45
Yuqorida qayd qilinganidek, Mesopotamiyada ko‘p xudolik
mavjud bo‘lib, oy xudosini shumerliklar –
Nishar, akkadliklar esa Sin deb ata-ganlar.
Quyosh xudosini shumerliklar – Utu,
akkadliklar esa Shamash deb nomlaganlar.
Venera sayyorasi xudosini shumerlar –
Ianni, akkadliklar o‘z ma’budasi Ishtar bilan
taqqoslaganlar. Dastlab qurbonlikka
odamlar so‘yil-gan, keyinchalik qo‘y va
qo‘zilar qurbon qilingan.
Xulosa qilib aytganda, bu o‘lkada
tabiiy iqlimning qulayligi, yeros-ti
boyliklarining mavjudligi, geostrategik joylashuvning mosligi – bular
boshqa o‘lkalarga nisbatan ertaroq sun’iy sug‘orishga asoslangan deh-
qonchilik, hunarmandchilik va savdoning vujudga kelishiga hamda ri-
vojlanishiga sabab bo‘lgan. Moddiy madaniyatning rivojlanishi esa
ma’-naviy madaniyat rivojlanishiga olib keldi. Ilk davlatlarning
vujudga ke-lishi bilan esa madaniy taraqqiyot darajasi yanada
tezlashdi. Natijada Mesopotamiya ilk sivilizatsiya beshiklaridan biriga
aylandi.
Hindiston haqli ravishda qadimgi Sharqning yuksak madaniyatli
mam-lakatlaridan biridir. Hindiston yarim oroli qadimdan tabIIy rang-
baranglik, boy o‘simlik, hayvonot va qimmatbaho yerosti boyliklariga
ega bo‘lgan. Yarimorolda sersuv Hind va Gang kabi daryolar mavjud.
Mil. avv. V mingyillikning oxiri IV mingyillikdan boshlab Hind daryosi
vodiysida sun’iy sug‘orishga asoslangan dehqonchilik vujudga kelgan. IV mingyillik
o‘rtalariga kelib bu joyda o‘ziga xos eng qadimgi hind madaniyati vujudga kelgan.
Dehqonchilik, hunarmandchilik, chor-vachilik, savdo-sotiqning rivojlanishi natijasida
qishloq va shaharlar paydo bo‘lgan. Nihoyat, Hind daryosi va uning
Panjob viloyatida qadimgi dav-latlar yuzaga keladi. Bu davlatlarning
Mohinjo-Daro, Xarappa kabi katta shaharlari bo‘lgan. Mohinjo-Daro
hozirda Pokiston hududida joylashgan bo‘lib, shaharning maydoni
270 gektardan iborat. Bu yerdan arxeologlar ko‘chalar, pishiq va xom g‘ishtdan
qurilgan turarjoylar, saroylar, om-borxonalar, ibodatxonalar va podsho qarorgohining
qoldiqlarini topish-gan. Shaharda pishiq g‘ishtdan qurilgan suv tarmog‘i va
Dostları ilə paylaş: