Mavzu: pedagogika predmeti, maqsadi va vazifalari, ilmiy – tadqiqot metodlari



Yüklə 222,6 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/12
tarix01.03.2022
ölçüsü222,6 Kb.
#84236
növüReferat
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12
pedagogika predmeti maqsadi va vazifalari ilmiy tadqiqot metodlari



O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA 

MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI 

ANDIJON MUHANDISLIK - IQTISODIYOT 

INSTITUTI 

 

«Kasb ta’lim» kafedrasi 

«Pedagogika» fanidan 

 

REFERAT 

Mavzu: 

PEDAGOGIKA PREDMETI, MAQSADI VA VAZIFALARI, ILMIY – 

TADQIQOT METODLARI

 

 

Bajardi:  «Iqtisodiyot» fakul’teti «Kasb ta’lim» yonalishi  

2 – kurs 1 – gurux 

talabasi  Abdullayev Jaloldin 

 

          Tekshirdi:                                                   O.Po’latova 

 

 

 


 

Andijon – 2010 


 PEDAGOGIKA PREDMETI, MAQSADI VA VAZIFALARI,  

ILMIY – TADQIQOT METODLARI  

 

Milliy  istiqlol  tufayli  taraqqiyotning  barcha  sohalarida  jadal  rivojlanib 



borayotgan  mamlakatimizda  yosh  avlodning  bilim  darajasini  jahon  andozalari 

talablariga  javob  beradigan,  fan-texnika  yangiliklaridan  xabardor,  mustaqil  fikrlay 

oladigan,  hayotga  dadillik  bilan  kirisha  oladigan,  tadbirkor,  ma`naviy  jihatdan 

barkamol  qilib  voyaga  etkazish  dolzarb  vazifalardan  hisoblanadi.  Bu  esa,  avvalo, 

pedagogika  fanini,  ta`lim-tarbiya  tizimini    zamonaviy  texnologiyalar  asosida 

takomillashtirishni taqozo etadi. 

O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g’risida»gi Qonunida  (1997y.) ta`lim 

davlatimiz  ijtimoiy  taraqqiyoti  sohasida  ustivor  deb  e`lon  qilinishi  pedagogika  fani 

zimmasiga  juda  katta  mas`uliyatli    ulug’vor  vazifalarni  yukladi.  Juda  boy  ilmiy, 

ma`naviy, madaniy, diniy merosimimizni qayta tiklash ularni zamon ruhi talabi bilan 

uyg’unlashtirib  faqat  shaxsiy,  milliy  manfaat  kasb  etib  qolmasdan  umumjahon 

ma`naviy, ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ulkan hissa bo`lib qo`shilmoqda. 

O`sib  kelayotgan  yosh  avlod  va  ularning  kelajakda  qanday  kasb-hunar 

egallashlariga  qarab,  Respublikamiz  kelajagini  tasavvur    qilsa  bo`ladi.  Yoshlar 

farovon  hayotimiz  mezonidir.    Xuddi  shu  ma`noda  yoshlarning  ta`lim-tarbiyasiga 

jiddiy  e`tibor  bermog’imiz  lozim.  Yoshlar  ta`lim-tarbiyasi  har  bir  ota-onaning, 

o`qituvchi-tarbiyachining Vatan oldidagi muqaddas burchidir. 

Savol  tug’iladi:  ular  ta`lim-tarbiya  borasida  nima  qilishlari,  qanday  yo`l 

tutishlari,  nimaga  e`tibor  berishlari  lozim?  Bu  savollarga  ma`lum  darajada 

pedagogika  fani  javob  beradi.  Pedagogika  fani  nima  va  u  qachon  paydo  bo`lgan? 

Mazkur  savolga  javob  berishdan  oldin  tarixiy  manbalarga  murojaat  etaylik. 

Manbalarda  yozilishicha  kishilik  jamiyati    paydo  bo`lgach,  ijtimoiy  hayotda  

orttirilgan    tajribalarni  quyi  avlodga  o`rgatish  ehtiyoji  tug’ildi.  Tajribalarning 



to`planishi  natijasida  ta`lim-tarbiyaning  dastlabki  omillari  vujudga  keldi.  Tabiat, 

ijtimoiy hayot haqidagi tajribalar asosida ma`lum bilimlar boyib bordi. 

Ta`lim-tarbiya ishlari bilan shug’ullanuvchi tarbiyachilar kasb-hunar homiylari 

sifatida  ajralib  chiqa  boshlashdi.  Ularning  ta`lim-tarbiya  borasidagi  faoliyatlari  va 

to`plangan  tajribalaridan  o`rinli  foydalanishlari  pedagogika  fanining  vujudga 

kelishiga  olib  keldi.  Shu  asnoda  dastlabki  maktab  ko`rinishidagi  muassasalar 

vujudga  keldi, taraqqiy etdi. Shunday qilib, pedagogika ta`lim-tarbiyaning maqsad 

va  vazifalari,  ularning  mazmuni,  metodlari  hamda  tashkil  etish  shakllari    haqida 

ma`lumot beruvchi fanga aylandi. 

Demak, pedagogika fani o`sib kelayotgan  yosh  avlodni barkamol inson  qilib 

tarbiyalash  uchun  ta`lim-tarbiyaning  mazmuni,  umumiy  qonuniyatlari  va  amalga 

oshirish  yo`llarini o`rgatuvchi fandir. 

Ba`zan,  pedagogika  fanining  nima  keragi  bor?  Pedagogikadan  xabari  yo`q, 

lekin  bolalarga  yaxshi  tarbiya  bergan  insonlar  ko`pku?  Yoki  aksincha,  pedagogika 

fanini  bilgan  holda  hatto  o`z  bolalarini  risoladagidek  tarbiyalay    olmaganlar 

ozmunchami? degan savollar eshitilib  qoladi. 

Shuni  unutmaslik  kerakki,  pedagogika  fanining  yutuqlarisiz  jamiyatni  olg’a 

siljitish g’oyat mashaqqatli kechadi. 

Agar  pedagogika  fanidan  xabarsiz  bo`lgan  kishilar  pedagogika  fanini  o`z 

vaqtida o`rganib, yutuqlaridan samarali foydalanganlarida bolalarni ham yahshiroq 

tarbiyalagan bo`lur edilar. Pedagogikadan yaxshi xabardor kishilar esa o`z bilimlarini 

tajribada ishlata olmaganliklari uchun bolalarni tarbiyalashda muvaffaqiyatga erisha 

olmaganlar. 

Pedagogika fanini  ham nazariy, ham amaliy jihatdan puxta o`rganish  lozim. 

Ta`lim  tarbiyadan  ko`zlangan  maqsadni  anglash  va  ular  tizimida  yangi  bilimlar 

berish bolalarni to`g’ri tarbiyalash shartidir. Bunda tarbiyachining beg’araz mehnati, 

bolalarni sevishi va ularga jon fido aylashlari tarbiya samaradorligini ta`minlaydi. 



Biroq, ijtimoiy jarayonda to`plangan tajribalar tarbiya mazmunini tashkil etsa-

da, ularning hammasini yosh avlodga o`rgatishning imkoniyati yo`q edi. Faqat xalq 

ta`limi  tizimiga  kiruvchi  bo`g’inlar  orqali  orttirilgan  tajribaning  muayyan  qismini 

qamrab olish mumkin edi. 

Bu yerda ham muammo tug’ildi. Hozirgi kunda barcha xildagi tajriba shakllari 

tarbiya mazmunini tashkil eta oladimi? Yosh avlod tarbiyasiga aloqador tajribalarni 

qanday ajratish mumkin? Kim bunday ish bilan shug’ullanadi?  

Tabiiyki,  barcha  xildagi  tajriba  shakllari  ham  tarbiya  mazmunini  tashkil 

etavermaydi. Chunki: 

- Birinchidan, pedagogika, xususan, o`zbek xalq pedagogikasi taraqqiyotida juda 

murakkab  bo`lgan  tomonlar  (hatto  bu  murakkablikning  noma`lum  qismlari) 

mavjudki,  ularni  yoshlar  daf`atan  o`zlashtira  olmaydilar.  Masalan;  sharq  falsafasi 

yoki  mutafakkirlarimizning  ma`naviy  merosini  falsafa,  tabiiy  va  gumanitar  fanlar, 

diniy manbalardan yaxshi xabardor bo`la olmaganligimiz sababli o`rganishimiz qiyin 

kechadi; 

- ikkinchidan, tarbiyalanuvchilarning yosh hususiyatlariga ko`ra va  ham metodik, 

ham  moddiy  asosning  etishmasligi  sababli  to`plangan  tajribalarning  hammasini 

olish  imkoniyati  yo`q  va  hokazo.  Eng  muhimi,  jamiyat  taraqqiyotining  ijtimoiy-

iqtisodiy  ehtiyojlariga  va  kelajakda  kutiladigan  o`zgarishlarni  hisobga  olib  tarbiya 

mazmunini shakllantirish darkor. 

O`zbek  pedagogikasining  vazifasi  Respublikamizda  yashovchi  turli  millat-

elatlarning  orzu-istaklariga  monand  ta`lim-tarbiyaning  ham  nazariy,  ham  amaliy 

muammolarini  milliy  qadriyatlar  asosida  to`g’ri  hal  etib  berishdir.  Bunda  islom 

dunyosida  qalam  tebratgan  allomalarimizdan  tortib,  zamondosh  olimu 

fuzalolarimizning  ta`limotlaridan  hamohang  ta`lim  tarbiyaga  oid  qirralarini  izlab 

topishni taqozo etadi. Yosh-avlod dunyoqarashini shakllantirishda istiqloldan avval 

qoralangan  tasavvuf  ilmidan  ham  foydalanish  joiz.  Negaki,  bir  mafkura  yakka 



hokimliligiga  endilikda  nuqta  qo`yiladi.  Erkin  fikrlash  tizimi  yosh  avlod  ruhini 

tarbiyalashdagi bosh omillardan biridir. 

«Pedagogika»  atamasi  «Peyne»-«bola»va  «aygogeyn»-«etaklamoq»  degan 

ma`noni  bildiruvchi  lotincha  «daydagogos»  so`zlaridan  paydo  bo`lishi  quyidagicha 

izohlanadi:  eramizdan  oldingi  I  asrlarda    Gretsiyada,  quldorlarning  bolalalarini 

ovqatlantiradigan, sayrga olib boruvchi, tarbiyachi-qullarni «pedagog» deb atalgan. 

U  bolalarning  kamolga  yetishiga  mas`ul  bo`lgan.  Quldorning  bolasini  yetaklab 

maktabga  olib  borgan  va  olib  kelgan.  Maktabda  ishlovchi  o`qituvchilarni 

«didaskallar»  (didayko-men o`qitaman) deyishgan. Feodalizm jamiyatiga kelib esa 

har  ikki  kasbdagi  kishilar  hamkorligi  natijasida  ta`lim-tarbiya  bilan  maxsus  

shug’ullanuvchilar  vujudga  kelgan.  Ularni  chex  pedagogi  Ya.A.Kamenskiy 

ta`kidlaganidek,  «pedagog»  deb  nomlaganlar  va  bu  so`z  hozir  ham  ta`lim-tarbiya 

beruvchi o`qituvchilarga nisbatan qo`llaniladi. 


Yüklə 222,6 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə