Metodiki Vəsait Daşkəsən rayon mks metodika və biblioqrafiya şöbəsi



Yüklə 70,88 Kb.
tarix16.08.2018
ölçüsü70,88 Kb.










125




Şanlı vətənin qəhrəman övladı Əhməd Cavad



(Metodiki Vəsait)

Daşkəsən rayon MKS
Metodika və biblioqrafiya şöbəsi
2017

Tərtibçidən

Soranlara, mən bu yurdun

Anlatayım nəsiyəm:

Mən çeynənən bu ölkənin

Haqq-bağıran səsiyəm.
Əhməd Cavad

Qasırğalar gələndə təkcə güllər, çiçəklər sınıb tökülmür. Həm də qollu-budaqlı ağaclar parçalanır, yarılır, yıxılır. 20-ci illərin dalğaları elə-belə dalğalardan deyildi. O hər şeyi qasırğa gücü ilə dağıdıb, uçurdu. Amma təbiətin də öz qanunauyğunluqları var. Heç nə izsiz, tozsuz qalmır. Kökü torpaqlardan su içib başı buludlara söykənən möhtəşəm ağaclar nə qədər qasırğa görsə də, tufanlarla üzləşsə də yaşayır. Neçə-neçə dəyərli insanın ömrünə balta çalmış, həyatını zülmə döndərmiş 1937-ci ilin qara tufanının qurbanlarından biri də Əhməd Cavad olmuşdur. O Əhməd Cavad ki, adı çəkilən kimi bu gün dilimizin əzbəri, ruhumuzun qidası olan himnimiz qeyri-ixtiyari olaraq səslənir. 20-ci illərin dalğaları Əhməd Cavadı bir şair kimi də, bir vətəndaş kimi də sahillərdən sahillərə, qayalardan qayalara çırpmaq, əzmək istəmişdi. İndi üstündən uzun illər dolandıqdan sonra adam nə o dalğaların gücünə, nə o qasırğanın amansız rəftarına inanmaq istəmir. Çünki vaxt hər şeyi yerbəyer edir. Əhməd Cavad indi dalğalardan da, tufanlardan da özü qədər, yaradıcılığı və şəxsi qüdrəti qədər ucada dayanır. Arxivləri vərəqləyib keçmişə qayıtdıqca istər-istəməz adamın ürəyindən gizli-gizli sızıltılar keçir. Varlığında bir üşütmə qopur. Bir insana nə qədər təqiblər edilər, nə qədər hiylələr qurularmış?..



Ədəbiyyatımızda şair, müəllim, vətəndaş, içtimai-siyasi xadim, publisist, jurnalist, tərcüməçi kimi tanınan Əhməd Cavadın bir sıra əsərləri, xüsusilə də Azərbaycanın dövlət himni, “Çırpınırdın Qara dəniz”, (yaxud “Yol ver türkün bayrağına”), “Göy göl” və digər şeirləri dillər əzbəridir. Onun adı geniş oxucu kütləsi üçün çox əzizdir. Bütün fəaliyyəti, bədii yaradıcılığı doğma xalqına əvəzsiz xidmət, vurğunluq nümunəsi olan qaynar təbli şairimizin, talesiz Əhməd Cavadın keçdiyi həyat yolunu oxuculara çatdırmaq və eyni zamanda böyük şairin 125 illik yubileyi münasibətlə bu vəsaiti işləməyi özümüzə borc bildik. Vəsait iki hissədən ibarətdir. I hissə “Əhməd Cavad yanğısı” adlanır və Əhməd Cavadın həyat və yaradıcılığından bəhs edir. II hissədə isə “Salam Türkün bayrağına” adlanır və Əhməd Cavad yaradıcılığından bəhs edən tədbirlərdən söhbət açılır.

Yaradıcılığı

Cümhuriyyət deyilən zaman hamıdan əvvəl Əhməd Cavad yada düşür. Üçrəngli poeziya bədii yaddaşa ilk öncə məhz onun qələmi ilə həkk olunmuşdur. Milli oyanış, xalq hərəkatı, türk xalqlarının birliyinə çağırış, xalqın yaddaşına qayıdış kimi duyğular Əhməd Cavad şeirlərinin ruhuna hopmuşdur. Şairin yaradıcılığında Azərbaycan, Qafqaz, Turan, Türk dünyası obrazı qabarıq verilmişdir. Əhməd Cavad (Cavad Məmmədli oğlu Axundzadə 1892-1937) Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində anadan olmuşdur. Kənd məktəbini bitirdikdən sonra təhsilini Gəncədə müsəlman ruhani seminariyasında davam etdirmiş, burada rus, ərəb, fars dillərini mükəmməl öyrənmiş, Hüseyn Cavid və Abdulla Surun tələbəsi olmuşdur. 1910-cu ildən başlayaraq lirik şeirlər və tənqidi məqalələrlə müxtəlif qəzet və jurnallarda iştirak etmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi illərində o, rus-türk cəbhəsi xəttində müharibədən zərər çəkmiş dinc əhaliyə yardım göstərən cəmiyyətin üzvü və katibi olmuş, inqilabdan əvvəl və sovet hakimiyyətinin ilk illərində Gəncədə, Hacıkənddə, Quba rayonunun kənd məktəblərində müəllimlik etmiş və 1926-cı ildə Ali Pedaqoji İnstitutunu bitirmişdir. Onun məşhur “İstiqlal uğrunda şeirlər” kitabı isə 1928-ci ildə İstanbulda buraxılmışdır. Ədəbiyyat cəmiyyətinin katibi (1924-1926), Kənd Təsərrüfatı texnikumunun müəllimi (1929), Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun dosenti (1927-1934), həmin institutun dilçilik kafedrasının rəhbəri (1934-1935) vəzifələrində çalışmışdır. Əhməd Cavad 1935-ci ildən ömrünün sonuna kimi “Azərnəşr” in bədii şöbəsində redaktor kimi fəaliyyət göstərmişdir. Əhməd Cavadın poetik əsərləri zərif lirik-romantik üslubu, dil təravəti, realist və demokratik məzmunu, sadəliyi və xəlqiliyi ilə seçilir. Milli tarix, fəlsəfə və mənəviyyatla bağlı elə bir motiv yox idi ki, Əhməd Cavad ona toxunmamış olsun. Təkcə üçrəngli bayrağa aid altı nəğmə yazıb, “Dilimiz” şeirini qələmə alıb, əlifbaya poeziya həsr edib. C.Cabbarlı ilə birgə latın əlifbasını müdafiə edən iki ziyalıdan biri olub. Türklərlə Balkan hərbində iştirak edib. Birinci Dünya Müharibəsində şərq cəbhəsində ermənilərə qarşı vuruşub. Əhməd Cavad Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə görkəmli tərcüməçi kimi də daxil olmuşdur. O, Şekspirin “Otello” pyesini, A.S.Puşkinin “Kapitan qızı”, “Tunc atlı”, F.Berezovskinin “Ana”, M.Qorkinin “Mən necə oxumuşam”, “Çocuqluq”, T.Şevçenkonun “Kobraz”, Fransua Rablenin “Qarqantua və Pantaqruel” əsərlərinin bədii tərcüməsinin müəllifidir. Əhməd Cavadın ilk kitabının adı “Qoşma” idi. Bu kitabda şairin əsasən 1912-1916-cı illərdə qoşduğu qoşmalar toplanmışdır. O, saysız qoşmalar olmaqla bərabər, eyni zamanda “ciddi planda” qələmə aldığı şeirlərində də möhürbənd kimi ya bir iki bayatı, yaxud da bir qoşma parçasından istifadə edərdi. Bunlarla yanaşı, şairin yaradıcılığında “aşıq” və “saz” obrazları da xüsusi bir yer tutur. Şairin “Kür”, “Pambıq” poemalarının, “Moskva”, “Səsli qız” və s. iri həcmli əsərlərinin bir neçə yerində mütləq qoşma və bayatıdan istifadə edilir. Poemalarındakı bu parçalar onun əsərlərində kökə bağlılıq, xəlqilik, millilik və başqa əlamətlər bəxş edir. Şairin ayrı-ayrı şeirlərində də bu cəhəti görmək çətinlik törətmir. Əhməd Cavad həbs olunarkən kitabları, əlyazmaları və çoxlu sayda sənədləri özü ilə aparılmış, ailəsi də sürgün edildikdən sonra qapısı möhürlənmişdir. Şairin əlyazmalarının, daha doğrusu, əldə olanların ümumi həcmi 1000 səhifədən artıqdır. Onların çoxu oğurlanmış, talanmışdır. Əhməd Cavadın şeirləri, məqalələri, tərcümələri, “Şəlalə”, “İqbal”, “Açıq söz”, “Yeni iqbal “, “Azərbaycan”, “Qurtuluş” və s. adda nəşr olunan qəzet və jurnallarda dərc edildi. 1910-1937-ci illər arasında onun yaradıcılığı ədəbiyyatımızın, mədəniyyətimizin və tariximizin həqiqi salnaməsidir. Onun “Dalğa” adlı kitabı 1919-cu ildə nəşr olunur. Elə həmin il “Türk dilinin sərf və nəhvi” adlı dərsliyi də çap olunur. Əhməd Cavad fransız, gürcü və kürd dillərini mükəmməl bilirmiş.

Görkəmli şairimiz Əhməd Cavadın anadan olmasının 125 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq, bir sıra tədbirlər: kitab müzakirəsi, oxucu konfransı, rəsm və şeir müsabiqəsi, icmal, ədəbi-bədii gecə keçirilə bilər. Şairi sevdirmək, yaradıcılığını gənc nəslə və oxuculara tanıtmaq məqsədilə kitabxanada kitab sərgisi təşkil oluna bilər. Sərgidə şairin müxtəlif illərdə çəkilmiş foto stendi, kitabları ilə yanaşı ədəbiyyatşünas və digər müəlliflərin onun haqqında yazdığı kitablar, araşdırmalar, ona ithaf edilən şeirlər, kəlamlar və dövrü mətbuatda yer alan məqalələr öz yerini almaqdadır. Sərgiyə müxtəlif başlıqlarlar verilə bilər: “Salam Türkün bayrağına”, “Sən olasan Gülüstan”, “Ölməz şair-Əhməd Cavad”, “Gecə yarısı döyülən qapılar”, “İstiqlal şairinin özü və sözü”, “Azadlıq aşiqinin ömür yolu”, “Acı taleyin böyük səsi”, “Qəlbi Vətən olan şair”, “Salam türkün bayrağına”, “Əhməd Cavad və “Cəmiyyəti-xeyriyyə””, “Haqqı hayqıran şair-Əhməd Cavad”, “Qəlbi dəniz olan şair”, “Sözə sevdalı-Cavad”, “Əhməd Cavad dünyası”, “Azadlıq carçısı-Əhməd Cavad”, “Millətin yükünü-qəlbində daşıyan şair” , “Əhməd Cavad yanğısı”, “Qəlbi bayraq şairim”, “Dan ulduzu gülüşündən yarandın”, “Sinəsi tufan şair”, “Həm qalib, həm məğlub şair-Əhməd Cavad” və s.



Görkəmli şəxslərin Əhməd Cavad haqqında söylədikləri:
“İntibah”-deyəndə ilkin xatırlanan Nizami olur. “Məhəbbət” deyiləndə birinci Füzulinin adı çəkilir. “Cümhuriyyət” deyəndə yada hamıdan əvvəl Əhməd Cavad düşür.
Yaşar Qarayev,

Professor

Yaradıcılığının elə ilk nümunələrindən söz sərrafı olan, ədəbi-elmi fikir adamlarının diqqətini cəlb edən Əhməd Cavad tezliklə istedadlı şair, alovlu vətəndaş, içtimai xadim, xeyirxah və təəssübkeş insan kimi məşhurlaşaraq milyonların qəlbində özünə yer tapmışdır.
Alxan Bayramoğlu,

filologiya elmləri doktoru

Hər bir sənətkarın, hər bir insanın xoşbəxtliyi də, bədbəxtliyi də olur. Cavad ona görə xoşbəxt idi ki, tale ona böyük bir istedad, coşğun bir ilham vermişdi. Ona görə bədbəxt idi ki, şairin həyat və fəaliyyəti çəkişmələr, didişmələlər içində məhv olub gedirdi.

Əli Saləddin,

filologiya elmləri doktoru


Əhməd Cavad bütün bu sarsıntılardan keçmiş, qanı, canı, ruhu ilə itirəcəklərinin-sevgisinin, övladlarının, həyatının-qorxusunu dadmış, ağrısını duymuş, “etiraf şeirləri” ndə belə, həqiqətən yan keçə bilməyən bir şairdir. Həm qalib, həm məğlub şairdir. Onu qalib edən şeirləri idi.
Nərgiz Cabbarlı,

filologiya üzrə fəlsəfə doktoru


Bənzərsiz və təkrar edilməz şair olan Əhməd Cavad istər lirik, istərsə də siyasi şeirlərində coşğun hisləri eyni dərəcədə saxlamağa müvəffəq olurdu.
Şəlalə Həsənova,

Azərbaycan yazıçılar birliyinin üzvü.


Əhməd Cavad qələmindən çıxan şeir, sənət nümunələri xalqın çox ağrılarını özündə əks etdirir.
Solmaz Məmmədbəyli,

N.Gəncəvi adına ədəbiyyat muzeyinin işçisi.


Əhməd Cavad poeziyasını oxuculara çatdırmaq məqsədi ilə kitabxanada “Sən olasan Gülüstan” adlı seçilmiş əsərlərinin təhlili ilə bağlı tədbir keçirilə bilər. Bunun üçün kitabxanaçı oxucuları kitabxanaya cəlb edərək onları şairin yaradıçılığı və kitabları ilə tanış edir. Oxucular onun ayrı adda kitablarını, xüsusi ilə də “Seçilmiş əsərləri” adlı kitabını oxuyub, şeirlərini dərindən mənimsəyirlər. Təyin olunmuş vaxtda oxucular kitabxanaya gələrək tədbirdə iştirak edirlər. Tədbiri açıq elan edən kitabxanaçı hər kəsi salamladıqdan sonra Əhməd Cavadın keşməkeşli ömür yolundan və coşğun yaradıcılığından danışır. Kitabxanaçı: Böyük şair, həyatı və yaradıcılığı bir vəhdətdə olan bütöv şəxsiyyət, təkrarsız pedaqoq, yüksək səviyyəli ziyalı, inqilabçı, içtimai xadim, iti qələmli jurnalist, qüdrətli publisist, məhşur xeyriyyəçi Əhməd ruhani ailəsində dünyaya göz açmışdır. Atası Məhəmmədəli axund, babası isə Cənubi azərbaycanlı müctəhid idi. Ailəsi təbii olaraq hələ kiçik yaşlarından dini savad almasını təmin etməyə çalışmışdı. O, molla yanında təhsil almağa başlamış, ərəb-fars dillərini mənimsəmişdi. Amma hər şey arzuladığı qaydada davam etmir.

Belə ki, Cavad səkkiz yaşında ikən atasını itirir. Bundan sonra anası Yaxşı xanım oğlunu da götürərək Gəncəyə-birinci ərindən olan uşaqlarının yanına getmək məcburiyyətində qalır. O, burada xalça sexinə işə düzəlir. Zərrabi küçəsində yerləşən mənzil kirayələyir və oğlu Cavadla birgə yaşamağa başlayır. Cavadın ögey qardaşları və ailənin yaxın qohumu olan Hüseyn kişinin köməkliyi ilə 1906-cı ildə Şah Abbas məscidi nəzdindəki seminariyaya qəbul edilir. Burada əla qiymətlərlə oxuduğuna görə ona, hətta “Xeyriyyə” cəmiyyəti tərəfindən hər ay dinar qızıl pul məbləğində təqaüd də verilir. Əhməd Cavad seminariyada altı il təhsil alır. Orada ona Abdulla Sur, Hüseyn Cavid, İdris Axundzadə kimi ziyalılar dərs deyirlər. 1912-ci ildə təhsilini başa vuran Cavadın mədrəsədə oxuduğu illərdən başlayaraq bədii yaradıcılıqla, daha dəqiq desək şeir yaradıcılığı ilə məşğul olduğu məlumdur. Bu ərəfədə onun qələmə aldığı nümunələr, əsasən, təsirlə yazılmış və ərəb-fars sözləri ilə zəngin qəzəllər, qitələrdən ibarətdir. Əhməd Cavad təhsilini başa vuran kimi-yəni on altı yaşında ikən müəllimlik fəaliyyətinə başlayır. Belə ki, o, 1913-cü ildə Gəncədə Qafqaz Şeyxülislamı Məhəmməd Pişnamazzadəyə imtahan verərək “şərəfli türk və fars dilləri müəllimi” adını alır və Gəncə Qız məktəbində pedoqoji fəaliyyətə başlayır. O, ömrünün otuz ilinə yaxın dövrünü bu sahədə çalışıb, bu sahədə xidmət göstərib. O vaxtlar Maarif naziri olmuş Nəsib bəy Yusifbəylinin ən yaxın köməkçisi, sirdaşı olmuşdur. Müsavatın fəal üzvü kimi Bakı Dövlət Universitetinin və bir çox orta məktəblərin açılmasında yaxından iştirak etmişdir. Yəni Əhməd Cavadın adı tarixə təkcə şairliyi ilə deyil, müəllimlik fəaliyyəti ilə də yazılıb. Bundan başqa, Osmanlı Türkiyəsinə qarşı 1912-ci ildə Balkan yarımadası ətrafında başlanan müharibədə Əhməd Cavad da əqidə dostları İdris Axundzadə, İsa Əlizadə, Əli Əsədulla ilə birlikdə iştirak edib. O, 1912-ci ildə Türkiyə-İstanbula səyahət edərək bir əlində silah, bir əlində qələm könüllü əsgər kimi döyüşüb. Şair vaxt taparaq məqalə və şeirlərlə orduya əlindən gələn mənəvi köməyi edirdi. Artıq tale insanı seçir və onu istədiyi yerə sürükləyə, ata, aparıb çıxara bilir. Xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə Acarıstana gedib çıxması təkcə Əhməd Cavadın bir şair kimi fəaliyyətinə deyil, şəxsi həyatına da öz təsirini göstərir. Belə ki, o, həyatının sevgisini-Şükriyyəni də Acarıstanda tapır və atasının evlənmələrinə razılığı olmadığından onu Gəncəyə qaçıraraq orada toy edir. Bu nigahdan onların Niyazi, Almaz, Yılmaz, Aydın və Türkay adlı övladları olur. Şükriyyə xanım böyük şair Əhməd Cavadın poeziyasına şeirlərlə iz salır. Elə bir iz ki, heç zaman silinməz...


Bir gülsən, dərmişəm gənclik bağından,

Bir gülü, çiçəyi dərmərəm sənsiz!

Kam aldım ömrümün oğlan çağından

Bir bağa, baxçaya girmərəm sənsiz!


Misraları ilə başlayan “Şükriyyə üçün”şeiri tək şeir kimi deyil, musiqi kimi də müasir dövrün ən maraqlı nümunələrindən birinə çevrilib. “Sən ağlama, mən ağlaram” şeirinə nəzər salaq:
Bən deyən yox, fələk deyən oldusa,

Əsdi yellər gül yanağın soldusa,

Dərd əlindən ala gözlər doldusa,

Sən ağlama, mən ağlayım, gözəlim!


Böyük şair Əhməd Cavad yaradıcılığını oxuculara tanıtmaq və şair qələmini sevdirmək üçün kitabxanada “Cavad yaradıcılığında Novruz şeirləri” adlı etnoqrafik etüd keçirilə bilər. Kitabxanaçı əvvəlcədən məktəblərlə əlaqə saxlayaraq oxucuları kitabxanaya cəlb edir. Şagirdlərə şairin kitabları təqdim edilir. Şagirdlər bu mövzuya uyğun müəyyən şeirlər seçərək iştirakçı qismində tədbirə hazırlaşırlar. Əvvəlcədən təyin olunmuş tədbirin vaxtı gəlib çatır. İştirakçılar, oxucular və digər qonaqlar səhnə qarşısında əyləşir. Səhnə yaz bayramına uyğun xüsusi dekorasiyalarla bəzədilir. Novruz atributları və novruz xonçaları səhnənin kənarında yer alır. Kosa və Keçəl tədbirin sonuna qədər səhnəni tərk etmir, iştirakçılar ilə birgə bölüşürlər. Onlar öz duzlu, məzəli söhbətləri ilə tədbirə sevinc qatırlar.

Ədəbiyyatımızın məlum tarixi kəsimi milli mənəviyyatımızda yalnız repressiya illəri kimi deyil, o tüğyana qurban gedən ziyalı soydaşlarımızın dəyəri və nəhəngliyi ilə yadda qalacaq. Dövrün diqtəsi ilə ədəbi taleləri müştərək olan yazıçı və şairlərin sırasında öz dəsti-xətti, özünəməxsus dünyagörşü, orijinal yaradıcılıq üslubu olan Əhməd Cavadın ömrü kimi əsərləri, irsi də pərən-pərənə düşmüşdür. Bununla belə şair o məşum çağda əlyazmalarından az da olsa, qohumlarına, yaxın dost-tanışa ötürə bilmişdir. Həmin xəzinədən bəzi incilər Əlyazmalar İnstitutunun və Nizami Gəncəvi adına Azərbaycan ədəbiyyatı muzeyinin çox dəyərli bəzəyidir. Muzeyin elmi fondunda şairin əlyazmaları, bəzi sənədləri və tərcümələri mühafizə edilir. Bunların içərisində çox qiymətli bir əlyazma-“Şeir dəftəri” xüsusi maraq doğurur. Onu muzeyə mərhum şairin ömür-gün yoldaşı Şükriyyə xanım 1966-cı ildə təqdim etmişdir. Dəftərin üzü köhnəlmiş və didilmiş qara meşindəndir. 34 solğun, saralmış vərəq meşin üzlüyə yapışdırılmışdır. Gözəl şair Ə.Cavadın öz əli ilə yazdığı bu şeirlər əski əlifba ilədir. Həmin “dəftərin” yeni əlifbaya transliterasiya edib çap etdirmək Əhməd Cavad irsinə böyük ərməğan olardı. Əhməd Cavad ümumtürk mənəviyyatına, ana dilli poeziyamıza və islam mədəniyyətinə, klassik irsə yaxşı bələd idi. Dövrünün qabaqcıl nəzəri-ədəbi fikirləri ilə tanışlıq, ərəb və fars dillərini bilməsi onun dünyagörüşünü, zövqünü formalaşdırmış, qələminə xüsusi vüsət vermişdir...

Əhməd Cavadın yubileyi ilə əlaqədar kitabxanalarda müxtəlif tədbirlər keçirilə bilər. Belə ki, bunlardan “Haqqın səsi batan deyil” adlı şeir müsabiqəsi də oxucular tərəfindən sevilən tədbirlərdəndir. Kitabxanaçı ilk öncə şairin bir neçə şeir kitabını məktəblilərə təqdim edir. Məktəblilər müəyyən etdikləri şeiri əzbərləyərək təyin edilmiş tarixdə kitabxanaya gəlirlər. Qonaqlar və münsiflər öz yerini aldıqdan sonra kitabxanaçı hər kəsi salamlayaraq tədbirə keçid alır. O, ilk olaraq Əhməd Cavadın həyat və yaradıcılığından, onun ömür yolundan, əsərlərindən və kitablarından söhbət açır. Nəfis şəkildə nəşr olunmuş kitablar hər kəs tərəfindən rəğbətlə qarşılanır. Xatirə gecəsində Kitabxanaçı məktəb şagirdləri arasında “Sorğu-sual” keçirir. Bu unudulmaz şair Əhməd Cavadın oxucuların yaddaşında daha dərindən həkk olunması və onlarda şairə qarşı xüsusi bir sevginin tərənnümünə xidmət edir. Kitabxanaçı iştirakçılara əvvəlcədən təşəkkür edib, uğur dilədikdən sonra sorğu vərəqlərini təqdim edir.

1. Azərbaycan Respublikasının dövlət himninin sözləri kimə məxsusdur?

a. Səməd Vurğun.

b. Nizami Gəncəvi.

c. Əhməd Cavad.

Əhməd Cavad əsrimizin 10-cu illərindən başlayaraq dirçəlməkdə olan maarif və mədəniyyətimizin fədailərindən olmuşdur. O, dahi bəstəkarımız Üzeyir Hacıbəyovla birlikdə Azərbaycan demokratik Cümhuriyyətinin dövlət himninin müəllifidir İsdtiqlal şairi Əhməd Cavadın sözlərini yazdığı, misilsiz bəstəkar Üzeyir bəyin bəstələdiyi “Azərbaycan marşı” bu baxımdan əvəzedilməz sənət əsəridir. Həmin marşın himn kimi qəbulu qənaətinin doğruluğunu tarix və zaman təsdiqlədi.



27.05. 1992-ci il tarixli Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə musiqisi Üzeyir Hacıbəyovun, mətni Əhməd Cavadın “Azərbaycan marşı” Azərbaycan Respublikasının Dövlət himni kimi təsdiq olundu.

Azərbaycan! Azərbaycan!

Ey qəhrəman övladın şanlı Vətəni!

Səndən ötrü can verməyə cümlə hazırız!

Səndən ötrü qan tökməyə cümlə qadiriz!

Üçrəngli bayrağınla məsud yaşa!


Minlərlə can qurban oldu!

Sinən hərbə meydan oldu!

Hüququndan keçən əsgər!

Hərə bir qəhrəman oldu!


Sən olasan gülüstan,

Sənə hər an can qurban!

Sənə min bir məhəbbət,

Sinəmdə tutmuş məkan!


Namusunu hifz etməyə,

Bayrağını yüksəltməyə,

Cümlə gənclər müştaqdır!

Şanlı Vətən! Şanlı Vətən!

Azərbaycan! Azərbaycan!
Ulu öndər, möhtərəm Heydər Əliyev dövlət himnimizin məziyyətlərindən danışarkən deyir: “Mən bu gün bildirmək istəyirəm ki, 1918-1920-ci illərdə Azərbaycanda hakimiyyətdə olmuş Xalq Cümhuriyyətinin bugünkü nəsillərə qoyub getdiyi ən dəyərli miraslardan biri Azərbaycanın bu gün biz qəbul etdiyimiz qanunla istifadə etdiyimiz dövlət himnidir və bir də Azərbaycan dövlət bayrağıdır.”

Ədəbiyyat siyahısı
Əsərləri
Seçilmiş əsərləri : şeirlər,hekayələr. - Bakı : Şərq-Qərb, 2005. - 296 s. - (Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı). - Kitab Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin "Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında" 12 yanvar 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə nəşr olunub.

Seçilmiş əsərləri : poeziya. - Bakı : Çaşıoğlu, 2006. - 232 s. : portr. - (Azərbaycan Ədəbiyyatı).

Seçilmiş əsərləri [Elektron resurs] : poeziya - Bakı : İnnovativ Tədris Mənbələri (İTM) QSC, 2012. - 1 el. opt. disk (CD-ROM) : ağ-qara : il. - (Nizami layihəsi). - (qutuda).

Sən olasan gülüstan : Seçilmiş əsərləri. - Bakı : Təhsil, 2012. - 192 s.



Kitablarda
Azərbaycan bayrağına : şeir // Azərbaycanın Respublikasının dövlət rəmzləri. - Bakı : Çaşıoğlu, 2010. - S. 249.

Azərbaycan marşı // Azərbaycan Respublikasının dövlət rəmzləri. - Bakı : Çaşıoğlu, 2010. - S. 248.

Beşik ; Balalarıma ; Mən Tuqayam : şeirlər // Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı antologiyası. 3 cilddə.– Bakı : Öndər, 2004. - C.2. - S. 64-66.

Bismillah ; Röyasını görmüşdüm ; Milli bayrağımıza! və b. : şeirlər // Azərbaycan Demokratik Respublikası dövründə ədəbiyyat. - Bakı : Elm, 2003. - S. 161-182. - Kitaba həmçinin, "Ey əsgər" ;"Gəlmə" ; "Bakı deyir ki" ; "Bir yıl əvvəl" adlı şeirləri və məqalələri də daxil edilmişdir.



Dövri mətbuatda
Ana : şeir : Gəncə, 14 mart 1914 // İşıq. - 2012. - № 1. - S. 53.

Azərbaycan bayrağına : şeir // Füyuzat. - 2008. - № 3(41) . - S. 5.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Bayrağı : şeir // Respublika. - 2010. - 11 noyabr. - № 247. - S. 6.

Balalarıma : şeir // Savalan. - 2014. - 15-21 iyul. - № 53/54. - S. 3.

Göygöl : şeir // Savalan. - 2013. - 14-16 may. - № 33. - S. 2.

Göy-göl ; Sən ağlama ; Azərbaycan bayrağına : şeirlər // Azərbaycan. - 2005. - № 5. - S. 3-4.


Haqqında
Kitablarda
Ələkbərli N. Üç budaq: Əhməd Cavad, Mikayıl Müşfiq, Almas İldırım. - Bakı : Şirvannəşr, 2007. - 224 s.

Qurban T. Məmməd Əmin Rəsulzadə və Azərbaycanda ədəbi proses // Ömür yolları. - Bakı : OL, 2013. - S. 36-52.

Kənan A. Azərbaycan himninin müəllifinin faciəsi : Əhməd Cavad // XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar. - Bakı : Azərnəşr, 2011. - S. 7-21.
Dövri mətbuatda
Abbaslı T. Şəxsi ağrı-əzabları min-min... : milli arzu-əməlləri çin-çin - himn şairimiz Əhməd Cavad // Mədəniyyət. - 2012. - 18 may. - № 35. - S. 13.

Ağabalayeva S. Tarixi dəyərləndirmək fürsəti və bir dövlət quracaq milli ruh : şair Əhməd Cavadın Cümhüriyyət dövrü yaradıcılığı haqqında // Ədəbiyyat qəzeti. - 2015. - 30 may. - № 34/35. - S. 25.


Tərtib edən:

Metodika və biblioqrafiya şöbəsinin müdiri: Rəna Hüseynova.

Kompüter dizayneri:

Metodika və biblioqrafiya şöbəsinin metodisti: Aygün İbrahimova

: front -> files -> libraries -> 661 -> documents
documents -> Bəxtiyar Vahabzadənin 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
documents -> Abdulla Şaiq 135 Körpələrin böyük məhəbbəti
documents -> Daşkəsən rayon mks metodika və biblioqrafiya şöbəsi 2016 Tərtibçidən
documents -> Ölməz bədii söz ustası
documents -> ÜmummiLLİ Lİder 93 Heydər Əliyev
documents -> Cövdət Hacıyevin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
documents -> 2016-cı ilin Azərbaycan Respublikasında “Multikulturalizm ili” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
documents -> İslam Səfərli Zirvəsi 95
documents -> Firidun bəy Köçərli-155 (Metodiki Vəsait) Daşkəsən rayon mks metodika və biblioqrafiya şöbəsi
documents -> 155 (Metodiki Vəsait) Daşkəsən rayon mks metodika və biblioqrafiya şöbəsi


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə