Mavzu: Shaxsning o’z-o’ziga baho berishi va kasbiy o’zligini anglashi. Reja: Kirish



Yüklə 84,08 Kb.
səhifə1/4
tarix28.11.2023
ölçüsü84,08 Kb.
#136822
  1   2   3   4
Shaxsning o’z-o’ziga baho berishi va kasbiy o’zligini anglashi. -fayllar.org



Mavzu: Shaxsning o’z-o’ziga baho berishi va kasbiy o’zligini anglashi.
Reja:

Kirish
1. Shaxs bo’lib shakllanishda “Men” obrazi va o’z-o’zini baholash jarayonining eng muhum bosqichlari
2. Shaxsning shakllanishi va o’z o’ziga baho berish muammosi.
3. O’spirinlik davridagi o’z o’ziga baho berish shaxsning o’z o’zini
anglashi muhim elementi va natijasi sifatida.
Xulosa
Foydalangan adabiyotlar
KIRISH
Psixologiya fanidagi ong va faoliyat birligi tamoyili, sharq allomalaridan
Abu Nasr Farobiy, Abu Rayhon Beruniy, Ali ibn Sino va boshqalarning
boshqaruvchi shaxsi masalasiga doir qarashlari, xorij psixologlaridan A. V.
Kovalev, S. L. Rubinshteyn, A. N. Leontev va boshqalarning shaxsda rahbarlik
imkoniyatlarini tarkib topishi masalasiga doir izlanishlari O’zbekiston
psixologlaridan M. G. Davletshin, B. Qodirov, G’. G’oziyev, G’. Shoumarov va
boshqalarning rahbarlik hamda boshqaruv faoliyatiga doim ilmiy – nazariy
qarashlari. Prezidentimiz Islom Abdug’aniyevich Karimov asarlaridagi rahbar
shaxsi hamda uning psixologik xususiyatlari borasidagi fikrlari: “Ta’lim
to’g’risidagi qonun” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” va boshqa ta’lim
hujjatlari asos qilib olindi. “ Kadrlar tayorlash milliy dasturi” talablaridan kelib chiqqan holda o’rta maxsus , kasb – hunar ta’limi muassasalarining asosiy maqsadi – malakali o’rta bo’g’in mutahassislarini tayorlash va o’qishg jarayonida ularni har tomonlama rivojlanishlari uchun sharoit yaratishdan , ya’ni komil insonni tarbiyalashdan iboratdir. Ushbuhujjatlarning eng axamiyatli jihati shundan iboratki, ularda shaxs kadrlar tayorlash tizimining bosh subyekti sifatida qaraladi. “Kadrlar tayorlash milliy dasturi”ni amalga oshirishning eng muhim natijasi shaxsning malu’motliligi hamda mehnatga tayyorligidir. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov ta’kidlaganidek , “Kelajagi buyuk davlat , eng birinchi navbatda bo’lajak fuqorolarining ma’daniyati , ma’lumoti va ma’naviyati haqida g’amho’rlik qilmog’i zarur”. Bu vazifaga “Kadrlar tayorlash milliy dasturi”da ham alohida etibor qaratilgan bo’lib , uni hal qilish uchun esa “ ma’naviyat va marifat dasturi “ ishlab chiqildi. Dastur quyidagi strategik jihatdan o’zaro bog’langan vazifalar majmuining malga oshirilishni ko’zda tutadi:
• Shaxsni ma’naviy ahloqiy jihatdan tarbiyalsh va takomillashtirishning mohiyatini o’rganish;
• Ma’naviy ahloqiy tarbiya hamda ma’rifiy ishlarning , milliy umuminsoniy va
diniy qadriyatlar hamda boyliklarni samarali qo’llashning usul va yo’llarini
aniqlash;
• Ma’naviy ahloqiy tarbiya va ma’rifiy ishlarni amalga oshirish jarayonini
boshqarish hamda yoshlarning ma’naviy ahloqiy extiyojlarini samarali
qondirish tizimlarini takomillashtirish. Shaxsga xos bo’lgan ushbu sifatlarning shakllanishida o’spirinlik davri alohida o’rinni egallaydi. Ilk o’spirinlik davrining oxirlariga kelib, yangi turdagi o’quv muassalarining bitiruvchilari mustaqil hayotga qadam qo’yadilar. Bunga esa ular “ psixologik jihatdan tayyor bo’lishlari zarur”. Bunda “psixologik tayyorlik tushunchasi yigit va qizlarning o’zini to’liq imkon bo’yicha fuqoro sifatida , mehnatda hamda bo’lajak oilaviy hayotda realizatsiya qilishga yordam beruvchi qobiliyat va extiyojlarning mavjudligi tariqasida idrok qilinadi. Bu avvalo muloqatga bo’lgan ehtiyoj hamda uni o’rnatish usullariga ega
bo’lishlik; ikkinchidan , nazariy ong (ilmiy , badiiy , ahloqiy ,huquqiy) ning turli
shakllari ya’ni ilmiy va fuqoroviy dunyoqarash shuningdek , o’ziga nisbatan ongli
va tanqidiy munosabatda bo’lishni taminlovchi yuksak rivojlangan refleksiya
qobiliyati ; uchinchidan, mehnatga bo’lgan extiyoj va mehnat qilish qobiliyati
ishlab chiqarish faoliyatiga qo’shilish imknini beruvchi mehnat konikmalariga
ega bo’lishlikdir. Shaxslangan bu sifatlar o’spirinlarning o’z o’zini aniqlashi
uchun psixologik asos bo’lib xizmat qiladi. Bu esa ilk o’spirinlik davrining eng
markaziy yangi tuzilmasi hisoblanadi. Psixologlar uning ko’p qirraliligini
takidlash bilan bir qatorda bu holatning muhim belgisi sifatida o’spirinning katta
yoshli kishilar ichki pozitsiyasini egallash ehtiyoji, o’zini jamiyat a’zosi sifatida
anglash ,hayotda o’z o’rnini tushunish bilan birga o’zini va imkoniyatlarini
tushunish deb qaraydilar. Hozirgi zamon o’spirinlari rivojlanishi uchun harakterli jihatlaridan biri ular taraqqiyotining notekisligi bo’lib u individuallararo darajada hamda ichki individual darajada (organizm turli sistemalari turli muddatlarda taraqqiy etadi, jismoniy , intelektual ijtimoiy yetuklik vaqti ham mos kelmasligi
mumkin)namoyon bo’ladi. Bundan holat o’spirin hulq atvori psixikasiga ta’sir etadi , ba’zida esa emotsional buzilishlar va rivojlanishda qiyinchiliklarninhosil qilishga olib keladi. Shaxs qaysi jamiyatda yashasa usha jamiyat hayotidagi qonun qoidalarda asosan kamol topadi. Shu jamiyatning moddiy va ma’naviy boyliklarni
yaratishda ishtirok etadi. Agar shu jamiyatning moddiy va manaviy boyligi
yuksak bo’sa , u shaxsga shu qadar katta ta’sir ko’rsatadi yoki aksincha.
Shunday ekan o’spirinlik davridagi o’z o’ziga baho berish va uning shaxs
rivojlanishiga ta’siri , muammolarini o’rganishi hozirgi kun taqozo etadi.
Shunday ekan , yuqorida aytib o’tilganlar “ O’spirinlarning o’z o’zini namoyon
qilishning ijtimoiy psixologik omillari” mavzusini tanlashni taqqozo
etadi. Ontogenezning muayyan davrida paydo bo’luvchi shaxsning barcha yangi
hususiyatlari nafaqat alohida psixik funksiyalarning rivojlanishi , balki shaxs
tuzilishi va mazmunidagi muhim o’zgarishlar bilan ham bog’langan. Ushbu
muammo yuzasidan psixologlar V.F.Safii , V.A.Alekseev, A.M.Prixojan,
tadqiqotlar olib borishgan..Tadqiqotimizning dolzarbligi o’spirinlik davrida o’z
o’zini anglash muammosining ahamiyati muhimliligi , shu bilan birga ushbu
muammoning yetarlicha o’rganilmaganligi bilan belgilanadi. Shuningdek ,
ma’lumki o’z o’zini anglash hamda uning muhim tarkibiy qismlari – o’z o’zini
baholash va talabchanlik darajasi shaxs xulq atvorining muhim boshqaruvchisi
va o’z o’zini aniqlashning asosi bo’lib hisoblanadi.

Yüklə 84,08 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə