Microsoft Word daldan atilan das topuga d?Y?R



Yüklə 115.99 Kb.

tarix06.10.2018
ölçüsü115.99 Kb.


 

DALDAN ATILAN 

DA  TOPU A 

D Y R 


 

 

 



N C FB Y V Z ROV 

 

(Komediya) 



 

 

 



 

 

 



Pdfl

dir n: kitablar sayti 

http://www.kitablar.com 

 

 



 

 

 



 


HL -M CL S   b d u r r   h m a n b   y- lli igi ya ında çinovnig, qulluqdan çıxmı . 

 X ı r d a x a n ı m-onun övr ti. S   g i n   x a n ı m-onların qızı, on s ggiz ya ında.   b d  

ü r r   h i m-nög r. P   r i-qaraba . N u r c a h a n-aralıq övr ti. H e y d   r  

 l i-d rvi , iranlı.   s g   n d   r b   y-cavan h im. D   l i   i r i n.   V V  

 L   N C   M   C L   S  hvalat vaqe olur  bdürr hman b yin ota ında.  

bdürr hman b y kürsü üst   yla mi , qabaqında stol, stolun üstd  bir st gan  

çay,  lind  q zet. Xırda xanım dö kç  üst   yl mi , dalında pü t . X ı r d a x  

a n ı m - Xudav nda, gör s n, m nim gimi d  dünyada bir b db xt varmı? Qumun,  

torpa ın sayı var, hesabı var, m nim d rdimin hesabı yoxdur. Az qalıb ciy rim od  

tutub yana... Da  do aydı m nim  v zimd  d rin yatmı  anam...  ç -rim özümü  

yandırır, çölüm özg ni... Xırda xanım budu getdi., Xırda xanım odu getdi...  

Xırda xanım  bdürr hman b y arvadı. B li, b xt v r ba ımıza, a rım Xırda xanıma  

da, onun  rin  d ... ah, ah!..   b d ü r r   h m a n b   y-Arvad, yax ı  

ba lamısan, durma heyfdir! X ı r d a x a n ı m - S b bin allah evin yıxsın,  

tünb tün olsun, d rin yatsın, evi ba ına uçsun, d rb d r olsun m ni bu ev  düçar  

el y ni!.. O günl r  da  dü ydi, z lz l  oleydi, tar-mar oleydi...   b d ü r r  

 h m a n b   y - Af rin, sabah ert  yax ı ba lamısan mav r nn hri. X ı r d a x  

a n ı m - M n ki s nn n danı mıram. Barı qoymazsan, heç olmazsa d rdimi öz-özüm   

deyim, a biinsaf?  nsaf da buracan?!   b d ü r r   h m an b   y - Çüngi m nn n  

danı mırsan, qoy bir st kan çay içim, ba  üst , mür xx s olum qullu undan, ondan  

sonra allahvara  ll rinin igisini d  qoy qulaqlarının dibin  g raylı ça ır. X ı  

r d a x a n ı m - T l sm , ged rs n, varax durur, s n durursan; çaxır durur,  

qumar durur, s n durursan, qaçmazlar. El  bu d rddi m ni öldür n, ay biçar . El   

bu d rddi m ni bu gün  salan, ay biçar . Arın yox, namusun yox.   b d ü r r   h  

m a n b y - S n atayın goru, qoy oturax. B sdi, abrın olsun, h yan olsun! X ı r  

d a x a n ı m - M n bilmir m s n m nd n n  ist yirs n ey! Qoymazsan bir saat  

d rdim , figrim  qalam?!   b d ü r r  h m a n b   y -  st früllah r bbi v   

tub iley-h ! Arvad, m n s ni incidir m? M n s ni söyl dir m? M n s nin övqatını  

t lx el yir m, yoxsa s n m nim? X ı rd a x a n ı m - S nin öz-özünd n x b rin  

yoxdu, a biçar ...  g r d rdini bils n, bu dild , bu dama da qalmazdın.   b d ü  

r r   h m a n b   y - Tuf, axı n  deyim... A g d ,  bdürr him,  bdürr him, s n  

atayın goru tez bir çubuq g tir ver durum itilim burdan... Arvad gen   

dınqır-dınqır el yir. X ı r d a x a n ı m - Bilir m, ged c gs n. Bilir m,  

t l sirs n. B li, varax qaldı axı, neyl y s n?.. Da  dü übdü m nim ba ıma, s n   

n  var... M n d  f xr el yir m gi,  bdürr hman b y gimi sahibim var... B li,  

ükür allaha.   b d ü r r   h m a n b   y -  bdürr him,  bdürr him, a g d , s n   

demir m çubuq g tir? Arvad, s n atayın goru ikiç  d qiq  m n  mehl t ver,  

ged c y m. X ı r d a x a n ı m - S nin kimi ki ini çay a a ı axıdım,çay yuxarı  

axtarım.  ükür, allah, s n ! M n  bax, sahibim  bax!   b d ü r r   h m a n b   y  

- Arvad, s n atayın goru bir m n  de görüm ba ına at t pib ya ki soyux d yib?  

Axır m nd n n  ist yirs n? X ı r d a x a n ı m - S n n  ki is n ki, m n s nd n  

n  ist yim... Bilm zs n n  var n  yox, bilm zs n arvadın d rdi n di, u a ın  

d rdi n di. Gündüz ax ama kimi ba ın qarı ıb g d -güd y , u aq-mu a a. Gec   

qumar, gündüz qumar.   b d ü r r   h m a n b   y - Axı evd  n  d rd var gi, m n  

onun fikrin  qalam?.. T v qq  el yir m gi, a zını göy  tutmayasan! X ı r d a x a  

n ı m - Qırqovul ba ın kola t p r, daldan x b ri olmaz. Da  ba ıma salasan.  




( bdürr him çubu u g trir, gedir).   b d ü r r   h m a n b   y (çubuqu  

ç k -ç k ) - Arvad, bilirs n n  var, m n s n  çox m sl h t görür m durub ged s n  

bir a la maya, orada zu tutasan bundan ötrü gi, bir böyük m

uliyy t olub. 

 X ı r d a x a n ı m - M n onsuz da a lamalı gün  qalmı am. S nin kimi sahibi olan  

m n gün  qalar.   b d ü r r   h m a n b   y - Axır s n  n  olubdu, balam? Acsan,  

çılpaqsan, evin yoxdu, taydan-tu dan geri qalmısan ki, bel  canbazlı a çıxmısan?  

X ı r d a x a n ı m - hanı ki... D rdim el  olar olaydı.   b d ü r r   h m a n b  

 y - B s n di d rdin, qoçaq? X ı r d a x a n ı m -  vv la el  onu götür gi,  

bizim bir yeti mi  qızımız var, onu g r k bir t h r el y k.   b d ü r r   h m a n b   y 

 – El  bu m tl bd n ötrü bu q r v llini g tirirdin? X ı r d a x a n ı m -  

Bu d rdi azmı bilirs n?   b d ü r r   h m a n b   y -  ndi g ldik M r nd ...  

P rv rdigara, gör s n el  hamı arvad el  bel mi olurlar? Qaçar ala da dan qara  

da a, qara da dan ala da a. Yeni -yoxu , d r -t p , axırdan-axıra n di-n di  

kömür qaradı, qatıq a dı. X ı r d a x a n ı m - S n axırı h dyana düzübs n...  

Qızın d rdi az d rddi? Onun tayları hamısı gedibl r... Püst  xanımın qızı getdi.  

Nurcahan xanımın qızı getdi. S fd rqulu b yin qızı getdi.   b d ü r r   h m a n  

b   y - Arvad, allaha bax, tarıya bax, qız dey nd  alma deyil, qarpız deyil  

tök s n bazara, haray ç k s n ay alma alan, ay  aftalı alan. D li olmamısan ki,  

arvad? X ı r d a x a n ı m -  ndi ki m tl bin ba ı açıldı...   b d ü r r   h m a  

n b   y- M tl bin ba ı açıldı, amma ox zülml n,  nvayi-müsib t il n. X ı r d a x a n ı m - 

Yax ı s n atayın goru, qoy sözümü deyim... Birc  m n  d  görüm, getmis nmi  sg nd r 

b yin yanına? O ki inv rs t deyirsiz, n  deyirsiz qurtarıb, h kim g lib, deyirl r ki, bir 

yax ı kamallı, göyç g o landı. heç bel  zad a lına g libdimi?   b d ü r r   h m a n b   y - 

ndi ba a dü düm m tl bini, arvad... El  i l ri s n özün yax ı bilirs n, g r k o g lsin 

vizit , yoxsa m n gedim ona n  deyim? Deyim gi, g l m nim qızımı al? Tutalım ki, 

dedim, axır alarmı? El  i  heç bir yerd  görünübdümü? Axı biz müs lmanıq. X ı r d a x a 

n ı m - M n  vv l günd n bilmi m ba ıma. dü n da ı. M n bilir m ki, s n el   üur 

yiy si deyils n. Get allahı sev rs n, get qumar oynama ın dalınca. M n öz-i imi  

düz ldim, onda bil rs n ki, analar nec  qızlar do ublar.   b d ü r r   h m a n b   y (ged -

ged ) - Allah xeyir versin, S n n s n ki, düz ltdiyin i  n  ola? M n ancaq axırda 

rüsvayçılıqdan qorxuram. X ı r d a x a n ı m - Get, dalınca da bir qara da  getsim.   b d ü 

r r   h m a n b   y (gedir) - - Tuf… tuf. X ı r d a x a n ı m (t k) -- Heç mümgün deyil, n  

tövr olsa g r k varımdan, yoxumdan geçib bu i i düz ldim; yoxsa o qızların oxutmu  

l ç rl r  g r bils , o lanı ç k c kl r b ndl rin ... Bel  ittifaqı  ld n buraxmaqlıq 

bi üurluqdur... Çünki oldun d yirmançı, ça ır g lsin d n Koro lu...  bdürr him! 

bdürr him! ( bdürrdhim daxil olur.)   b d ü r r   h i m - N  buyurursan, xanım? X ı r d 

a x a n ı m - Bu saat ged rs n Nurcahan arvadı v  o d rvi i ki  randan t z  g lib, 

ça ırarsan bura. N  tövr olsa g r k bu d qiq  burada olalar. Ba a dü dünmü.  h ri  

bir-birin  vurub tapıb g tir rs n!..   b d ü r r   h i m - B li, bu saat, xanım.  

(Gedir.) X ı r d a x a n ı m - Tez ha, tez ha... P ri, P ri! (P ri daxil olur.)  

P   r i - N  buyurursan, xanım? X ı r d a x a n ı m - Bu saat otaqları t miz  

süpür rs n, qapı-bacanı gül kimi el rs n! P   r i - Ba  üst . Xeyirdirmi, ay  

xanım, ba ına dönüm? X ı r d a x a n ı m - H l  danı maq yeri deyil, birc  tez  

S kin ni d  bura gönd r! (P ri gedir.) X ı r d a x a n ı m - Ay p rv rdigara,  

s n özün kem k el , n zir el r m, h r ocaqda bir  am yandırım, be  qoyun k sim,  

iki gün ild  ehsan verim. On yetim sevindirr m. Ya göy çadırın sahibi!.. (S kin   



daxil olur.) S   k i n   x a n ı m -- N  buyurursan, ana? X ı r d a x a n ı m -  

Anan s n  qurban, P riy  köm k el  evl ri t miz süpürsün... Sonra  l-üzünü t miz  

yu, libasını d yi , b lk  biz  naqafil bir q rib  qonaq g ldi. S   k i n   x a n  

ı m - - K l yini duymu am... M nciy z el  i i bacarmaram. X ı r d a x a n ı m -  

K s, küçük! S n  n  deyir m  m l el . Yeri, qız u a ısan, artıq danı ma. Yeri,  

anan s n  qurban, yeri. Allah ananı m tl bin  yetirsin. (Xırda xanım S kin ni  

it l y -it l y  çıxarır.) X ı r d a x a n ı m (diz üst  üzü qibl y ) - Ya göy  

çadırın sahibi! Ya mıxı mismara dönd r n tanrı! Ya yoxdan bizi x lq el y n  

tanrı!  mdad günüdür, yet dada! ( vv linci m clis tamam olunur, p rd  salınır.).  

 K   N C   M   C L   S Xırda xanım v  yerind   yl mi ...  bdürr him dagil  

olur. X ı r d a x a n ı m -  bdürr him, nec  oldular?   b d ü r r   h i m - -  

Nurcahan arvadı g tirdim, amma d rvi  dedi ki, namazımı qılıb, bu saat g lim. X  

ı r d a x a n ı m - Nurcahan g lir, b s hanı?   b d ü r r   h i m (qapını açıb  

baxır) - Bud g ldi... Nurcahan xala, g l iç ri! X ı r d a x a n ı m -  

bdürr him, s n get i in . ( bdürr him gedir, Nurcahan daxil olur.) N u r c a h  

a n -- Salam  leyküm, Xırda xanım. Ba ına dönüm, xeyirdimi? Atam-anam s n   

qurban. X ı r d a x a n ı m - Xeyir olmamı  n  var, a ba ı batmı ! N  ver rs n  

m n , s n  bir el  zad ba ı layım heç, dadı dama ından getm sin? N u r c a h a n  

- M n s nin qaraba ınam, itin m... Ölüm, canım da s nindi, balalarım da s nindi.  

Ba ına dönüm, s n des n get, get ezünü qayadan at, ona da hazıram, yesirin olum.  

X ı r d a x a n ı m -- Nurcahan, düz m tl b üst  g lm k hamısından yax ıdır...  

Özün bilirs n indiy  kimi tamam  h r bir yana olub, m n bir yana v  neç -neç   

mü t ril r m nl n qohum olmaq ist yib, m n q bul etm mi m; çüngi  vv la, S kin   

h l  u aqdı, ikinci o mü t ril r biz  tay olmayıb, özün d  bilirs n. N u r ç a h  

a n -- Bıy, ba ına denüm, niy  bilmir m? Bizim  h rd  S kin  xanıma layiq kim  

var? X ı r d a x a n ı m -  ndi b.u saat bizim  h rd  bir o lan var. Do rusu  

budur ki, m n onu çox  adlıq il n o ullu a q bul el rdim, amma el  adamım yoxdur  

ki, bu i i düz ltsin. Bu i i heç k s düz ld  bilm z, s nd n,suvay. N u r c a h a  

n -  tin olum, xanım! Siz özünüz yax ı bi-lirsiniz ki, Nurcahan el  i l ri su  

içm kd n hasand bilir, bel  i l rin anasıdı... Siz  m lumdu bizim  h rd  n   

q d r qız gedir, m nsiz heç keçmir. Bax, xanım ba ına dönüm,  vv l bu S fd rqulu  

b y, sonra Nurcahan xanım, ondan sonra... X ı r d a x a n ı m - A ba ı batmı ,  

g r bu i l ri m n bilmirdim, s ni niy  ça ırdırdım. N u r c a h an -  ndi Xırda  

xanım, ba ına denüm, birc  el  onu m n  de görüm o lan gimdi. V ssalam, na ma  

tamam. Artıq zad m n  lazım deyil. X ı r d a x a n ı m - H kim  sg nd r b y.  

Hansı ki... N u r c a h a n - Bıy, bıy, el  onu de. Heç gör a lıma g ldimi? Çox  

yax ı, çox  c b. Kifay t el r, b sdi. Allah qoysa gör rs n o t rlanı n  t h r  

b nd  salaca am... Onu deyim s n , Xırda xanım, ba ına dönüm... h kim bir yax ı  

ev tutub. Bu saat m n bura g l nd  ona çox q rib  istul, kürsül r apardılar.  

Görünür ki, otaqların b z m k ist yir. Amma özün d  görmü m. O sif td , o  

üca td  o lan tapılmaz. Amma, Xırda xanım, s n d  qoçaqmı san. Halal olsun s n   

anandan  mdiyin süd! P h, p h, p h! X ı r d a x a n ı m-- Ancaq bu i i yadda  

saxlamaq g r g... Özün bilirs n  hrimizd  bu saat yeti mi  qız çoxdur, o  

cüml d n o arvadın qızları... Adı n di? Özl ri oxuyub elm tamam el yibl r...  

g r bizim qorxumuz olsa, o l ç rd n olacaq. N u r c a h a n - A rın oların  

ür yin !.. Qadam onların oxuma ına!.. Allahın ver n günü m ni apardılar, ta  




aya ımda ba maq da qalmadı gedib g lm kd n... h r kim  deyir m, cavab verirl r  

ki, biz  rus qızı lazım deyil. X ı r d a x a n ı m - Nurcahan, biz  yatmaq kar  

verm z; g r g el  bu günd n ba layaq tor atma a. N u r c a h a n - N  dem k  

ist r?  lb tt ,  lb tt ... M n deyir m el  bu saat gedim görüm n  qayırıram. X ı  

r d a x a n ı m - Bax, Nurcahan, bu i i s nd n ist yir m. G r k n  tövr olsa  

düz ld s n. M n d  s n  borclu oluram bir d st  aldan libas  br  i m kli, otuz  

manat pul v  qabaqcan bir d st çit paltar. B sdimi? N u r c a h a n - Heç  

verm s n d  m n s nin qulluqçunam. S n n  deyirs n, ba ına dönüm. X ı r d a x a  

n ı m (ça ırır) - S kin ! S kin ! (S kin  daxil olur.) X ı r d a x a n ı m -  

Anan boyuna qurban, o sandı ın içind  çit var, onu g tir ver Nurcahan n n y .  

(S gin  gedir.) Bax Nurcahan, d xi bilmir m, bu i i s nd n ist yir m. N  tövr  

olsa g r g i  düz l , yoxsa m ni ölmü  gör rs n. (S kin  çiti g tirir.) N u r c  

a h a n (S kin y ) - Nurcahan n n n s n  qurban, a bizim maralımız, a bizim  

ceyranımız, a bizim tavatımız! Bel  ahu baxı ına qocaca n n n qurban, a qız, a  

qız!.. Xanım, deyir m dahı m n gedim. X ı r d a x a n ı m - S kin , s n get öz  

ota ına. (S kin  gedir.) Nurcahan, h l  bir az gözl  gör k t z  d rvi  n  deyir.  

N u r c a h a n - Xırda xanım, ba ına dönüm, o d rvi d n adama möcüz l r na ıl  

el yirl r, adamın ba ının tügü biz-biz durur. Deyirl r gi,  g r ist s  s ni d   

bu saat öz yanına biixtiyar caduynan aparar, nec  gi, hacı  sg nd r b yin  

arva-dını aparıbdır. Xanım, d rvi i d  yax ı fikriniz  salmısınız. ( bdürr him  

daxil olur.)   b d ü r r   h i m - Xanım, d rvi  g libdi. X ı r d a x a n ı m -  

Buyursun. (D rvi  daxil olur, çiynin  xurcun tayı, içi dolu gitab v  h r bir  

büsatı il .) D   r v i   - Salam  leygüm. Xı r d a x a n ı m v  N u r c a h a n  

(aya a durub) -  leykümsalam, a a d rvi , buyurun. (D rvi  oturur.) D   r v i    

- Xanım, b nd y  gör  n  f rmayi iniz var? X ı r d a x a n ı m -A a d rvi ,  

deyirl r siz cadu il  möcüz l r görk zirsiz, do rudurmu? D   r v i   - N   rz  

edim, xanım, xahi  ed n gör r. X ı r d a x a n ı m - M n xahi  edir m ki, siz  

bir qızın bir o lan il n ulduzun barı dırasınız v   g r bu i   ncam vers niz,  

m nd n n  alarsınız? D   r v i   - Xanımcan, bel  i l r m nim cadumun m qamında  

el  asandır nec  ki, bir cam su içm k. O ki qaldı m ni razı etm y , o ba lıdır  

sizin  fa tiniz . X ı r d a xa n ı m - M n hazıram h r n  siz buyursanız, onu  

siz  verm y . D   r v i   - Xanımcan,  ükür olsun xudaya, siz sahib güzaransınız  

v  m n sizd n artıq ist mir m. M n  iltifat ed rsiz bir r s at, bir d n  cübb ,  

bir saat v  bir q d r cib x r diyi. X ı r d a x a n ı m - M n razıyam. D   r v i  

 - Buyurun indi gör k o lanın ismi n dir, qızın ismi n dir? X ı r d a x a n ı m  

-  sg nd r v  S kin . D   r v i   - P h, p h! Ma allah!  siml rind n görünür ki,  

tamam olmu  i dir.  sg nd r v  S kin ... Xanım, buyurun bir t t su g tirsinl r.  

(Nurcahan gedir su g tirm y , d rvi  gitablarını açır, q - l mdanı v  bir neç   

ga ızları o yan-bu yan edir,  bc d hesabı- na gör  ga ızlarda yazır. Nurcahan  

t ti g tirir, d rvi  diqq t il  suya baxır.) D   r v i   - Xanım, buyurun görüm  

S kin  xanım gec l r v h t il  qalxıb yeri üst  oturub2, öz-özün  danı ırmı? 

 X ı r d a x a n ı m - A a d rvi , allahı sev rs n m ni qorxutma, h rd n-bird n  

olur. D   r v i   -  imiz bir az ç tin oldu. Amma eybi yoxdur, qorxmayın!  

(Qoltu undan bir neç  z ncir çıxardır, silk l yir.) Xanım, bu z ncirl ri  

görürs n? Bunların h r bir b ndind  dü m nl rin birisi ba lıdı. Babasına l n t  

oların, heç zad qayıra bilm zl r. Buyurun bir içi dolu od manqal g tirsin-l r.  




(Nurcahan gedir manqal g tirm y , D rvi  cibl rind n neç  ga ızlar arasında  

cür b cür  otlar v  benqalsgi aqon çıxardır.) Xanım, bilirsiniz n  var? Sizd n  

t v qq  edir m ki, qorxmayınız... tayifeyi-cind n ikisi S rtanu  v  Muq rqanu   

müt s rrif edibl r S kin  xanımı. Lazımdır onları r f etm k, ta ki i l rimiz  

düz lsin, yoxsa onlar qoymazlar. Kafirl r hücum edib g l c gl r, m n onların  

qanadlarını yandıraca am, amma qorxmayın. (Nurcahan manqalı g tirir.. D rvi   

ba layır oxumaqı. Oxuya-oxuya bir neç  otlar atır manqala, qalxır ayaqa bir  

lind  gitab v  bir  lind  naçaq benqalsgi aqonu atır manqala, oxuyur):  

Xurulf rrar  v tt lqa v   ey n y b hülb rqa.  za m zz c t hussöhqa.  

M l kt - r-q  v lq rba, s rh ti, t c tü m rahya... Budu g ldil r, qorxmayın.  

(Yen  oxuyur  l-aya ın t rp d -t rp d , Nurcahan v  Xırda xanım qısılmı ). N u r  

c a h a n, X ı r d a x a n ı m -- Allah, s n  p nah. Allah, s n  p nah. D   r v  

i   - Babası yanmı ları gördünüz? Yax ı tanıyırsız Heyd r lini. Tamam heyvanat,  

n batat, v h iyyat, cinü ins bu tilsiml rd dirl r... Z ncirl rd ... X ı r d a x  

a n ı m v  Nurcahan - Allah, s n  p nah. Allah, s n  p nah. Allah, amandı. D   r  

v i   - Qurtardım, heç qorxmayın, bacılarım.  ndi, xanım, bir  ey var; m n   

lazımdır bir d n  yumurta, o yumurtanın üstünd  bir dua yazaca am z f ran il .  

G r k onu  sg nd r b yin qapısında bir övr t yer  vursun, sındırsın...,  lav   

m n  lazımdır bir d n  kök qurba a. Dua yazaca am, o duanı atarsız bir cam suya  

v  qurba anı asarsız o camın üstün  ba ıa a ı v  bir d  bir dua yazacaqam, onu  

suya salıb ver siz o lana; bir q tr  d  olsa kifay t ed r. Çay içind , su  

içind -eybi yoxdur. X ı r d a x a n ı m - Nurcahan, dur bir yumurta g tir.  

(Nurcahan gedir.) A a d rvi , b lg  bu saat qurba a tapılmadı. D   r v i   -  

Eybi yoxdur, sonra taparsız. O qurba a ba ı-a a ı qalıb suya baxa-baxa öl c gdir  

v  o d qiq d n ba lanacçaq m h bb t e qi odlanma a... (Nurcahan yumurtanı  

g tirir, d rvi  yumurtanı yazıb) D   r v i   - Xanım, bu yumurta g r k yer   

qoyulmasın. Nurcahan bacı, saxla, yer  qoyma. (Yumurtanı Nurcahan yaylıqının  

ucunda dö ünd  saxlayır.) D   r v i   - Nurcahan bacı, bir-iki kasa da t miz su  

g tir, birisi içm kd n ötrü, birisi d  qurba adan ötrü. N u r c a h a n - A a  

d rvi , ala, su hazırdı. D   r v i   (duaları yazıb suya salıb) - Bu göy kasa  

qurba adan ötrüdür v  bu a  kasa içm gd n ötrü. Dur xanımcan, indi m nim elmim  

tamam oldu. Rüsx t verin, m n gedim. X ı r d a x a n ı m - A a d rvi , buyur. Bu  

hesab deyil. (Be  manat verir.) D   r v i   - Xanım, i  möhg m olmaqdan ötrü  

fit ni d  (cibind n çıxarır) atarsız oca a, yansın, ondan sonra o lan allahın  

ver n günü biixtiyar g l c k qullu unuza. D xi m n d  mür xx s olum. X ı r d a x  

a n ı m - Buyur, allah s ni d  v  m ni d  bu i d  m yus el m sin... (D rvi   

gedir.) Nurcahan, g r k s n d  öz i inin dalınca ol. (Gedirl r. P ri daxil  

olur.) P   r i - A ba ınıza dönüm, bu arvad lap a lın itiribdir axı, Bir dey n  

g r k, ay xanım, s n Nurcahanı tanımırsan, bilmirs n ki, o günd  min xan  

qapısında, b y qapısında duz dadır? Ona sirr verm g olar?..  di ya madı,  

bitm di. Ondan sonra zurnaya qulaq as. G l c kdi Püst  xanım, "a qız Xırda,  

bacın ölsün, bu n  sözdü  h rd  danı ırlar?"... G l c kdi B dircahan xanım, 

 "a qız Xırda, m n el  sevinirdim, and ol-sun allaha, el  sevinirdim. Do rusu  

deyirdim yo urmadım, yapmadım, hazırca kök  tapdım, a xalan ölsün bu n  i di?.."  

G -l ç kdi. M

di Cahan, "Xanımın canı sa  olsun,  sg nd r olmaz, K rim olu,  

K rim olmaz, S lim olu"... Be -be  g l c kl r, yeyib-içib,  ad-xürr m geri  



ged c gl r. Xanımlar el  bel  mahna axtarırlar.  ndi, P ri, g l evi süpür. P ri,  

su g tir. P ri, ba maq qoy. B xt v r ba ımıza, pi iyimiz o lan do ub.  g r  

xanımın a lı olsaydı o bir d st çit libası ver rdi m nim qızıma, m n yüz  

Nurcahan kimi adamın i in gör rdim. Ba  tutardı çox yax ı, tutmazdı qalardı  

palaz altında... Çör yi çör kçiy  ver, birin d  artıq. Aley, da  ba ına, a ılsız  

ba ına. (Qar ıyır Xırda xanımç ged n t r f .) P   r d   Ü Ç Ü N C Ü M   C L   S  

hvalat vaqe olur  sg nd r b yin m nziland .  sg nd r b y ayaq üst  durub stol  

yanına v  stolun ust  gitab. Kitaba baxıb fı dırıq çalır.   s g   n d   r b   y  

(sa   linin dal t r fin gitaba b rk vurub) -Möhk m dostum,  ziz dostum, bit m h  

dostum, bih s d, xalis dostum! T klik yolda ı, d rd-q m yolda ı, baqi dostum...  

P rv rdigara,  ükür, günd  min k r   ükür s n  ki, m n kimi yetimi bu m qama  

g tirdin v  m ni tamam dünyanın a ıl v  kamal sahibl ril  h msöhb t etdin.  

ükür, min g r   ükür!.. ; N u r c a h a n (qapıdan baxır) - H kim, s n s n?  

Ba ına dönüm, atam, anam s n  qurban!   s g   n d   r b   y - M n m xala, iç ri  

g l! N u r c a h a n - Bel  xalan s nin ba ına dönsün. Bel  xalan s nin qadan  

alsın.   s g   n d   r b   y - M n  gör  n  qullu un var?  lind ki n di? N u r c  

a h a n - Ba ına dönüm, h kimba ı, bu suyu bir baytal verib m nim azarlı n v m   

dava adına, m nd n be   ahı pul alıb.  ndi h r kim dadır deyir bu xalis sudu,  

indi s n  qurban olum...   s g   n d   r b   y - G tir görüm. (Alıb dadır.)  

Xala, do rudan bu xalis sudu. S ni h qiq t aldadıblar. N u r c a h a n (k nara)  

- Yumurtanı sındırdım, suyu da içirdim. B s, ba ına dönüm, nainsaf o lu m nic   

aldadıbdı.   s g   n d   r b   y -- N v nin naxo lu u n di?  g r bura g l   

bilir, g tir baxım. N u r c a h a n -- N v m d  s n  qurban, n v min n n si  

d ... S n c  m nim bu cancı azım qurban...  ükür olsun allaha, böyüg h kim  

olmusan, bizim kimi f qir-füq raya köm kliyin d yir, bizl r d  s n  duaçı olluq.  

 s g   n d   r b   y - Xala, s n n  diriba  qarısan? M n c  n  ver rs n s n   

bir el  dava verim gi, nor st  cavan olasan? N u r c a h a n - S n m n  n   

ver rs n s n  bir el  qız tapam ki,  am yandırmaq lazım olmaya, üzün  baxanda  

gün  baxan kimi gözl rin qama a. G rd ni bir qarı , boyu s rv a acı, a  üz, qara  

kiprik, qara qa , gözl ri ala, ahu balası.   s g   n d   r b   y - Qarı,  

deyirs n el m zs n. N u r c a h a n - M n? M n? Eh, m ni h l  tanımırsan. M n   

Nurcahan dey rl r. M nim anam ölsün, tamam vilay tin alı -veri i hamısı  

m niml dir. M n ba dan-aya a sirr da arcı ıyam.   s g   n d   r b   y - Ay sirr  

da arcı ı, b lk  m n el  küf-l t sahibiy m, onda?.. N u r c a h a n - Qoca  

s rç y  cub-cub öyr dirs n? S nin n  vaxtındı küfl t sahibi olasan, dün nki u aq  

ola-ola. (D li  irin qapının dalından.)   i r i n - Gör s n h kimba ı evd dirmi?  

N u r c a h a n -- H kim, ba ına dönüm, odludu, qoyma iç ri gir ,yoxsa xata  

el r.   s g   n d   r b   y - D li d  m riz deyilmi? Qoy g lsin görüm d rdi  

n di?.. H r kims n iç ri gir. N u r c a h a n - Mür xx s olum, ba ına denüm.  

( irin daxil olur.)   i r i n - Paho, paho! Nurcahan qarı, axir tsiz! N  tez xam  

yer   ikara çıxmısan? N u r c a h a n - Qapıdan bel  dur, m nim zırrama d li il   

i im yoxdu!   i r i n - h l  dur! Dur! Yoxsa axırını el r m... h kim, qadan  

alım, verdiyiniz dava qurtarıb, amma u aq da yax ıdı.   s g   n d   r b   y -  

Çox  c b, artıq lazım deyil?   i r i n - B y, m nim adım D li  irindi. Tamam  

vilay t m ni d li hesab el yir, m n bu saat sübut el r m gi, m n d li deyil m.  

Ancaq  rzim  qulaq asın v  s n d , Nurcahan,  lim-aya ım d ym mi  dur yerind .  




(Nurcahanın qolundan tutub dartır ortalıqa.)   s g   n d   r b   y (stul üst   

oturub k nara) - Q rib  i  dü düm.   i r i n - H kimba ı, m n özümü d li kökün   

salmı am ondan ötrü ki, vilay timizd  h qiq td  d li çoxdu v  m n neyl yim;  

Bazara girdin gözü qıpıq, s n d  ol gözü qıpıq! N u r c a h a n -  irin, and  

olsun u aqlarımın canına, s n  be  f tir bi irr m, m ni burax gedim.   i r i n -  

Heç mümkün deyil. Dinm z-söyl m z dur yerind , yoxsa burnunu di iml  qopardaram.  

 s g   n d   r b   y (k nara) - Yax ı qarav llidi, axırını gör g.   i r i n -  

B y, bu Nurcahan arvadı ki görürs n,  h rimizd  bel si hesabsız çoxdu v  bunun  

özü tamam vilay td  m hur övr tdi.  vv li bir nazlı, h k tli, g l m ni gör,  

d rdimd n öl g lindi. N  q d r cahıldı, öt n -keç n  göz vurardı... Bel di,  

Nurcahan? N u r c a h a n - Yalansa a rım ür yin !.. D linin sözün  inanan özü  

d  g r k d li ola... M n s n  n  deyim, h r n  ist yirs n de.  t hür r, karvan  

keç r.   i r i n - H kim, e itmi sinizmi ki, d lid n do ru x b r? M n el  o  

d lil rd n m.   s g   n d   r b   y - M n ki h kim m, s nd  bir d lilik  

görmür m.   i r i n - Dalına qulaq asın! Qocalandan sonra ba ladı  vv l  

miyançılı ı. N  döyülm yi, n  söyülm yi vecin  almadı; arı yedi, namusu atdı  

dalına.  ndi böyüg m

uliyy ti odu ki, g z r xan evl rini, b y evl rini, bunun  

sözünü ona dey r, onun sözünü buna dey r. H r bir sözün üst  yüz min qeyril rin  

b z yir. Xudan k rd  bir xanım cür t el yib buna ist diyi  eyi verm y ...  

Vaveyla, vamüsib ta. N u r c a h a n - S nin ki d d nin malını vermirl r...  

Saqqalına bax, saqqalına.   i r i n - Nurcahan...  vv l ki, s n a uçu idin,  

balam, sonra bu m rsiy xanlıq n  idi? N u r c a h a n - H kim, ba ına dönüm,  

m nim n v m naxo du, allahı sev rs n m ni bu d linin  lind n qurtar gedim.   i r  

i n - Qoy m n b y   hvalatın hamısını na ıl el yim, s n  bir turp  kim tütünün  

ba ından çıxsın, ondan sonra ged  bil rs n. N u r c a h a n - H l  s n get  

qanqal otla. M n d  Nurcahanam, s nin kimil ri çox xaltalamı am, ay it!   i r i  

n -  ndi ki bel  oldu, çox yax ı, çox  c b... B y, s n  m nim canım qurban  

olsun, ba ı lagil n s n  ba  a rısı olur,  h r  t z  g lmis n, bizim yerin  

g r k  cayib-q rayib i l rin öyr n s n.   s g   n d   r b   y -  vv ld n g r k  

olmayaydı, çünki ba lamısan, söyl  görüm axırı n di.   i r i n (Nurcahana) - Ay  

imansız qarı, s n haman Nurcahan deyils n ki, N z r li b yin qızının  v zind   

ahqulu b y  öz qarda ın arvadın göst rdin, n  q d r onu yedin? N u r c a h a  

n-Yalançının atası d rin yatsın! Yalançının atasının q brind  donquz ba layım;    

i r i n - A imansız dıl ır qarı, s n haman Nurcahan deyils nmi ki,  ahbaz b yi  

aldadıb apardın, biçar ni Qulam li b yin t l sind  öldürdün. N u r c a h a n - A  

s ni görüm dizin-dizin sürün s n! A s ni yaylımı güll y  rast g l s n! Ay  

tünb tün o lu, bu sözl r n  sözl rdir ki, özünd n qayırırsan?   i r i n - S ni  

g r k a ladam, h l  harasıdı... A qarı, de görüm, s n deyildinmi t ziy  yerind   

Hacı Tanrıverdinin arvadının  t k qızıllarının s kkizini k sib yasavul qaba ında  

polisxanaya ged n? N u r c a h a n - Axırı nec  oldu, a beyman! Axırda taqsırlı  

kim oldu, a bih ya?   i r i n -- Axırı nec  olacaq, pristav qızılları m zd di,  

s ni d  buraxdı. N u r c a h a n -- Yalançının evin  od dü sün! Yalançının  

balaları qırılsın! Yax ımı?   i r i n - Bunlar olsun yalan.  ndi m nim özümün  

ba ıma g tirdiyin m l t ni b y   rz el yim; gunl rin bir gününd ... N u r c a h  

a n-Daha b sdir, qapıdan bel  dur. Vallah, yoxsa bir oyun oynaram tamam  h r  

bura tökül r. Bel  dur, c f ng o lu c f ng. ( st yir getsin.)   i r i n -  



A lamasan buraxmaram. N u r c a h a n - A bih ya o lu, azmayınan! M ni burada  

yalqız görmüs n? Bel  dur deyir m s n ! (A layır.)   s g   n d   r b   y - Daha  

b sdir, çıxın.  kiniz d  bird n çıxın. Tez, tez! ( irin v  Nurcahan  

dala a-dala a gedirl r.)   s g   n d   r b   y --  irin d li deyil. D li m n m  

ki, bu h dyana indiy  kimi qulaq asırdım. Qapını döyürl r... barı ikinci  irin  

olmayaydı. (Gedir.) P  r d   D Ö R D Ü N C Ü M   C L   S  hvalat vaqe olur Xırda  

xanımın ota ında. Xırda xanım dö kç  üst   yl mi , pü t  dalında. X ı r d a x a n ı m - 

Bu gec  heç yatmamı am, sabaha kimi fikird  olmu am.  ndi ba ım  

yerind  durmur, guya ki, m nim deyil... Bol x yalat el mi m. Bir neç  vaxt i   

düz ldib toy fikrin  dü mü m. Sonra P rini götürüb S kin nin evin  qonaq  

getmi m. Bir neç  vaxt i  düz lm yib hirsimd n a lamı am... Xülas , çox b dxab  

oldum...  ndi sabah açılıb, gör k allah n  ist yir. P ri, P ri. (Ça ırır, P ri  

g lir.) P   r i - N  buyurursan, xanım? X ı r d a x a n ı m - Nurcahan bura  

g lmi di? Heç bir x b r varmı? P   r i - Xeyr, g lm yib, heç bir x b r d  yoxdu.  

X ı r d a x a n ı m -- Get  bdürr himi bura gönd r. (P ri gedir.) Nurcahandan  

çıxmayan i !.. G r k o tezd n g l ydi. Gör s n xudaya, gör  bildimi, d rvi in  

dedigl rini  m l  g tirdimi? H -yoxlu un barı tez bileydim. Bir-iki gün d  bel   

keçs , m nd n daha adam olmaz. ( bdürr him daxil olur.)   b d ü r r   h i m –  

N  buyurursan, xanım? X ı r d a x a n ı m - Nurcahan bura g lmi di? Bir x b r  

varmı?   b d ü r r   h i m - Xeyr, g lm yib v  bir x b r yoxdu.  g r buyurursan,  

gedim bu saat ça ırım. X ı r d a x a n ı m - Get, gözün  dönüm, gör evd dimi?  

Deyin n xanım deyirdi bu saat bura g lsin.   b d ü r r   h i m - Ba  üst .  

(Gedir) X ı r d a x a n ı m - Bilmir m n di ki, bu qızı allah adama verir. Qız  

v zind  bir da  olsaydı, böyük xo b xtlik olardı. Qızı adama  r  verib  

qurtaranacaq ya quddus deyir. Yer üzünd n kökünüz k sil ydi, dahı m nd  can  

qalmadı. (S kin  daxil olur.) S   k i n   - Ana, çay g tirimmi? X ı r d a x a n  

ı m -  st mir m, yen  ür k döyünm m artıb. Çay içs m, yen  g r k çöl  qaçam.  

S   k i n   -- Taqsır özünd di, h r bir zada hirsl nirs n, axırda ür k döyünm n  

qalxır. X ı r d a x a n ı m -- Qoçaq, h kimliyi n  tez eyr ndin? Get, küçük,  

ba ımdan ol. B lk  bir x lv t i im var, u aqsan, büzül yat! S   k i n    

(ged -ged ) -- S n dey n olsun, ancaq hirsl nm . X ı r d a x a n ı m - Bilmir m  

n d ndir bu saat el  haldayam ki, ist yir m al m  od vuram... Özümd n narazı,  

ged d n, qaraba dan narazı...  g r bu halda ki i g l , ba ında t rs; d yirman  

i l d r m. (Nurcahan daxil olur.) N u r c a h a n - Salam  leyk. X ı r d a x a n  

ı m -  leyk salam a Nurcahan, indiy  kimi hardaydın? S ni gözd m kd n gözümün  

qarası getdi. N u r c a h a n -  vv l ba dan  rz el yim, Xırda xanım, ba ına  

dönüm, bel  gözl rimiz aydın olsun. X ı r d a x a n ı m -- Bel  aydınlıq içind   

ol.  manın kamil olsun. Na ıl el  görüm n  var. N u r c a h a n - M nim ki bu  

dilim var, Xırda xanım, onu-g r k qızıla tutam. Getdim yumurtanı sındırdım,  

su aldım.  lim , dedim: ba ına dönüm bu suyu dava  v zin  m n  bir baytal veribdir.  

çdi dedi "xalacan"... h r bir sözün ba ında "xalacan"... h qiq td …sudu... O yan-bu yan. 

B s dedi m nim burada bir k sim yoxdu,çox  ad olaram1 ki, s nin kimi imanlıya rast 

g ldim. H r n  s n des n, m n onu q bul el r m... Xülas  danı ı ımız çox oldu. 

 X ı r d a x a n ı m - Evl nm kliyinin bar sind  söhb t olmadı? N u r c a h a n -- B s m n 

n d n ötrü getmi dim? Özü dedi ki, bundan sonra m n  lazımdır ki, ev olam. M n d  ona 

dedim ki, s n  bir qız yeri bilir m qon uluqda. S rv boylu, g rd n, bir qarı , qa  qara, 




kiprik qara. X ı r d a x a n ı m - G r k dey ydin gi, filank sin qızı, atası bu, anası bu. N u 

r c a h a n - Xanım, gedim balalarımın üzün görm yim,  g r bunların hamısını 

dem mi ms . 

 O da m n  zarafatnan dedi ki, s n  bir dava verim, on be  ya ında qız olasan. Bir  

danı an, bir m z li o landı ki, heç dünyada özünün d   v zi yoxdu. (P ri daxil  

olur.) P   r i - Xanım, bu gün nahara n  hazır el yim? X ı r d a x a n ı m - H r  

n  s nin keyfin ist yir... P ri otaqda  litin üst  bir yaylıq var, ört ba ına,  

onu s n  ba ı ladım. P   r i - Allah S kin  xanımı xo b xt el sin. (Gedir.) 

 X ı r d a x a n ı m (ça ırır) -  bdürr him,  bdürr him!   b d ü r r   h i m (daxil  

olur) - N  buyurursunuz? X ı r d a x a n ı m - Taxtın altında bir cüt ç km  var,  

onu v  sandıqxanada bir yapıncı, onu verdim s n .  bdurr him - Allah S kin   

xanımı xo b xt el sin. (Gedir.) X ı r d a x a n ı m v  N u r c a h a n (ikisi d   

bird n) - Amin!.. Amin!.. Amin!.. N u r c a h a n - Xanım, ba ına dönüm m n bu  

gec  bir vaqe  görmü m. X ı r d a x a n ı m - Allah xeyir el sin... N u r c a h  

a n -  n allah xeyirdi. Gerdüm ki, bir göz i t digc n düz yerdi. Otluq, gülzar.  

Bu düzün ortasında bir buynuzlu maral otlayır. H rd n-bird n ba ını qalxızıb 

 O yana, bu yana baxır, amma k nardan bir üzü nurlu ki i bu marala t r f g lir.  

O adam getdi maralın yanına, maral qaçmadı. O ki i maralın ba ına ip salıb dalınca  

apardı. M n buna çox t ccüb el dim, ist dim ki, o üzü nurlu ki iy  yaxınla am,  

bu halda qula ıma azan s si g ldi, oyandım. X ı r d a x a n ı m - Bu el  bizim  

i imizdir, o  xs d  haman d rvi di.  n allah maral qaçmaz. N u r c a h a n -  

Xanım, ba ın üçün m n özüm d  el  bel  yozmu am. (D rvi  daxil olur.) D   r v i  

 - Salam  leyküm. X ı r d a x a n ı m v   N u r c a h a n -  leyküm salam, a a  

d rvi , buyur otur. D   r v i   - Xanımcan, d xi n  oturum, bu gün sübh tezd n  

Hacı M h mm dta ı v  Hacı K rim g ldil r m nim m nzilim  v  m n  t klif etdil r  

ki, bu gec  c m olalar m nim m nzilim  v  m n onlar üçün dua yazım. Söhb t  

arasında m n  m lum etdil r ki, bu saat onlar g lirl r t z  h kimin yanından.  

Guya  sg nd r b y onlardan çox iltimas edib ki, onlar sizin qullu unuza  

g lsinl r namiz dlik üçün v  onlar  al v  üzük t darükün  dü übl r...  ndi,  

canımcan, bildinizmi m nim dualarımın hikm tini?! X ı r d a x a n ı m v   N u r  

c a h a n (s cd y  enib) - Allah,s n   ükür. Allah, s n   ükür. ( bdürr hman b y  

daxil olur.)   b d ü r r   h m a n b   y - Arvad, dün n s n m nim ba ıma "n d n  

ötrü o müsib ti açırdın? M g r övr td  s br olmaz, a zına g l n h dyanı söyl r?  

ndi nec  oldu? X ı r d a x a n ı m - Nec  olacaq,  ükür olsun allahın  

d rgahına. Gözünü sil, dürüst bax gözüm ...  ndi bilirs nmi arvadın da qoça ı  

olar.   b d ü r r   h m a n b   y - Xa! Xa! Xa! Arvad. M nim qoçaq arvadım. Xa!  

X! Xa! Daldan atılan da  topu a d y r... T klifini sevdim. X ı r d a x a n ı m -  

Gördün bu qara n rin hün rini? G r k  limd n, aya ımdan öp s n.   b d ü r r   h  

m a n b   y - O qara n r ikic  pula d ym z v  h r n  i  tutsa özün biabır el r,  

nec  ki dün n dedim. X ı r d a x a n ı m - Ki i, allahı sev rs n s n m ni  

qorxuzursan. N  var, tez ol, tez de gerüm?   b d ü r r   h ma n b   y -- N   

olacaq? S nin  sg nd r b yinin arvadı bu saat faytondan dü dü, yanında balaca  

o lu. X ı r d a x a n ı m - A Nurcahan, a d rvi , bu ki i n  danı ır? D li  

olmusan, a ki i, n di?   b d ü r r   h m a n b   y -- M n niy  d li oluram? D li  

s nin kimi olur ki, bel  banbılı d rvi  ba ına ip salıb d li kimi oynadır. X ı r  

d a x a n ı m -  bdürr him, P ri, Nurcahan, bu saat m n  bir x b r, ay, ür yim  




çatladı!.. M n  bir az su! Tez! Öldüm, ay su.   b d ü r r   h i m - Xanım,  

do rudur, m n özüm  sg nd r b yin g d sini gördüm. X ı r d a x a n ı m  

( bdürr him ) - Vur boyunlarına bu bih ya u aqlarının, çıxart çöl , çıxart çöl   

bunları... Ay, ür yim çatladı...   b d ü r r   h i m (Nurcahanı v  d rvi i  

çıxardır) -  tilin buradan bih ya u aqları. (Xırda xanımın ür yi gedir.)   b d ü  

r r   h m a n b   y (Xırda xanımı quçaqlamı ) -Özünü toxtat, yassar olma.  

bdürr him, su! Tez, tez ha! Ay aman su. A qız, özünü toxtat deyir m s n .  

(S kin  v  P ri t l sig daxil olurlar, qucaqlayırlar Xırda xanımı.) S  k i n   x  

a n ı m - Ana, s n  qurban olum, n  qayırırsan? Uy allah, uy!.. P   r d    

N c fb y V zlrov.  s rl ri,Bakı: Elm, 1977.- s. 53-69 





Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə