byłem oddalony od Cypru, dosiadłem łodzi i kazałem wioś
larzom płynąć do tej sławnej w yspy, gdzie Wenus m iała
swoje ołtarze, a do któ re j i j a mam osobliwe nabożeństwo.
Już za dobre pół godziny m ieliśm y przybić do lądu, gdy
wtem z okrętu padł strzał działow y i wywieszono p a w ilo n
dający znak do powrotu, bo właśnie w ia tr się podniósł.
O kręt ruszył, a ja m m usiał wrócić się z drogi, aby się
dostać na pokład...
T ym sposobem ominęło mię Paphos. '
W półtorej doby zaw inęliśm y do portu kochanej Aleksau-
d re tty, któ re j z całej duszy nie cierpię. Podróż moja
b y ła bardzo pomyślna; ta k moi ludzie, ja k m ajtkow ie i k o
nie, słowem wszystko w najlepszem
zdrow iu w ysiadło
na lą d .”
Żałować, należy że podobnych listó w nie znalazło się
więcej. G dyby podróżnik nasz w tej formie le k k ie j, potocznej
d a ł b y ł opis swojej podróży, — niezawodnie autorstwo jego
nabrałoby ogromnej wziętości, i im ię stałoby się głośnem
w naszej literaturze; bo ja k a tu werwa, ja k a trafność po
równań, j a k i humor! Możnaby mu nawet wybaczyć te w y
cieczki przeciw rzeczom uświęconym i poważnym, tem w ię
cej, że dziś kładziem y je na ka rb m aniery w olteryańskiej,
nie zaś tej gruntownej n ie w ia ry, co z arsenału zarozumia
łe j uczoności i erudycyi dobywa wszelakiej broni, aby je j
użyć na podkopanie pow agi kościoła i n a u ki Chrystusowej.
Zresztą co do przekonań emira w rzeczach w ia ry , w k tó
rej się u rodził i w ychow ał, jest on dzieckiem swojćj epoki
nacechowanej indyfferentyzmem, i znajduję pewne podo
bieństwo m iędzy nim a emirem Beszirem, księciem Druzów,
o k tó rym powiada: „że ma ja k ą ś religię, ale n ik t nie wie
ja k ą ; uchodzi za chrześcianina, bo arcybiskup A in tu ry Gon-
dołfi je s t je g o kapelanem; w każdym razie dobrze odgryw a
sw oją rolę szczególniej ze względu na stosunek z Maroui-
tam i; w gruncie musi być D ru z e m , bo to re lig ia je g o na-
lodu, a mimo tego chodzi do meczetu i odpraw ia obrządki
w ia ry m uzułm ańskiej.'1 M niej więcej w takiem pomiesza
niu wyobrażeń znalazł się i nasz podróżnik: m iędzy A ra
bami b y ł zwolennikiem sekty wehabitów, będącej rodza
je m wschodniego protestantyzmu; w zajściach re lig ijn ych
staw ał zawszę w obronie ka to lickie g o kościoła, n ie tylko
210
D Z IE Ł A . Ł U C Y A N A S IE M IE Ń S K IE G O .
przeciw muzułmanom, lecz i przeciw Grekom, a m iędzy k a to
lik a m i żartował sobie ze świętości naszej w ia ry . B y ła to
pyszna filozofia, co się w yżej nosiła nad wszystkie rozumy
od początku świata. Mniemam je d n a k, że W acław więcej
b y ł fanfaronem tej d o k try n y niż szczerym je j wyznawcą.
Potrzebne mu to było do roli, ja k ą odgryw ał... Możnaby go
posądzić nawet, że komuś na złość b a w ił się w muzułmana...
M iedzy innemi dokumentami znalazł się lis t pisany do
niego przez Józefa Sękowskiego, autora Collectaneóio, zna
mienitego oryentalisty, któremu on podał rękę, którem u na
w et
w
y r o b i ł
katedrę ję z y k ó w oryentalnych w W iln ie za
pośrednictwem Ignacego Sobolewskiego m inistra sekretarza
stanu w Petersburgu. C iekawy ten lis t umieszczam w przy-
pisku (*), aby służył za dowód że em ir nawet na pustyni
nie przestawał zajmować się sprawami obchodzącemi naukę.
E M IR T A D Z -E L F A H E R .
______
211
(*) Od trzech
p r a w i e
miesięcy bawiąc w Ayuthurze lub ztąd k ró t
k ie robiąc w ycieczki, ile m i zdolność pozwalała, zajmuję się szczerze
mym
przedmiotem. Że ta k długo nie pisałem do JW . W . M. I ana> ze
chcesz m i panie hrabio darować, gdy mu powiem, iz zaledwo teraz
Pewną dla moich listó w znalazłem drogę. D la tego tez niezwłocznie
winienem podziękować za łaskaw ie dane m i lis ty , k tó iy m
o re me
Przyjęcie całkow icie winienem. Ksiądz Aryda, poczciwy starzec, z aje
sie mi*e lubić. Dotąd arcybiskup Gondolfi bawi w Damaszku, i widzieć
go nie mogłem. Z o sta w ił tu pan hrabia wyborne dla Polakow imię,
i praw dziw ie szczęśliwy jestem, żem p rz y b y ł tu po nim, cieszyc^
owocami jego dzieła. P obyt jego dal powód tutejszym poczciwym miesz
kańcom, iż rodaków naszych powszechnie zowią wspania ym naiotem .
■Aryda i Chaiża tysiączne zasyłają mu ukłony.
Ja mieszkam w A yuturze u A rydy, i przy innych zatrudnieniach
jnżem w yg otow ał Koran do druku całkiem prawie.
Odebrałem
poza-,
wczoraj lis t od barona Strogonowa, donoszący m i o -mojem do służby
Przyjęciu. Nie myślę jednak prędzej do Konstantynopola powrocie az
około maja, tem więcej, że wyśmienici tych gór mieszkańcy nie chcą
m e przed wiosną ztąd puścić. W yjeżdżając ztąd, udam się do Sydonu,
T yru , A k ry , Jerozolim y i Jafty, zkąd popłynę do K a iru i A leksandry!,
a ztamtąd prosto do Carogrodu. To, co się mię tycze; w odebranych
listach z W iln a i z W arszaw y nic ciekawego me w yczytuję. W iado
mości, które mię serdecznie ucieszyły, ściągają się do pysznej tw o je j
panie hrabio podróży do P a lm iry i pustyni. Pisze nn meoszacowany
nasz professor uniw ersytetu K azim ierz K o n trym , F ra n k lin w ileński,
Dostları ilə paylaş: |