Część I – rozumienie czytanego tekstu



Yüklə 57,85 Kb.
tarix20.09.2017
ölçüsü57,85 Kb.

Część I – rozumienie czytanego tekstu

Przeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj

tylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami – chyba że w zadaniu polecono inaczej.

Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszona/y. W zadaniu zamkniętym wybierz tylko jedną

odpowiedź.

Hedonizm kontra hedonizm

1. Zaczyna się od potępiania hedonizmu, a kończy brakiem radości z życia. Może więc jeden raz

obok ambitnych, poważnych postanowień wyznaczmy sobie też przyjemniejsze zadanie: będę

smakować życie pełnymi garściami.

2. Hedonizm jest w dzisiejszych czasach na cenzurowanym. Wedle duchownych wszystkich religii

świata, wedle wielu myślicieli – to grzech naczelny naszej epoki. Epoki, w której człowiek, kierując

się egoistycznie rozumianą zasadą przyjemności, odwrócił się nie tylko od Boga, ale w ogóle od etyki.

Zepchnął na daleki plan troskę o dobro innych ludzi, a wartości duchowe zastąpił świątyniami

konsumpcji.

3. Rzeczywiście: jak żaden inny system filozoficzny, wymyślony przed 2,5 tys. lat, hedonizm stał

się elementem mowy potocznej zachodniej cywilizacji początków XXI wieku. Ludzie, którzy nigdy

nie słyszeli o Arystypie z Cyreny czy nawet o Epikurze, obracają to słowo wte i wewte, mając

na myśli modny klub czy nową linię kosmetyków. Hedonizm stał się słowem kluczem dla speców

od reklamy i marketingu. I formą duchowego alibi dla tych wszystkich, którzy spędzają życie

na wyszukiwaniu wciąż nowych rozrywek i dóbr materialnych. Bo przecież „hedonista” to brzmi

lepiej niż „konsument”. Ale czy rzeczywiście znaczy to samo? Czy naprawdę kierujemy się w życiu

zasadą przyjemności i zasługujemy na miano hedonistów, wraz z tymi wszystkimi złymi i dobrymi

skojarzeniami, jakie budzi to słowo?

4. A oto w ślad za nim coraz odważniej przebija się do języka potocznego inne słowo:

„anhedonia”. Anhedonia to defekt duchowy polegający na niemożności przeżywania przyjemności.

Nie ma satysfakcji seksualnej, jedzenie traci smak, a pejzaż za oknem żywe barwy. Anhedonia to

objaw chorobowy, towarzyszący np. schizofrenii czy ciężkim depresjom. To także wyraz stanu ducha

naszej cywilizacji: im bardziej stawiamy na piedestale przyjemność jako cel naszych dążeń, tym

trudniej przychodzi nam jej doznawać. Świat, dzięki nieustannemu postępowi technologicznemu,

zdaje się stwarzać nam nieograniczone możliwości; życie wydaje się coraz łatwiejsze.

Ale czy naprawdę potrafimy cieszyć się jego smakiem? Czy rzeczywiście jesteśmy spadkobiercami

Arystypa i Epikura?

5. Nie ma jednego hedonizmu. Przyjaciel Sokratesa, Arystyp z Cyreny, przez potomnych został

określony jako twórca hedonizmu skrajnego. W myśl jego założeń, skoro życie jest krótkie i kończy

się śmiercią, jedyny jego sens polega na uczynieniu każdej chwili maksymalnie przyjemną. Według

Arystypa nie ma przyjemności wyższego i niższego rzędu. Liczy się tylko ich intensywność, siła

oddziaływania na zmysły.

6. Epikur – uważany za hedonistę umiarkowanego – dostrzegł jednak, że człowiek nie jest tak

prosto skonstruowany. Konsekwencją braku umiaru w dążeniu do przyjemności może być czyjaś

krzywda lub nasza własna strata. Przyjemności nie są jednowartościowe: te duchowe mają większą

wartość niż oddziałujące jedynie na zmysły. Epikureizm pozbawiony jest pierwotnej niewinności

hedonizmu Arystypa. Bo kierując się jego wskazaniami, musimy wybierać. Przyjemności często

ze sobą konkurują i decydując się na tę pierwszą z brzegu, możemy stracić szansę na przeżycie innej,

jeszcze większej.

7. Przy wszystkich różnicach jedno jest wspólne: hedonizm nie jest możliwy bez akceptacji życia.

Takiego, jakie mamy dane. I paradoksalnie, właśnie z tą podstawową wskazówką, my – oskarżani

o hedonizm i lubiący się za hedonistów uważać – mamy najwięcej kłopotów.

8. Wiele powszechnie dostępnych przyjemności przestało w ostatnich dziesięcioleciach za takie

uchodzić. Kto dziś potrafi docenić smak bezczynnego wylegiwania się w słońcu? Leżenia na łące

i wpatrywania się w korony drzew? Nuda! Od kilku lat, gdy spadnie śnieg, zadziwia mnie cisza

za oknem. Jest tam park z małymi górkami. Gdy byliśmy dziećmi, spędzaliśmy tam całe dni,

zjeżdżając na nartach, sankach lub po prostu na tyłkach. Nasze dzieci tego wcale nie robią. I nie tylko

Przykładowy zestaw zadań z języka polskiego

Poziom podstawowy

3

dlatego, że wolą grać na komputerach. Także dlatego, że doświadczają nieprzystawalności imitacji

do wzoru. Zjeżdżanie na byle jakim sprzęcie z malutkiej, warszawskiej górki nijak się ma

do oglądania w telewizji zimowych atrakcji w alpejskich kurortach.



9. Przed ponad 30 laty poeta Adam Zagajewski opisywał schizofreniczność PRL-owskiej kultury

prowincjonalnej czasów gwałtownego rozwoju telewizji. Jej odbiorca dostawał od święta produkt

markowy: np. mecz piłkarski Brazylia – Włochy czy film z udziałem The Beatles. Na co dzień jednak

skazany był na kibicowanie lokalnej drużynie trzecioligowej i występy objeżdżającego kraj

estradowego chałturzysty. Którą z tych rzeczywistości miał uznać za swoje prawdziwe

doświadczenie?



10. Ten schizofreniczny dylemat został jednoznacznie rozstrzygnięty. Wraz z burzliwą ekspansją

mediów prawdziwe stało się to, co pokazują one, a nie to, czego doświadczamy bezpośrednio w naszej

codzienności. Jeśli te dwa światy się różnią, tym gorzej dla życia. Wyobraźnia nie ma szans

z bombardującymi nas obrazami. Miejska górka w niczym nie przypomina trasy narciarskiej

w Kitzbühel, a Kaśka z III b dramatycznie odbiega urodą od Angeliny Jolie. Nie potrafimy cieszyć się

górką i Kaśką; chcemy, żeby zamieniły się w alpejską trasę i gwiazdę filmową. Nie potrafimy

smakować życia, jakie jest, bo jego zwyczajność przegrywa z oglądaną codziennie obietnicą życia,

jakie mogłoby być.



11. Choć ideolodzy konsumpcjonizmu powołują się na hedonizm, w istocie oferują nam wizję

świata z nim sprzeczną. Hedoniści uświadamiali, że życie jest teraz, trzeba łapać smak każdej chwili,

bo szybko przeminie. A dla współczesnego konsumenta teraźniejszość tak naprawdę nie istnieje.

Podczas stymulowanych używkami zabawowych szaleństw jej smak jest przecież zagłuszany na rzecz

chemicznej iluzji emocjonalnej. A w naszych powszechnych wyobrażeniach o szczęściu

teraźniejszość zostaje zepchnięta w cień wobec obrazów życia, które dopiero nadejdzie.



12. To truizm: ewolucja człowieka polega m.in. na tym, że coraz większa część jego pragnień

zostaje sztucznie wykreowana. Konsumpcjonizm produkuje je taśmowo i łudzi obietnicą ich

spełnienia. Ale nigdy nie spełnia: tworząc obraz świata niczym nieograniczonych możliwości, zawsze

stawia część z nich poza naszym aktualnym zasięgiem i obiecuje, że „na pewno w przyszłości”.



13. Czy to jeszcze epikureizm, każący wybierać między przyjemnościami, czy już jego

zaprzeczenie? Na pewno oznaka tego, że filozofia hedonistyczna wysyła nam sygnały, które są

w dzisiejszym świecie nie do pogodzenia. Nie da się pogodzić Arystypa z Epikurem; dążenia

do natychmiastowego zaspokojenia pragnień z wartościowaniem przyjemności i wyborem między

nimi. Z jednej strony – konsumpcjonistyczne zachęty do korzystania z życia; z drugiej – sąsiadujące

z nimi przestrogi, które każą okupywać coraz więcej przyjemności poczuciem winy. Przestrogi, które

nie są wyrażane – jak w średniowieczu – w kategoriach moralnych, lecz w języku również

z hedonizmu wyrastającym.



14. Miejsce nieuchronnej śmierci, obnażającej nicość doczesnych przyjemności, zajęła cena, jaką

trzeba za nie płacić. Już nie tylko używki są podejrzane, choć one prowadzą zarówno do utraty

zdrowia (a to jedna z najważniejszych epikurejskich wartości), jak również statusu społecznego.

Trzeba uważać także na smaczne jedzenie, które nie tylko powoduje odkładanie się groźnego

cholesterolu w żyłach, ale też naraża na zmiany w sylwetce – sprzeczne z medialnymi wyobrażeniami

o szczęściu i pogarszające notowania na rynku pracy. A zdrowie i status są zbyt cennymi wartościami,

byśmy chcieli je położyć na szali. Dlatego nad filozofią smakowania życia zwycięża ideologia

napojów ziołowych, filtrów antysłonecznych, zdrowotnych diet i odchudzających kuracji.



15. Czy tak rozumiane życie ma w ogóle smak, czy można je polubić? Anhedonia, niezdolność

do przeżywania przyjemności, jest objawem schizofrenii. Ale także – schizofrenii kulturowej

w świecie, w którym jesteśmy jednocześnie nachalnie nagabywani do korzystania z życia

i przekonywani o szkodliwości tego, co robimy. I za którąkolwiek z tych wskazówek podążamy,

czujemy się sfrustrowani, że lekceważymy drugą.

16. Może więc lepiej dać teraźniejszości szansę i poddać się temu, co mówi nasza, instynktownie

domagająca się przyjemności natura? W końcu, jak śpiewał John Lennon: „Życie jest tym, co się nam

przydarza, gdy jesteśmy zajęci snuciem innych planów”. Posłuchajmy życia, odpuśćmy sobie trochę.

Piotr Bratkowski, Hedonizm kontra hedonizm, „Newsweek”, 8.01.2006



Przykładowy zestaw zadań z języka polskiego

Poziom podstawowy

4

Zadanie 1. (3 pkt)

Na podstawie tekstu wyjaśnij pojęcia:



hedonizm .....................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

anhedonia ....................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................

konsumpcjonizm ...........................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie 2. (2 pkt)

Piotr Bratkowski stwierdził, że w dzisiejszych czasach Zaczyna się od potępiania hedonizmu,



a kończy brakiem radości z życia. Podaj po dwie – wymienione przez Autora – przyczyny

każdej z tych postaw. (akapity 2. i 15.)

przyczyny potępiania hedonizmu .................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

przyczyny braku radości z życia ..................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



Zadanie 3. (1 pkt)

Z akapitu 3. wypisz dwa związki wyrazowe zaczerpnięte z języka potocznego.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



Zadanie 4. (2 pkt)

Autor negatywnie ocenia współczesną cywilizację zachodnioeuropejską. Wymień dwie jej

cechy, które taką ocenę spowodowały.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



Przykładowy zestaw zadań z języka polskiego

Poziom podstawowy

5

Zadanie 5. (1 pkt)

Zdanie: ...im bardziej stawiamy na piedestale przyjemność jako cel naszych dążeń,



tym trudniej przychodzi nam jej doznawać zawiera

A. paradoks.

B. oksymoron.

C. hiperbolę.

D. porównanie.

Zadanie 6. (1 pkt)

Jaki środek stylistyczny powtarza się w akapitach: 4., 8., 9., 15.?

......................................................................................................................................................

Zadanie 7. (2 pkt)

Na podstawie akapitu 6. wyjaśnij stwierdzenie: Epikureizm pozbawiony jest pierwotnej



niewinności hedonizmu Arystypa.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie 8. (1 pkt)

Jaką funkcję pełni akapit 7. w stosunku do akapitów 5. i 6.?

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



Zadanie 9. (2 pkt)

Wyjaśnij, jaką funkcję pełnią w akapicie 8. formy:

a. liczba pojedyncza, np. ... zadziwia mnie cisza za oknem. ...................................................

......................................................................................................................................................

b. liczba mnoga, np. Nasze dzieci tego wcale nie robią. ............................................................

......................................................................................................................................................



Zadanie 10. (1 pkt)

Na podstawie akapitów 8. – 10. podaj cztery pary przykładów potwierdzających tezę

o schizofrenicznym dylemacie naszej kultury.

realny świat rzeczywistość medialna

1.

2.



3.

4.

Przykładowy zestaw zadań z języka polskiego



Poziom podstawowy

6

Zadanie 11. (1 pkt)

W jaki sposób media wpływają na współczesnych ludzi? (akapit 10.)

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

Zadanie 12. (1 pkt)

W kontekście akapitów 12. i 13. napisz, który ze starożytnych filozofów, Epikur czy Arystyp

z Cyreny, jest bliższy współczesnemu człowiekowi i dlaczego.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



Zadanie 13. (2 pkt)

W kontekście całego artykułu wyjaśnij znaczenie tytułu.

......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................



......................................................................................................................................................

......................................................................................................................................................


Dostları ilə paylaş:


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə