Azərbaycan xalqının tarixinə qanlı Yanvar faciəsi kimi da



Yüklə 207,56 Kb.

səhifə1/5
tarix12.03.2018
ölçüsü207,56 Kb.
  1   2   3   4   5


Azərbaycan  xalqının  tarixinə 

qanlı  Yanvar  faciəsi  kimi  da-

xil  olan  1990-cı  il  20  Yanvar 

hadisələrindən  25  il  keçir.  Keçmiş 

sovet  dövlətinin  hərb  maşınının  həmin  gün 

Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirdiyi vəhşi 

terror  aktı  insanlığa  qarşı  törədilmiş  ən  ağır 

cinayətlərdən  biri  kimi  bəşər  tarixində  qara 

səhifə  olaraq  qaldı.  Milli  azadlığı,  ölkəsinin 

ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizəyə qalxmış 

dinc  əhaliyə  divan  tutulması,  kütləvi  terror 

nəticəsində  yüzlərlə  günahsız  insanın  qətlə 

yetirilməsi  və  yaralanması  totalitar  sovet  re-

jiminin  süqutu  ərəfəsində  onun  cinayətkar 

mahiyyətini bütün dünyaya bir daha nümayiş 

etdirdi. 

Həmin  vaxt  Azərbaycan  qonşu  Ermənistanın 

da  təcavüzünə  məruz  qalmışdı.  Belə  bir 

şəraitdə  sovet  rəhbərliyi  nəinki  münaqişənin 

qarşısını almaq üçün qəti tədbirlər görməmiş, 

əksinə, 

Azərbaycana 

yeridilən 

ordu 


hissələrinin tərkibinə Stavropol, Krasnodar və 

Rostovdan  səfərbərliyə  alınan  erməni  əsgər 

və  zabitləri,  sovet  hərbi  hissələrində  xidmət 

edən  ermənilər,  hətta  erməni  kursantlar  da 

daxil edilmişdi. 

Bakıya yeridilən qoşun kontingentinə, - bəzi 

məlumata  görə,  onun  sayı  60  min  nəfərə 

çatırdı,  -  “doyüş  tapşırığını”  yerinə  yetirmək 

üçün möhkəm psixoloji hazırlıq keçmişdilər. 

Mixail Qorbaçov başda olmaqla sovet impe-

riyasının rəhbərliyi Bakıda “rus və erməni kar-

tından”  məharətlə  istifadə  etdi.  Guya  Bakıya 

qoşun  onları,  hərbi  qulluqçuların  ailələrini 

qorumaq,  “millətçi  ekstremistlər”  tərəfindən 

hakimiyyətin  zorakılıqla  ələ  keçirilməsinin 

qarşısını almaq üçün yeridilmişdi. Əslində isə 

bu  açıq  riyakarlıq,  ağ  yalan  idi.  Çünki  sovet 

rəhbərliyinin  “dəlilləri”  hətta  həqiqətə  yaxın 

olsaydı  belə,  Bakıya  təpədən-dırnağadək  si-

lahlandırılmış  qoşun  göndərməyə  ehtiyac 

yox idi. Ona görə ki, həmin vaxt burada da-

xili  qoşunların  11  min  500  əsgəri,  Müdafiə 

Nazirliyinə  tabe  olan  Bakı  qarnizonunun 

çoxsaylı  hərbi  hissələri,  hava  hücumundan 

müdafiə  qüvvələri  var  idi.  4-cü  ordunun  ko-

mandanlığı da Bakıda yerləşirdi. 

Bütün bunlara baxmayaraq, 1990-cı il yanva-

rın 19-da Mixail Qorbaçov SSRİ Konstitusiya-

sının 119-cu, Azərbaycan SSR Konstitusiyası-

nın 71-ci maddələrini kobud şəkildə pozaraq, 

yanvarın  20-dən  Bakıda  fövqəladə  vəziyyət 

elan edilməsi haqqında fərman imzaladı. La-

kin  SSRİ  DTK-nın  “Alfa”  qrupu  yanvarın  19-

da  saat  19.27-də  Azərbaycan  televiziyasının 

enerji  blokunu  partlatdı,  respublikada  tele-

viziya  verilişləri  dayandırıldı.  Gecə  isə  qo-

şun  fövqəladə  vəziyyət  elan  edilməsindən 

xəbərsiz  olan  şəhərə  daxil  oldu  və  əhaliyə 

divan  tutmağa  başladı.  Qorbaçovun  fərmanı 

qüvvəyə  minənədək  -  yanvarın  20-də  saat 

00-dək  artıq  9  nəfər  öldürülmüşdü.  Bakıda 

fövqəladə  vəziyyətin  elan  olunması  haqqın-

da məlumat isə əhaliyə yalnız yanvarın 20-də 

səhər saat 7-də respublika radiosu ilə çatdırıl-

dı. Həmin vaxt öldürülənlərin sayı 100 nəfərə 

çatmışdı.  Halbuki,  Qorbaçovun  Azərbaycana 

ezam  etdiyi  yüksək  vəzifəli  emissarlar  saxta-

karlıqla  bəyan  edirdilər  ki,  Bakıda  fövqəladə 

vəziyyət elan olunmayacaqdır. 

Tanklar, 

zirehli 

transportyorlar 

Bakı 

küçələrində  qarşılarına  çıxan  hər  şeyi  əzir, 



hərbçilər hər tərəfi amansız atəşə tuturdular. 

Yaralıları aparmağa gələn “təcili yardım” ma-

şınlarını və tibb işçilərini də atəşə tuturdular. 

Bir  neçə  gün  ərzində  137  nəfər  öldürüldü, 

700-dək adam yaralandı, 800-dən çox adam 

qanunsuz həbs edildi. Həlak olanlar arasında 

yetkinlik yaşına çatmayanlar, qadınlar, qoca-

lar, şikəstlər də var idi. 

“Şit”  təşkilatı  ekspertlərinin  hesabatı  real 

mənzərənin  nə  qədər  faciəli  olduğunu  əks 

etdirir:  “Adamları  xüsusi  qəddarlıqla  və  ya-

xın  məsafədən  güllələmişlər.  Məsələn, 

Y.Meyeroviçə  21,  D.Xanməmmədova  10-dan 

çox,  R.Rüstəmova  23  güllə  vurulmuşdur; 

Xəstəxanalar,  “təcili  yardım”  maşınları  atəşə 

tutulmuş,  həkimlər  öldürülmüşdür;  Adamlar 

süngü-bıçaqla qətlə yetirilmişdir…”  

 

Həkimlərin fədakarlığı



Qanlı  yanvarda  ölkəmizin  tibb  işçiləri  bö-

yük  fədakarlıq  göstərdilər.  Onlar  həyatlarını 

təhlükəyə, od-alovun qarşısına ataraq yaralı-

ları xilas etməyə çalışdılar. Onların fədakarlığı 

ölçüyəgəlməzdir.

Keçmişdə  tibb  işçisi  olan,  jurnalist  Şirin 

Manafov  həmkarlarının  və  “qara  Yanvar” 

şahidlərinin xatirələrini toplayıb.

Kliniki Eksperimental Cərrahiyyə İnstitutunun 

həkim anestezioloqu E.Əliyev qanlı Yanvarda 

tibb  işçilərinin  böyük  fədakarlıq  göstərdiyini 

qeyd  edib:  “Şəhərdə  güllə  səsi  eşidilən  kimi 

xəstəxanamızın  bir  çox  həkimləri  özlərini 

xəstəxanaya  çatdırdılar.  Yaralılar  gecə  saat  1 

radələrindən  sonra  xəstəxanaya  daxil  olma-

ğa  başladı  və  ilk  əməliyyat  gecə  saat  2-də 

oldu.  Əməliyyatlar  bir-birinin  arxasınca  ke-

çirilirdi.  Səhərə  yaxın  xəbər  tutduq  ki  başqa 

xəstəxanalarda da vəziyyət oxşar olub”.

Mirqasımov adına klinik xəstəxanasının həkimi 

C.  Atakişiyev:  “Güllə  yarası  alanlardan  sava-

yı,  qazla  zəhərlənmə  ilə  bir  çox  vətəndaşlar 

qəbul etdik. Bizim şöbəyə 38 belə xəstə daxil 

olmuşdu ki, onlardan 6-sı əməliyyata çatma-

mış dünyalarını dəyişmişdilər”.

1990-cı  ildə  Respublika  Xəstəxanasının 

baş  həkimi  olan  M.Qasımov  21  yanvarda 

xəstəxanada  artıq  sarğı  və  ağrıkəsicilərin 

tükəndiyini xatırlayıb: “Yalnız qan ehtiyatımız 

vardı. Yüzlərlə şəhər sakini qan vermışdi. Ağsu, 

Beylaqan, Şamaxı sonradan isə digər rayonlar 

dərman  ləvazimatları  və  tikiş  materialları  ilə 

köməyimizə qoşulmuşdu”.

1  saylı  klinik  xəstəxananın  həkimi 

V.Yusifzadənin xatirəsindən: “20 Yanvar gecəsi 

mən  “Salyan  kazarması”  tərəfdə  idim.  Hərbi 

məktəbin  həyətindən  üstü  silahlılarla  dolu 

tanklar  çıxdı.  Biz  yerə  otu-

raraq  onların  çıxışına  əngəl 

törətmək  istədik.  Onda  biz 

tərəfə  bir  neçə  tüstü  qumbarası  atdılar.  Tüs-

tü  dağıldıqdan  sonra  üzərimizə  atəşlə  hü-

cum  edən  əsgərləri  gördüm.  Mən  kolluqda 

gizlənmişdim  və  gördüklərimə  inana  bilmir-

dim.  Tanklar  yaralı  və  ölüləri    əzərək  onların 

üzərindən keçib getdi”.

Təcili  tibbi  yardım  stansiyasının  baş  həkimi 

C.Hüseynov: “22 yanvarda bizim xəstəxanada 

176  yaralı  var  idi.  İlk  gün  isə  30  cəsəd 

gətirmişdilər.  Hər  gün 

yaralılardan  kimsə  vəfat 

edirdi. Sonradan mərkəzi 

qəzetdən  oxudum  ki, 

Bakıya  ordu  yeridilməsi 

nəticəsində  40  nəfər  in-

san  yaralanıb.  Bu  yalan 

məni şoka saldı”.

Ələsgər  Əkbərov  küçəsi, 

97 saylı evin sakini Emilya 

Ağayevanın xatirəsindən: 

“Yanvarın  20-də  səhər 

çağı  bir  hərbi  maşın 

yüksəldici  səslə  evdən  çölə  çıxmamaq  üçün 

elan verirdi. Bundan bir neçə saat keçdikdən 

sonra iki zirehli maşın gələrək lülələrini yaşa-

yış binası istiqamətinə qaldırdı və atəş açma-

ğa başladı. Biz özümüzü dəhlizə ataraq xilas 

olduq”.


Mübarizlik simvolu

Yanvarın  20-də  artıq  bütün  dünya  Bakıda 

törədilmiş  dəhşətli  qırğından  xəbər  tutdu. 

1990-cı ilin yanvar qırğını nə qədər faciəli olsa 

da, Azərbaycan xalqının iradəsini, milli azad-

lıq  uğrunda  mübarizə  əzmini  qıra  bilmədi. 

Həmin müdhiş gecədə həlak olan vətən oğul-

ları Azərbaycanın tarixinə parlaq səhifə yazdı-

lar, xalqın milli azadlığı, müstəqilliyi üçün yol 

açdılar... 

20  Yanvar  1990-cı  il  faciəsi  azərbaycanlıların 

tarixinə  öz  həyatlarını  azadlıq  və  müstəqillik 

üçün  qurban  vermiş  şəhidlərin  anım  günü 

kimi həkk olundu. Artıq o hadisələrin 25-ci il 

dönümünü qeyd edirik. Xalqımızın yaddaşın-

da bu faciə eyni zamanda, mübarizlik simvolu 

kimi yaşayır. Yanvar hadisələri xalqımıza azad-

lıq hissi və seçim verdi. Bu azadlıq və seçimin 

ali nöqtəsi müstəqil Azərbaycanın yaradılması 

oldu.


Bu  gün  Bakının  ən  yüksək  nöqtələrindən 

birində hər bir azərbaycanlı üçün müqəddəs 

and  yerinə  çevrilmiş  bir  ünvan  var:  bu,  20 

Yanvar  qurbanlarının  və  Ermənistanın  hərbi 

təcavüzünə  qarşı  döyüşlərdə  həlak  olanların 

dəfn edildiyi Şəhidlər xiyabanıdır. Hər il yan-

varın 20-də minlərlə insan bu xiyabanı ziyarət 

edir, Vətənin azadlığı və suverenliyi uğrunda 

canlarından keçmiş Azərbaycan oğul və qızla-

rının əziz xatirəsini ehtiramla yad edir. Nəsillər 

dəyişəcək,  lakin  Vətən  oğullarının  xatirəsi 

ürəklərdə əbədi yaşayacaqdır.

“Mərkəzi Klinika” Ambulatoriyası

Ünvan: Zərifə Əliyeva küç. 5, Az1005

“Mərkəzi Klinika” Xəstəxanası

Ünvan: Parlament pr. 76, Az1006

MƏRKƏZİ KLİNİKA

“Müasir səhiyyə elmi əsaslarla dünyada əldə edilmiş təcrübə əsasında və bir də səhiyyə 

sahəsində elmi-texniki tərəqqinin, bu istiqamətdə dünyada yaranmış imkanlar əsasında qurulur”

Heydər Əliyev

BÜLLETEN-3 | YANVAR 2015

“Azərbaycanda keyfiyyətli, səviyyəli tibbi xidmətin 

göstərilməsi üçün bütün imkanlar var!”

İlham Əliyev

Tel: +994 12 492 10 92  |  Call center: +994 12 105  |  Fax: +994 12 492 41 31  |  info@merkeziklinika.az    www.merkeziklinika.az    www.facebook.com/MerkeziKlinika     twitter.com/MerkeziKlinika

20 YANVAR - MÜSTƏQİLLİYƏ APARAN YOL

1990-cı ilin yanvar qırğını nə qədər 

faciəli olsa da, Azərbaycan xalqının 

iradəsini, milli azadlıq uğrunda mübarizə 

əzmini qıra bilmədi.





Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə