447
z if tur ulardan ibar t olur. Ona gör d bu madd l rin
tur mühitd n adsorbsiya olunaraq ayrılması n effektiv
üsullardan hesab olunur v bu
raitd s rf olunan aktiv
kömürün miqdarı neytral çirkab sularının t mizl nm si
zamanı s rf olunan aktiv kömürün miqdarından az olur.
Kompleks istehsal mü ssis l rind çirkab sularının
t rkibi v ümumi çirkl nm qatılı ı xeyli d r c d
d yi diyind n çirkab sularının t mizl nm sxemi d
çirkab sularının t rkibind olan üzvi madd l rin qatılı ının
d yi m sin uy un olaraq aktiv kömürün d xüsusi
s rfinin asanlıqla d yi m sin imkan yaratmalıdır. Bu
halda aktiv kömürün xüsusi s rfi suyun t rkibind olan
çikl ndiricil rin udulması üçün lazım olan adsorbentin
vahidind (q
2
/m
3
) miqdarı il qiym tl ndirildikd
m qs d uy un hesab olunur. M s l n, 1 qr
-
uy un aktiv kömürün qramlarla miqdarı.
Xlor üzvi sintez mü ssis l rind çirkab sularının
t rkibind olan çirkl ndiricil rin qatılı ı 3 d f y q d r
d yi dikd aktiv kömürün xüsusi s rfi 5,5
÷
7,5 q / q
h ddind d yi ir.
– suyun t rkibind olan bütün
reduksiyaedicil rin oksidl
dirilm si üçün s rf olunan
oksidl
diricinin ekvivalent miqdarına uy un olan
448
oksigenin miqdarıdır. Y ni 1 mq madd y s rf olunan
oksigenin milliqramlarla miqdarıdır.
Xlor üzvi madd l r istehsal ed n mü ssis l rd
yaranan çirkab suların adsorbsiya üsulu il t miz-
l nm sinin texnoloji sxemi
kil 10.11-d verilmi dir.
Çirkab suyu vv lc iç risind olan qiym tli
m hsullardan t mizl ndikd n sonra kollektorda toplanır.
Bel qarı ıq h mi
tur reaksiya verir, lakin güclü
tur uların qatılı ı çox geni intervalda d yi
bil r.
Kollektordan çirkab su qarı ı ı 1 çökdürücüsün
gönd rilir. Burada çirkab suyunun t rkibind olan kobud
hiss cikl r ayrılır. Sonra çirkab suları 2 aralıq tutumuna
daxil olur, oradan 3 nasosu vasit sil 4 filtrin gönd rilir.
Buradan çıxan filtrat 5 tutumunda toplanır ki, oradan da 6
nasosu vasit sil aktiv kömürl doldurulmu bir neç
kalon blokundan ibar t olan 7 aktiv kömürl adsorbsiya
aparatına gönd rilir. Adsorbsiya üsulu il t mizl nmi
çirkli su 8 qarı dırıcı-neytralla dırıcıya verilir ki, buraya da
h ng südü ç nind n mü yy n dozalarla m hlul verilir.
8 qarı dırıcı neytralizatorunda t mizl nmi
v
neytralla dırılmı çirkab suyu 10 çökdürücüsünd
çıkdürülür. Suyun bir hiss si t mizl nmi su kollektoruna
verilir, yerd qalan su 11 qum filtrind filtrl ndikd n sonra
449
12 tutumuna daxil olur, oradan da 13 v 16 nasosu
vasit sil kömürü yum altmaq üçün 7 adsorberin v
qum filtrini yumaq üçün 11 qum filtrin gönd rilir.
Bel sxem üzr i l y n qur ularda tur uya davamlı
nasoslar v boru k m rl ri istifad olunur. Adsorbsiya
aparatı poladdan hazırlanır. ç risi is tur uya dvamlı
k rpicl hörülür ki, bu da tur u koroziyasının qar ısını
alır. Çirkab sularının neytralla dırıcı qur uya q d r olan
bütün tutumları da tur uyadavamlı material il örtülür. Bu
sxemd adsorbsiya qov a ı sas hesab olunr. B z n bu
adsorbsiya sistemi bir neç ardıcıl birl
dirilmi nisb t n
qısa kalonlar blokundan ibar t olur. Bu kalonlar sıx
d n v r xırdalanmı aktiv kümür il doldurulur. Bu halda
d n cikl ri
≥
0,5 mm olan aktiv antrasit fraksiyası, Q-3
v
D tipli aktiv kömür d istifad edil bil r. Adsorber-
l r blokundan istifad etm kl prosesin fasil sizliyi ld
olunur. Bu üsulun üstün c h ti ondan ibar tdir ki, prosesi
yüks k filtrl m sür ti il aparmaq mümkün olur. g r
çirkab suyunun t rkibind xlor üzvi birl
m l rin miqdarı
çox olarsa, onda adsorbsiya olunmu çirkl ndiricil rin
aktiv kömür üz rind n regenerasiyası üçün xüsusi termiki
rejim seçilir. Bu halda regenerasiyanı 800
0
-d n yüks k
temperaturda aparmaq lazımdır ki, xlor üzvi birl
m l r
450
tamamil oksidl
sin v destruksiya ld olunsun. Dig r
t r fd n xlor üzvi birl
m l rin parçalanması hesabına
sobadan çıxan qazların t rkibind hidrogenxloridin
miqdarı da artıq olur. Bu halda çıxan qazların da xüsusi
olaraq hidrogenxloridd n t mizl nm si d lazım g lir.
Kimya mü ssis l rind
t rkibind sulfola mı
birl
m l r olan çirkab suların t mizl nm sind n sonra
kömürün termiki regenerasiyası zamanı çıxan qazların
t rkibind n z r çarpacaq d r c d SO
2
d olur. Bu
halda qur udan tüstü qazlarını yüks k temperaturla
çıxarmaq lazımdır ki, tur u koroziyasına s b b olan
suyun kondensl
m si prosesi ba verm sin.
HCI v SO
2
–nin atmosfer atılmasının qar ısını
almaq üçün regenerasiya qur ularından çıxan qazları
suvarmalı skrubberl rd tur udan yumaq lazım g lir.
T biidir ki, bu da qur unun h m mür kk bl
m sin ,
h m d bahala masına s b b olur. Buna gör d çirkab
sularından xlor üzvi birl
m l rin ayrılması üçün lokal
qur ulardan istifad olunmasına ciddi stimul yaranır.
Dostları ilə paylaş: |