Reja qon va limfa tizimi qonning fizik-kimyoviy xususiyatlari. Qon plazmasi, uning tarkibi va xususiyatlari. Qonning faol reaksiyasi va qonning buferliligi. Qonning morfologik tarkibi. Eritrotsitlar qizil qon hujayralari



Yüklə 95,5 Kb.
səhifə1/8
tarix31.12.2021
ölçüsü95,5 Kb.
#81834
  1   2   3   4   5   6   7   8
nnnnnn
nnnnnn, New Microsoft Word Document


REJA
1. Qon va limfa tizimi qonning fizik-kimyoviy xususiyatlari.

2. Qon plazmasi, uning tarkibi va xususiyatlari.

3. Qonning faol reaksiyasi va qonning buferliligi.

4. Qonning morfologik tarkibi. Eritrotsitlar qizil qon hujayralari.

5. Eritrositlarning chidamliligi(rezistentligi) va cho’kish tezligi.
Адабиётлар ro’yxati.

1. QON VA LIMFA TIZIMI FIZIOLOGIYASI.
Qon organizmning eng muhim to’qimalaridan biridir. Qon, limfa va to’qimalar aro suyuqligi organizmning ichki muhitini tashkil qiladi. Organizmning barcha to’qima va hujayralari fizik-kimyoviy xossalari va tarkibi nisbatan doimiy bo’ladigan ana shu suyuqliklarning muhitidagina normal yashay oladi.

Issiq qonli (gomoyoterm) hayvonlar qoni uzoq davom etgan evolyutsiya mahsulidir. Oddiy bir hujayrali hayvonlarda qon yo’q. Ular hayoti uchun zarur moddalarni hujayra po’sti orqali oladi, chiqindi keraksiz moddalarni ham ana shu yo’l orqali chiqarib tashlaydi. Zoologik silsilaning pastki bosqichlarida turadigan hayvonlarning tomirlari ichida suvsimon suyuqlik-gidrolimfa oqadi. Uning tarkibida oqsillar va boshqa azotli moddalar kam bo’ladi. Bir muncha yuqoriroq taraqqiy etgan hayvonlarda gemolimfa paydo bo’ladi. Gemolimfaning tarkibi organik va anorganik moddalarga boy bo’lib, unda oqsillar va kislorodni biriktirib tashiy oladigan pigment bor. Bu pigment gemolimfaga qizg’ich rang beradi. Issiq qonli hayvonlarda esa tarkibi murakkab, benihoya muhim vazifalarni bajara oladigan, o’ziga xos xossa va xususiyatlarga ega bo’lgan suyuq to’qima – qon paydo bo’lgan. Qonning organizmdagi ahamiyati u bajaradigan vazifalaridan kelib chiqadi. Qon quyidagi vazifalarni bajaradi:

1. Transport vazifasi (funksiyasi). Qonning bu vazifasi uning turli parchalanib so’rilgan moddalarni- oqsillar, aminokislotalar, yog’lar(lipidlar), uglevodlar, mineral moddalar, suvni organizmning barcha hujayra to’qimalariga tashib yetkazib beradi. Shuningdek hujayra va to’qimalarda hosil bo’lgan chiqindi, keraksiz ziyonli moddalarni (metabolitlarni) tegishli chiqaruv ayiruv organlariga tashib keladi.

2. Termoregulyatsiya funksiyasi – ya’ni issiqlik almashinuvida va uning boshqarilishida ishtirok etadi. Ma’lumki organizmning turli organ va to’qimalarida moddalar almashinuvining darajasi bir xil emas. Modomiki shunday ekan, turli organlarda issiqlik hosil bo’lushi ham bir xil bo’lmaydi. Qon organizm bo’ylab doimo harakatda bo’lib, tegishli organlardagi ortiqcha issiqlikni olib boshqalariga beradi. Ortiqchasini esa issiqlik uzatadigan organlarga – teri, upka, buyraklar va boshqalarga yetkazadi. Shunday qilib, qon organizm haroratining mo’tadilligini, doimiyligini ta’minlashda asosiy rol o’ynaydi. Qon, hujayra va to’qimalar uchun fizik-kimyoviy muhitdir. Buning ma’nosi shundaki qonning fizik-kimyoviy ko'rsatkichlari doimiy bo’lib juda kam darajada o'zgaradi. Barcha hujayra va to’qimalar faqat qonda va limfada mavjud bo’lgan muhitdagina yashay oladilar. Qon muhitning me’yoridan tashqari o'zgarishi hujayra va to’qimalardagi jarayonlarning buzilishiga olib keladi. Demak gomeostazni, ya’ni hujayra va to’qimalardagi suv va elektrolitlar miqdorini o’zgarmas holda saqlab turishida qon katta ahamiyatga ega.

3. Qonning himoya funksiyasi. Qondagi leykotsitlar – oq qon tanachalari organizmga tushgan turli xil yot jismlar, zararli agentlarni(mikroorganizmlarni) o’rab olib pustidan ajraluvchi fermentlari yordamida parchalab hazm qilib yuboradilar, bu hodisa fogocitoz deb ataladi (1883 yil I.I.Mechnikov kashf etgan). Bundan tashqari qon zardobida oqsil tabiatli moddalar - antitanalar mavjud bo’lib, ular ham organizmni turli zararli agentlardan himoya qiladilar. Qonning yana uvish xossasi bo’lib u ham himoya vazifasini bajaradi.

4. Qonning ayiruv funksiyasi. Moddalar almashinuvini oraliq, qoldiq mahsulotlarini, turli xil bo’yoqlari, zaharlarni ayiruv organlariga tashib yetkazib berib, ulardan organizmni tozalaydi.

5. Qonning korellyativ funksiyasi. Turli ichki endokrin bezlaridan va to’qimalardan chiquvchi gormonlar va fiziologik faol moddalar (mediatorlar) qon orqali turli funksiyalarni boshqarishda ishtirok etadi.

Bu funksiyalar qon tomirlarida harakat qilib turganida ijro etiladi.




Yüklə 95,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə