Fxslxgghpxn-nxplhkxn-ncpxl



Yüklə 4.01 Mb.
səhifə16/16
tarix11.09.2018
ölçüsü4.01 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16

2 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.124

3 “Əl-Qəsəs” surəsi, ayə:56

4 Bu iki hədisi Müslüm öz “Səhih” kitabında (1-ci cild, səh.31) Yəzid ibni Keysandan, o da Əbu Hazimdən, və o da Əbu Hüreyrədən nəql etmişdir.

1 1351-ci hicri şəmsi (1972-ci miladi) ilində “Əl-Mətbəul-Ələviyyə adlı mətbəədə İmam Şəmsəddin Əbu Əli Fəxar ibni Şərif: Ey Allah şahidi, mənim üçün şəhadət ver ki, Nəbinin (Peyğəmbərin) Əhmədin dinindəyəm.” Kimi qeyd etmişdir.

1 Buxari bu hədisi “Vəsiyyətlər” fəslində (2-ci cild, səh86) Zühəridən, o da Səid ibni Musəyyibdən, o da Əbu Sələmədən, o da Əbu Hüreyrədən nəql etmişdir. Müslüm isə Əbdül Məlik ibni Uməyrdən, o da Zühəridən, o da ibni Museyyibdən, o da Əbu Sələmədən və o da Əbu Hüreyrədən nəql etmişdir. Əhməd ibni Hənbəlin “Müsnəd”ində digər rəvayətlərə də işarə edilmişdir.

1 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.120. Kitabul cihad və seyr, “Əl-ləhvu bil-hirab” fəsli.

2 “Kəhf” surəsi, ayə:5

3 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.114

4 “Nəcm” surəsi, ayə:3

5 “İsra” surəsi, ayə:43

1 “Səhihi-Buxari”, 3-cü cild, səh.104. “Biz Davuda Zəburu verdik” fəsli. Həmçinin 2-ci cild, səh.164. Məxluqatın yaradılışı və peyğəmbərlər hədisləri.”

2 “İrşadus-sari” (“Səhihi-Buxari”yə verilən şərh.) 8-ci cild, səh.500

1 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.149, Məxluqatın yaradılışı fəsli, “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.536, Siçana çevrilmiş kəniz fəsli.

2 Göründüyü kimi Əbu Hüreyrə burada nağılbaz surətində canlandırılmışdır. Nağılbaz o şəxslərə deyilir ki, camaatın toplaşdığı yerlərə gəlib orada qəribə və maraqlı əhvalatlar və qədim nağıllar danışar və onların danışdıqları dastanların əksəriyyəti yalan olar.

1 “Səhihi-Müslüm” 1-ci cild, səh.142, Oruclu kitabı Cunub halında səhər tutulan orucun düzgünlüyü haqqında.

2 “İbrahim” surəsi, ayə:52

3 Səfər ayında, yaxud onun axrıncı çərşənbəsində müsibət baş verməsinə etiqad bəsləmək.

Hamə-Cahilliyyət dövründə bir xəyali quşun adıdır onlar inanırdılar ki, ölən şəxsin ruhu həmin quş şəklinə düşür.



1 “Rum” surəsi, ayə:30

2 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.29, vəkalət kitabı

1 Əbu Hüreyrənin özünün dediyinə görə Peyğəmbər ona Ramazan ayının fitrə zəkatını hifz etməyi həvalə etmişdir. Zərkeşin və başqalarının dediyinə görə Əbu Hüreyrəyə zəkatı paylamaq yox, yalnız onun qorunması tapşırılmışdır. “İrşadu-sari” (“Səhihi-Buxari”nin şərhi) 5-ci cild, səh.231)

1 Bu mövzu haqqında nəql olunmuş hədislərə mütəvatir hədislərdə də rast gəlmək olar. (Mütəvatir-həm şiə, həm də sünnü ravilərinin çoxlu yolla nəql etdikləri hədislərə deyilir.) Məsələn, bu hədisi İmami-Mötəzilə Əbu Cə”fər İskafi öz kitablarında Əli əleyhissəlamdan nəql etmişlər.

Həmidinin “Nəhcül-Bəlağə”yə verdiyi şərhə müraciət et: 1-ci cild, səh.360.



2“Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.34

3Həmidinin “Nəhcül-bəlağə”yə verdiyi şərh, 2-ci cild, səh.360.

4  İbni Əsakirin Saib ibni Yəziddən nəql etdiyi hədis; “Kənzul-Ummal”, 5-ci cild, səh.229, 4857-ci hədisə müraciət edə bilərsiniz.

1 İbni Sə”din “Təbəqat” kitabına (Əbu Hüreyrənin şərhi-halı) və ibni Qutəybənin “Məarif” kitabına müraciət et. Əhməd ibni Hənbəlin “Müsnəd”ində də bu mətləbə işarə edilmişdir.”

2 İbni Sə”din “Təbəqat”ına bax (Əbu Hüreyrənin şərhi-halı)

1 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.533 yoxsullara sədəqə fəsli.”

2 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.26, “Borc verməkdə zəmanət” fəsli.

1“Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.170, “Məxluqatın yaradılışı” fəsli, “İsrail oğulları haqqında deyilmiş dastanlar” babı.

1 “Səhihi-Müslüm” və “Səhihi-Buxari”yə şərh verən nəzər sahibləri Ayişənin Əbu Hüreyrəyə tutduğu bu iradı öz kitablarında dərc etmişlər. “İrşadus-sari”, 7-ci cild, səh.86.

1 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.150.

2 “Səhihi-Buxari”, 4-cü cild, səh.36 “Kitabul-adab”; həmçinin 2-ci cild, səh.35, “Kitabul-Musaqat.”

3 Zühərinin bu hədisi maraqlı adlandırmaqda həqiqətən də haqqı vardır. Çünki bütün nəzər sahibləri bu hədisi eşitdikdən sonra heyrətə gəlmişlər.

4 Diqqət yetirin! Buradan belə məlum olur ki, həmən şəxsin Allaha imanı olmamışdır. Çünki “miada” (öldükdən sonra dirilmək) etiqadı olan şəxsin bu sözləri deməsi qeyri-mümkündür.

1 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.444, “Allahın rəhməti qəzəbindən daha çoxdur” fəsli.

2 “Yusif” surəsi, ayə:87

1 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.445 “Kitabut-Tövb.”

2 “Haqqə” surəsi, 44-47-ci ayələr

1 “Tarixi-Bağdad”, 9-cu cild, səh.125 Sə”d ibni Həmidin şərhi-halı.

2 “Səhihi-Buxari”, 1-ci cild, səh.41 “Cünub yadına düşmüşsə çölə çıxmalı və təyəmmümə də ehtiyacı olmamalı idi” babı.

3 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh. “xüsumat” fəsli.

4 “Səhihi-Buxari”, 4-cü cild, səh.6, “Kitabul-Mərza”, “Xəstənin ölüm arzulaması” fəsli.

5 “İsra” surəsi, ayə:19

1 “Səhihi-Buxari”, 4-cü cild, səh.65 “İl-İsti”zan” kitabının sonu Əl-Xitan fəsli.

2 “Səhihi Buxari”, “Məryəm” surəsi, 167-ci ayəsinin şərhi

3  Hakim, “Əl-Müstədrək”, 2-ci cild, səh.325, “Ə”raf” surəsi, ayə:172

“Ey Peyğəmbər! Xatırla ki, bir zaman Rəbbin Adəm oğullarının bellərindən gələcək nəsilləri çıxardı” ayəsinin təfsiri.



4  “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh 163 “Məxluqatın yaradılışı”, Musa əleyhissəlamın vəfatı fəsli.

1  İbni Əbi Rəndə kimi məşhur olmuş Əllamə Şeyx Əbu Bəkr ibni Məhəmməd Vəlid Fəhri Tərtuşi 502-ci ildə İskəndəriyyə (Misr) şəhərində vəfat etmişdir. özünün “Həyatul-həyəvan” adlı kitabında bu haqda “Ə”la”-nın həyatı haqqında dəyərli məlumatlar vermişdir. Həmçinin “Əl-İstiyab” və “Əl-İsabə-nin müəllifi onun haqqında dəqiq məlumatlar vermişdir.

1 Hədisin məfhumunu dərk etmək üçün Əhməd İbni Hənbəlin, Əbu Bəkr Beyhəqinin və İbni Kəsirin kitablarına müraciət et.

2 “Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.31, “Əl İman” fəsli (ötən fəsildə biz bu mətləbə işarə etmişdik.)

3 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.86. Həmçinin Müslüm və Əhməd də bu hədisi nəql etmişlər.

1 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.105, “Müşriklərin məğlubiyyəti üçün onlara nifrin edilsin.” babı

2 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.115, “Cihad və səfər” fəsli.

3 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.115 “Cihad və səfər fəsli.”

4 Əhməd Əmin, “Fəcrul-İslam” kitabı, 262-ci səh, 2-ci fəsil.”

1 “Əl-Mustədrək”, 4-cü cild, səh.48, Rüqəyyənin şərhi-halı.

1 13-cü hədisə müraciət et.

2 “Səhihi-Buxari”, 3-cü cild, səh.37, Xeybər döyüşü.

3 “Səhihi-Buxari”, 3-cü cild, səh.34, Xeybər döyüşü; 2-ci cild, səh.120, “Cihad” fəsli, “Allah öz dinini hətta zinakar şəxslərlə belə möhkəmləndirir” bölümü.

4  “Səhihi-Buxari”, 3-cü cild, səh.34, Xeybər döyüşü; 2-ci cild, səh.120, “Cihad fəsli”, “Allah öz dinini hətta zinakar şəxslərlə belə möhkəmləndirir” bölümü.

5  “İrşadus-sari”, 6-cı cild, səh.322.

6  Vaqidi, ibni İshaq və başqaları öz kitablarında bu şəxs haqqında ətraflı məlumat vermişlər. İbni Həcər və bir çox şərhçi onun haqqında yazırlar: “Qəzman o şəxsdir ki, Ühüd döyüşündə kimsəyə aman vermədən müşriklərlə ağır mübarizə aparırdı. Əshab Peyğəmbərin yanına gəlib dedilər: “Ya Rəsuləllah! Hələ bizə onun kimi köməklik edən olmamışdır.”

Həzrəti Peyğəmbər buyurdu: “Amma o cəhənnəm əhlindəndir.” Qəzman döyüş əsnasında ağır yaralanır. Ağrıdan yaxa qurtarmaq üçün qılıncını yerə basdırır və özünü onun üzərinə atır. Beləliklə Qəzman ölür. “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.101, “Cihad fəsli”, “kimsə deməsin ki, filankəs şəhiddir” bölmü



1 Yəni “ara elə qarışıb ki, doğrunu yalandan ayırmaq olmur.”

2 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.60 (Kitabın 3-cü fəslində biz buna işarə etdik.)

3 11-ci fəsildə bu hədis haqqında geniş izahat vermişik.

1“ Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.361. Bu hədis Yəmaənin uydurduğu hədislərdən biri hesab olunur. Nüvəvi bu hədisi şərh edərkən ibni Həzmin bu hədisin batil olması haqqında nəzəriyyəsin işarə etmişdir. Zəhəbinin bu haqda dedikləri sözlər olduğu kimi “Mizanul-Etiqad” kitabında Əkrəmənin şərh-halının sonunda dərc edilmişdir.

1“Bəqərə” surəsi, ayə:159 “Səhihi-Buxari”, müzariə fəslinin əvvəli və buyuy fəslinin sonu. Hədis Səhihi-Müslümdə də nəql edilmişdir. İnşəallah növbəti fəsildə bu hədisi imkan daxilində şərh edəcəyik.”

2 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.217, “ayaqqabıla-rınızın birinci sağ tayını geyinin” fəsli.

3 İmam Əbu Cə”fər İskafi Əmamidən belə rəvayət edir. “Nəhcül Bəlağə”nin şərhinə (Həmidi) müraciət edin. 1-ci cild, səh.359, Misir çapı.

4 “Fəcrul-İslam” kitabı, 6-cı bölüm, 2-ci fəsil, 262-ci səh.

1 “Adabul-Ərəb”, 1-ci cild, səh.282, Rəvayət bölümü.

2 Həmin mənbə, 48-ci səh.

3 İbni Qüteybə bununla Nizama cavab vermək və təsdiq etmək istəmişdir. O, Əli əleyhissəlamın, Ayişənin adını çəkməklə kifayətlənməmiş, öz kitabında bu haqda olan bütün mətləblərə işarə etmişdir.

4 “Müxtələfil-hədis”in təbiri, səh.5

1 Hənəfi fiqhinə müraciət edin. Bu sözləri Fazil Misri Əhməd Əmin, həmçinin “Fəcrül-İslam” kitabının 263-cü səhifəsində yazmışdır.

2 Bu hədis on birinci fəsildə qeyd olunub. Bizim haşiyədə yazdığımıza diqqət yetirin.

3 “Nüvəvinin “Səhihi-Müslüm”ə yazdığı şərhində Əbu Hənifənin nəzərincə belə namazın batil olmasını və Suridən nəql edərək belə namazın düzgün olmasını qeyd etmişdir. Sonra deyir ki, Əbu Hüreyrənin hədisinə əməl edənlər belə təqdirdə namazın batil olmadığını qəbul edirlər. (4-cü cild, səh.234.)

1 Müsəddəd onu “Müsnəd”ində Xalid ibni Yəhyadan, o da atasından, atası da Əbu Hüreyrədən nəql etmişdir. Həmçinin ibni Həcər “Əl-İsabədə Əbu Hüreyrənin həyatına həsr etdiyi bölümdə nəql etmişdir.

2 İbni Əsakir bunu rəvayət etmişdir. “Kənzül-Ümmal”, 5-ci cild, səh239, 4885-ci hədis. Bu söz tamamilə hədislərin hamısını tərk etməyə sövq edir.

3 Necə ki, bundan öncə xatırlatdıq, Əksafi onu nəqq etmişdir.

4 4-cü fəslə bax.

5 “Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.34.

6 Bundan öncə Əbu İskafi bu sözü rəvayət etmişdir.

7 Bu hədisi İbni Qüteybə “Müxtələfil-Hədis”də nəql edib: 27-ci səh.

1 Hakim “Müstədrək”də, Təbəri “Ovsət”də Ummu Sələmədən nəql etmişlər. “Kənzül-Ümmal” 6-cı cild, səh.153

2 Əbu Səid Xidri Peyğəmbərdən nəql edir ki, haqq bu kişi ilədir, haqq bu kişi ilədir. (Həzrət bu vaxt Əli əleyhissəlama işarə edirdi.) Əbu Yəli “Müsnəd”ində, İbni Mənsur “Sunən”ində bu rəvayəti nəql etmişlər. “Kənzül-Ümmal”, 6-cı cild, səh.157.

3 Hakim onu “Müstədrək”də düzgün hesab edib (3-cü cild, səh.509.)

4 İbni Qüteybə, “Müxtələfil-hədis”, 129-cu səh. və ondan sonra.

1 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.358, Əbu Hüreyrənin fəziləti bölümü və hədis barəsində tədqiqat.

2 Əhməd Əmin, “Fəcrül-İslam”, 259-cu səh. Ayişənin Əbu Hüreyrəyə etimadı olmadığına görə onun sözlərini təkzib etməsi doğrudur. Amma “mihras” təbiri ilə onun sözünü kəsməsinin heç bir dəlili yoxdur.

3 “Mihras” böyük bir daşdır, onun içini su ilə doldururlar ki, dəstəmaz alanda istifadə etsinlər. Bu daş o qədər ağır olur ki, yerindən tərpətmək çox çətindir.

4 Əhməd Əminin “Fəcrül-İslam” kitabı, 259-cu səh.

5 “Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.625, “itlərin öldürülməsi” fəsli.

6 Həmin mənbə, 1-ci cild, səh.627, “İt saxlamağın qadağanı” fəsli.

7 “Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.626

1 “Səhihi-Müslüm”, 1-ci cild, səh.349, “cənazəyə namaz qılmaq” fəsli.

2 “Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.422, “Allahı sevəni Allahı da onu sevər” fəsli.

3 “Əl-Əcvibə, səh.11-dən 15-ə qədər.

4 “Əl-Əcvibə, səh.23-dən 27-ə qədər.

5 “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.34; Müslüm də öz kitabında, Əhməd “Müsnəd”ində bu hədisi başqa təbirlə rəvayət etmişlər.

1Bağlarında işləyiblər, çünki onların xurma bağları olub.

1Həmin kitab, 3-cü fəsil

1Ə”rəc elə Əbdurrəhman ibni hormuzdur “Səhihi-Buxari”, 2-ci cild, səh.34. Əbu Sələmət ibni Əbdurrəhman Əbu Hüreyrədən aşağıdakı ibarətlə nəql edir: “Peyğəmbər buyrudu: Kim paltarını mən sözlərimi qurtarana qədər yerə sərsə və mən qurtarandan sonra götürüb geyinsə hər şeyi yadında saxlar və dərindən başa düşər.”

2 O, Səid ibni Səid olub. Buxarinin “Səhih”inə bax. 1-ci cild, səh.24, “elmi əzbərləmək” bölümündə.

3Qəstəlani bu sözün şərhində deyir: Peyğəmbər Allahın bərəkətindən əli ilə yaddaşı bir əşya kimi paltarın arasına tökdü. “İrşadus-sari”, 1-ci cild, səh.379

4.Termezi “Came“də, Əbu Nəim “Hilyətul-övliya”da bu yazıya işarə etmişlər. Orada belə deyilir: “Məgər bir nəfər yoxdurmu öz vacibi əməllərini öyrənə, ya öyrədə, ta behiştə daxil ola?”

1Qəstəlani “İrşadus-sari”də bu hədisi şərh edərək deyir: Bəlkə onunla Peyğəmbər arasında belə macəra iki dəfə baş verib. Ə”rəcin söylədiyi həmin hadisəyə aiddir, amma Məqbərinin söylədiyi ümumiyyət təşkil edir. Və bu aydın möcüzələrdəndir. Çünki Peyğəmbər huşsuzluğu ondan uzaqlaşdırdı. Amma bu da elə bir məsələdir ki, onun paltarı yerə sərmək ilə əldə edilməsi çox çətin bir işdir.

2Əgər belə bir şey baş versəydi, onun barəsində xəbər gərək təvatür həddinə çataydı. Halbuki deyilir bu hadisə neçə dəfə baş verib. Necə olur ki, Əbu Hüreyrədən başqa səhabələr onu unudaraq onun barəsində bir söz deməmişdir?

3“Səhihi-Müslüm”, 2-ci cild, səh.358, “Əbu Hüreyrənin fəziləti” fəsli.

4Ə”rəcin söylədiyindən daha da əhatəli olması məlumdur. Çünki Ə”rəcin hədisində unutqanlıq yalnız Peyğəmbərin həmin vaxtda danışdığı sözlə əlaqəlidir. Ancaq Məqbərinin söylədiyi hədislə müqayisədə onun cüz”i bir hissəsinə aid olur. Buna görə unutqanlıq burada ümumiyyət təşkil edir. Yunisin Zühərinin vasitəsilə rəvayət etdiyi hədis hafizəli olmaq barəsində həzrətin söylədiyi bütün hədislərə şamil edilir.

Qəstəlani “İrşadüs-sari”də bəyan edir ki, Müslüm bunu başqa bir tərzdə bəyan etmişdir.



İbni Sə”d “Təbəqat”, 4-cü cild, səh.56

1Bu hədis və bundan sonra gələn hədislərin hamısı “Əl-isabədə dərc olunmuşdur.

2“Hilyətul-övliya”, səh.381 Əbu Hüreyrənin həyatı

1“Əli-istiy”“ab”, Əli əleyhissəlamın həyatı.”

1Bax: İbni Sə”din “Təbəqat” və Əsqəlaninin “Əl-isabə kitabları

1Əgər bir adam bilsə ki, Peyğəmbər bir kişinin onun həyat yoldaşlarının evinə girməsindən narahat olardı, heç vaxt bu hadisəyə inanmaz.”

2Onun dediyi təbirə görə daim Peyğəmbərlə həccdə olub, amma Peyğəmbər hicrətdən sonra yalnız bir dəfə həcc ziyarətində olub.

3“Bəqərə” surəsi, ayə:79

1Hakim Əbu Hüreyrənin həyatını şərh edərkən ondan hədis rəvayət edənlərin adlarını çəkmişdir. Onların sayı təxminən 28 nəfərdir ki, Əli əleyhissəlam, ömər, Osman, Təlhə və Zübeyrin adlarına orada rast gəlmək olar. Ondan hədis söyləyənlər də ancaq behişt, cəhənnəm və əxlaq barəsindəki hədisləri söyləmişlər.”

2 Buxari bu hədisi Səid Məqbərinin vasitəsi ilə Əbu Hüreyrədən nəql etmişdir. Həmçinin ibni Həcər “Əl-isabədə rəvayət edir ki, üç il ki, mən Peyğəmbərlə oturub-durdum, məndən çox heç kim onun hədislərinə vurulmamışdı.

1İbni Hənbəl: “Müsnəd”, 2-ci cild, səh.43.”

2İbni Quteybə Dinvəri, “Əl-Məarif”, 94-cü səh.

3İbni Sə”d, “Təbəqat”, 4-cü cild, ikinci hissə 60-cı səh.

4Əbu Nəim İsfəhani, “Hilyətül-övliya” 1-ci cild, səh.382.”

5Yuxarıdakı mənbə.”

6Bunu “Rəbiul-Əbrar”dan nəql etmişdir. Şeyx Abbas Qumi də bunu nəql etmişdir.

7Şeyx Abbas Qumi “Əl-kuna vəl-əlqab”, Əbu Hüreyrənin həyatı.

1Məzirə elə dovğa deməkdir. Bu hekayədən məlum olur ki, “Siffeyn” müharibəsində olub. Bu döyüşdə riyakarlar kimi ikiüzlü olmuşdur. O bu rəftarı ilə istəyirmiş ki, hər hansı bir tərəf qələbə çalsa ona tərəf gedə bilsin. Suriya ilə İraq arasında bir yer var ki, Siffinə yaxın bir yerdir və “Əbu Hüreyrənin dayandığı yer” kimi məşhur olub. Deyilir ki, Əbu Hüreyrə bəzi vaxtlar Əli əleyhissəlam ilə namaz qılar, amma yeməyi Müaviyə ilə yeyərdi. Ancaq döyüş başlayanda dağa çəkilərdi. Ondan bu rəftarı barədə soruşanda dedi: Əli elmlidir. Müaviyə isə yağlıdır, amma Əsləm dağı təhlükəsiz yerdir.

2“Hilyətul-övliya”, 1-ci cild, səh.385, Əbu Hüreyrənin həyatı.

3“Səhihi-Buxari”, 4-cü cild, səh..157; “Hilyətul-övliya”, 1-ci cild, səh.379.

4“Lisanul-ərəb”, 6-cı cild, səh.30, s-d-r bölümü.

1Dəmiri bu hədisin sənədini zəif bilir. Bütün imamlar həmçinin Malik Əhməd və Əbu Hənifə onu haram bilmişlər.”

2İbni Həcər Əsqəlani “Əl-isabədə həmçinin ibni Əbdül-Birr “Əl-istiy”ab”da və Hakim “Müstədrək”də rəvayət etmişlər.

3İbni Sə”d, “Təbəqat” 4-cü cild, ikinci hissə səh.63.”

4Bax:”Əl-istiy”“ab”, “Əl-isabə, “Təbəqat”, “Müstədrək”.

5Əvvəldəki mənbələr

6“Müstədrək”, “Təbəqat”, “Əl-isabə və başqa kitablar.

7 “Hilyətul-övliya”, 1-ci cild, səh370. Əbu Hüreyrənin qızı barəsində izah və Mühərrir barəsində şərh.

1 İbni Sə”d, “Təbəqat” 5-ci cild, səh.188.

2 Əbu Hüreyrə hicrətin doqquzuncu ili, həccdə hakim olması barəsində bir-biri ilə ziddiyyət təşkil edən iki hədis söyləmişdir. Onun birini oğlu Mühərrir, o birisini isə Həmid Əbu Hüreyrədən söyləmişlər. Bu hədislərin hər ikisi “Səhihi-Buxari”də və “Səhihi-Müslüm”də dərc olunub. Biz də on birinci fəsildə on səkkizinci hədisi rəvayət edib ona şərh yazmışıq.

3 Seyf ibni ömər Əhməd ibni Fərat ibni Həyyanın vasitəsi ilə özünün “Əl-Futuh” adlı kitabında bu mətləbə işarə etmişdir. “Əl-istiy”ab” və “Əl-isabənin müəllifləri də Fəratın şərh-halında bu mətləbə işarə etmişlər.

4“Əl-istiy”“ab” və “Əl-isabə, Fəratın şərh-halına müraciət et.

5“Bəqərə” surəsi, ayə:266

6“Zuxruf” surəsi, ayə:17

7“Nəhl” surəsi, ayə:58

1“Əl-İstiy”“ab” və “Əl-isabə, Fəratın şərh halı

2Məhsurə şübhə–yəni şübhə olunan ehtimallar məlum və məhduddur. Məsələn, üç stəkan sudan birinin murdar olduğunu bilsək, amma onun xüsusi və konkret şəkildə hansı olduğunu müəyyən edə bilməsək, gərək hər üçündən ehtiyat edək. Yəni bu üç stəkanın birinin murdar olmasına icmali (ümumi) halda yəqinimiz vardır. Əqlin hökmü ilə də murdar şeyi içməməyimizə yüz faizlik əmin olmaq üçün hər üçündən uzaq olmalıyıq.

Adları qeyd olunan şəxsləridən birinin cəhənnəm əhli olması barəsində icmali elmimiz var, yəni həzrət onlardan birinin (şəxsən təyin olunmadan) cəhənnəm əhli olmasını bəyan edir, biz də həmin şəxsin bəlasına düçar olmamaq üçün hər üçündən ehtiyat edirik. Mütərcim.



1“Əl-istiy”ab” və “Əl-isabə, Fəratın şərh-halı həmçinin “Əl-Mustədrək”, 4-cü cild, səh.366 kitabul-hüdud. Burada onun haqqında deyilir: Fərat Əbu Süfyanın casuslarından və onunla əhd-peyman bağlamış şəxslərdən biri olmuşdur. Peyğəmbər həmən şəxsin qətlinə dair göstəriş vermişdi. Fərat ənsarın yanından keçərkən onlara dedi: Mən müsəlmanam. Onlardan biri Peyğəmbərə dedi: Ya Rəsuləllah! O deyir ki, mən müsəlmanam. Buyurdu: “Sizin içərinizdə elə şəxslər vardır ki, onları öz imanlarının öhdəsinə buraxaram. Fərat ibni Həyyan da onlardan biridir.” Zəhəbi də öz kitabında bu hədisin düzgünlüyünü etiraf etmişdir.

1 Burada ziddiyyət ona görədir ki, bəziləri Səmrətin ölümünü 58-ci il, Əbu Hüreyrənin vəfatını 59-cu il söyləmişlər. Bu məlumat Əbu Hüreyrənin 57-ci ildə ölümünü göstərən xəbər ilə qüvvədən düşmüşdür. Başqa deyilənlər də o üç nəfərin ölümü barəsində elə belədir. Amma başqa bir yerdə bu üç nəfərin ölümünü 59-cu ildə baş verdiyini yazmışlar. Halbuki hansı ayda və hansı gündə baş verdiyi məlum deyil.

2Əlavə məlumat üçün Həmidinin “Ən-nəhc” 1-ci cild, səh.363-ə müraciət edə bilərsiniz, həmçinin “Tarixi-Təbəri” və “Əlfusul-mühimmədə 50-ci illərin hadisə-lərini şərh etmişdir.

3“Müsnəd” (İmam Əhməd Hənbəl) 1-ci cild, səh.25 ömər ibni Xəttabın hədisi.”

1“Kitabi-Kafi”, ticarət bölümü, zirar fəsli; həmçinin “Mən la yəhzuruüul-fəqih” kitabında yazılıb: “O Peyğəmbərlə razılaşmadı, behiştdə xurma bağına razılıq vermədi. İbni Əbil Hədid “Nəhcül-Bəlağə”-nin şərhi, 1-ci cild, səh363, Səmərətin həyasızlıqları barəsində söhbət gedən bölüm.

2“Rözətul-Kafi”




Dostları ilə paylaş:
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   16


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə