Andijon mashinasozlik instituti


Bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonini quyidagicha ifoda etishimiz mumkin (3-chizma)



Yüklə 410,5 Kb.
səhifə2/6
tarix31.12.2021
ölçüsü410,5 Kb.
#81135
1   2   3   4   5   6
54114fbd44e9e
Birinchi Prezintatsiyam Matematika Nazariyasi

Bozor iqtisodiyoti sharoitida ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonini quyidagicha ifoda etishimiz mumkin (3-chizma).




3-chizma.



3-chizma. Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomoni.
Ishlab chiqarish jarayonini ikki tomonlama tahlil qilib o‘rganilganda uni to‘g‘ri tushunish imkonini beradi va turli xil chalkashliklar, munozarali tortishuvlarga chek qo‘yadi. Bu yerda shuni hisobga olish lozimki, oldingi ishlab chiqarish jarayonining mahsuli bo‘lib, shu ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etayotgan ishlab chiqarish vositalari qiymati ko‘paymagan holda o‘zi qancha qancha qiymatga ega bo‘lsa shu miqdorda aniq mehnat bilan ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlar qiymatiga o‘tkaziladi.

Shuni ta’kidlash lozimki, naflilikni yaratishda kapital to‘liq qatnashadi, qiymatni tashkil topishida esa qisman-qisman, ya’ni uni eskirgan qismi qatnashadi. Bu ishlab chiqarish jarayonida qatnashayotgan ayrim tabiiy kuchlar qiymatga ega emas, shuning uchun ular tovarning iste’mol qiymatini hosil qilishda omil sifatida qatnashadi, lekin qiymatning tashkil topishida, uning ko‘payishida qatnashmaydi. Demak, ishlab chiqarilgan tovarlarning nafliligini yaratishda har uchala omil: yer, kapital, ishchi kuchi qatnashadi, qiymatni tashkil topishida esa mehnatning o‘zi qatnashadi. Bu holat 4-chizmada tushunarliroq tasvirlangan.



4-chizma.

4-chizma



4-chizma. Tovar va xizmatlar nafliligi va qiymatining

yaratilishida ishlab chiqarish omillarining roli.

Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonlama tabiati uning natijalarining ham ikki tomoni borligini ko‘rsatadi.
2.Ishlab chiqarish omillari va uning tarkibi.



Ma’lumki, biror bir mahsulotni ishlab chiqarish uchun bizga albatta turli xil resurslar kerak bo’ladi. Ishlab chiqarishga jalb qilingan resurslar faqatgina manba, zaxira sifatida emas, balki uni harakatga keltiruvchi, unga ta’sir etuvchi omil sifatida qaraladi. Shu sababli , ishlab chiqarishga jalb qilingan resurslar boshqacha qilib aytganda – ishlab chiqarish omillari deb ataladi.

Iqtisodiy resurslar esa , tovar xizmatlar, ya’ni ne’matlar ishlab chiqarish uchun foydalaniluvchi barcha, tabiat, inson va inson tomonidan yaratilgan resurslar tushuniladi.

Resurslar quyidagi turlarga bo’linadi:

Moddiy resurslar – er, kapital;

Inson resurlari – mehnat va tadbirkorlik qobiliyati.








Yüklə 410,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə