ko‘tarilishi mumkin. Qonning tarkibi
(leyko formula) tiklanadi. Qon va siydikning biokimyoviy ko‘rsatkichlari
me’yorlashadi. Dastlabki tiklanish davri 1-2 oy davom etadi. Kasallik boshlanishidan
3 oy o‘tgach bemorning ahvoli qoniqarli darajaga etadi.
Ayni bir vaqtda, kasallikning ayrim belgilari hali saqlanadi, soch to‘kilishi
davom etadi (soch o‘sishning tiklanishi 4 oyda boshlanadi va 4-6 oydan so‘ng
tugallanadi).
Notekis nurlanishdan yuzaga kelgan o
‘
tkir nur kasalligi.
Organizmning
umumiy tekis nurlanishi odamlarda yadro bombasi portlaganda va kamdan-kam
yadro avariyalarida kuzatiladi. Ko‘pincha odam tanasi notekis, qisman nurlanadi,
bunday sharoitda rivojlangan nur kasalligi klinikasi tekis nurlashdan yuzaga kelgan
o‘tkir nur kasalligidan ma’lum darajada farq qiladi. Notekis nurlanishning ikki
varianti bo‘lishi mumkin.
1.
Umumiy notekis nurlanish - nur dozasi chuqurlikga borgan sari
kamayib borishi
2.
Maxalliy (lokal) nurlanish – tananing bir qismini to‘sib (ekranlab)
nurlash.
Notekis nurlash sharoitida nur katta dozada ta’sir etgan to‘qima va organlar
kritik a’zo rolini bajaradi. Masalan: Tana betta va past energiyali rengen nurlar bilan
nurlanganda teri kritik a’zo bo‘lib, unda yuzaga kelgan kuyish maydonining kattaligi
va chuqurligi kasallikning nima bilan yakunlanishini belgilaydi. Notekis nurlashda
ichaklar, mushaklar, yurak va boshqa to‘qimalar kritik a’zo rolini bajarishi mumkin.
Notekis nurlanish, organizmga organotroplik xususiyatga ega radioaktiv moddalar
tushishdan xam yuzaga kelishi mumkin. Notekis nurlanishda gemopoezning
tiklanishi kam nurlangan gemopoetik xujayralar hisobiga tez tiklanadi. Kasallikning
klinikasida ortiqcha nurlangan organ va to‘qimalarga doir o‘zgarishlar ustun turadi va
o‘lim asosan radiorezistent kritik sistemalarining chuqur o‘zgarishlari hisobiga ro‘y
beradi.
|
|
|