Günah lüğət elmində



Yüklə 3,44 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə45/101
tarix22.10.2018
ölçüsü3,44 Mb.
#75296
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   101

 
128 
onun  mövlasıdır!”  Bu  göstəriĢ  özündəndir,  yoxsa  Allah-taala 
tərəfindən?” 
Peyğəmbər (s) buyurdu: “Yeganə məbud olan Allaha and olsun 
ki, Allah tərəfindəndir!” 
Bu vaxt Nöman ibn Haris üzünü döndərib dedi: “Ġlahi! Əgər bu 
söz  haqq  və  Sənin  tərəfindəndirsə,  onda  bizim  baĢımıza  bir  daĢ 
endir!”  Elə  bu  zaman  birdən  səmadan  bir  daĢ  düĢüb,  onun  baĢını 
yardı və qeyd etdiyimiz ayələr nazil oldu. 
Bu 
rəvayət 
“Məcməül-bəyan” 
kitabında 
Əbül-Qasim 
Həskanidən  nəql  olunmuĢdur.
1
    Uyğun  rəvayəti  əhli-sünnə 
təfsirçiləri  də  öz  kitablarında,  o  cümlədən,  Qurtubi  (öz  təfsirində), 
Alusi (“Ruhul-məani” kitabında) və Əbu Ġshaq Sələbi (öz təfsirində) 
azacıq fərqlə nəql etmiĢlər.
2
  
Əllamə Əmini “Əl-qədir” kitabında bu rəvayəti otuz nəfər əhli-
sünnə  alimindən  (mənbə  və  mətnləri  ilə  birlikdə),  o  cümlədən, 
Hələbinin “Sirə”, Həməvinin “Fəraidus-səmteyn”, ġeyx Məhəmməd 
Zərəndinin  “Durərus-səmteyn”,  ġəmsəddin  ġafeinin  “Əs-siracul-
munir”,  Süyutinin  “ġərhu-camiis-səğir”,  Hafiz  Əbu  Übeyd 
Hərəvinin  “Təfsiru-ğəribil-Quran”  və  Əbu  Bəkr  NəqqaĢın  “Təfsiru-
Ģəfais-südur” kitablarından nəql etmiĢdir. 
Ġmam Əlinin (ə) fəzilətlərini çarəsizlikdən və ikrahla qəbul edən 
təfsir  və  hədis  alimlərindən  bəziləri  yuxarıdakı  ayələrin  nazil  olma 
səbəbinə müxtəlif iradlar tutmuĢlar. “Əl-mənar” kitabının müəllifi və 
digər əhli-sünnə alimləri qeyd etdiyimiz rəvayəti nəql etdikdən sonra 
belə iradlar irəli sürmüĢlər: 
Birinci  irad:
  “Məaric”  surəsi  Məkkədə  nazil  olmuĢdur.  Belə 
isə, “Qədir-Xum" hadisəsi ilə necə uyğun gələ bilər? 
Cavab:
 Bir surənin “məkki” (Məkkədə nazil olan) adlanması o 
demək deyil ki, onun bütün ayələri Məkkədə nazil olmuĢdur. Qurani-
kərimin  bir  sıra  surələri  məkki  adlansa  da,  onların  bəzi  ayələri 
Mədinədə  nazil  olmuĢdur.  Eynilə  bunun  əksinə,  “mədəni” 
(Mədinədə  nazil  olan)  adlanan  surələrin  də  bəzi  ayələri  Məkkədə 
nazil  olmuĢdur.  Buna  “məkki”  adlanan  “Ənkəbut”  surəsini  misal 
göstərmək  olar.  Halbuki  Təbəri,  Qurtubi  və  digər  alimlərin 
yazdıqlarına  əsasən,  bu  surənin  ilk  on  ayəsi  Mədinədə  nazil 
                                                 
1
 “Məcməül-bəyan”, 9-10-cu cild, səh. 352. 
2
 “Təfsiri-Sələbi”, 10-cu cild, səh. 6757. 


 
129 
olmuĢdur.
1
    Yaxud  “Kəhf”  surəsi  “məkki”  adlansa  da,  Qurtubi  və 
Süyutinin  öz  kitablarında  yazdıqlarına  görə,  onun  ilk  yeddi  ayəsi 
Mədinədə  nazil  olmuĢdur.
2
    Həmçinin  bunun  əksi  olaraq,  “mədəni” 
adlanan,  lakin  bəzi  ayələri  Məkkədə  nazil  olan  surələrdən  də 
“Mücadilə”  surəsini  misal  göstərmək  olar.  Bəzi  təfsirçilərin 
yazdıqlarına  əsasən,  bu  surənin  ilk  on  ayəsi  Məkkədə  nazil 
olmuĢdur.
3
    Bir  sözlə,  Qurani-kərimdə  bəzi  surələr  vardır  ki, 
Məkkədə,  yaxud  Mədinədə  nazil  olsa  da,  onların  bir  neçə  ayəsi 
həmin Ģəhərdə nazil olmamıĢdır. “Məaric” surəsi də bu qəbildəndir. 
Ġkinci  irad:
  “Məaric”  surəsinin  ilk  ayələrinin  nazil  olma 
səbəbi nəql olunan rəvayətdə göstərilir ki, Haris ibn Nöman “Əbtəh” 
adlı  yerdə  Peyğəmbərlə  (s)  görüĢmüĢdür.  “Əbtəh”  Məkkədə  bir 
dərənin adıdır. Bu isə “Qədir-Xum” hadisəsi ilə uyğunlaĢmır. 
Cavab:
  Əvvəla,  “əbtəh”  sözü  bütün  rəvayətlərdə  yox,  bəzi 
rəvayətlərdə  nəql  olunmuĢdur.  Ġkincisi,  “əbtəh”  və  “bətha”  sözləri 
ümumiyyətlə, içərisində çınqıl daĢları olan arxlara və qumsal yerlərə 
deyilir.  Mədinədə  və  baĢqa  məntəqələrdə  belə  yerlər  az  deyil. 
Maraqlıdır ki, ərəb ədəbiyyatında dəfələrlə buna iĢarə edilmiĢdir. O 
cümlədən,  ġəhabəddinin  Əhli-beytin  (ə)  Ģəninə  söylədiyi  məĢhur 
Ģerlərində onların qatilləri ilə bağlı belə deyilir: 
 
“Mələkna fəkanəl-əfvu minna səciyyətən, 
Fələmma mələktum, salə bid-dəmi əbtəhu, 
Və həlləltumu qətləl-usari və taləma, 
Ğədəvna ənil-əsra nəfu və nəsfuhu.” 
 
 
 
 
 
“Qurduğumuz dövlətdə səciyyəmiz əfv idi 
Sizsə hakim olandan, “əbtəh” qan ilə dolmuş! 
                                                 
1
 “Təfsiri-Təbəri”, 20-ci cüz, səh. 86 və “Təfsiri-Qurtubi”, 13-cü cüz, səh. 323. 
2
  Əlavə  məlumat  əldə  etmək  istəyənlər  “Əl-qədir”  kitabının  1-ci  cildinin 
256-257-ci səhifələrinə müraciət edə bilərlər. 
3
  “Təfsiri-Əbis-Süud”  (Fəxri-Razinin  “Kəbir”  təfsirinin  haşiyəsində),  8-ci 
cüz, səh. 148 və “Əs-siracul-munir”, 4-cü cild, səh. 310. 


 
130 
Siz hətta keçmədiniz əsirlərin qanından, 
Bizimsə güzəştimiz könüllərdə yer almış!” 
 
Aydındır ki, Peyğəmbərin (s) Əhli-beytinin əksər övladları Ġraq, 
Kərbəla, Kufə və Mədinədə qətlə yetirilmiĢdir və Məkkədə yerləĢən 
“Əbtəh”  adlı  məntəqədə  qan  tökülməmiĢdir.  Bəli,  Məkkədən 
təxminən, on fərsəx aralı yerləĢən “Fəxx” məntəqəsində də Ģəhadətə 
yetənlər  olmuĢdur.  Lakin  “Əbtəh”  məntəqəsi  Məkkənin  lap 
yaxınlığındadır.
1
  
ġairlərdən  baĢqa  birisi  Ģəhidlərin  sərvəri  imam  Hüseyni  (ə)  bu 
sayaq mədh edir: 
 
Və təinnu nəfsi lər-rübui və qəd ğəda, 
Bəytun-nəbiyyi muqəttəul-ətnabi, 
Bəytun li-alil-Mustəva fi Kərbəla, 
Zərbuhu bəynə əbatihin və rəvabi. 
 
“Mənim  canım  Peyğəmbərin  (s)  viran  edilmiĢ  evlərinin  əsər-
əlamətindən  nalə  edir.  O  cümlədən,  Kərbəlada  Peyğəmbərin  (s) 
Əhli-beytindən  bir  ev  “əbtəh”lərin  və  hündür  təpələrin  arasında 
bərpa edilmiĢdi.” (Burada “əbtəh” qumluq yerlər mənasındadır.) 
Ġçərisində “əbtəh”, yaxud “əbatih” ifadələri olan və Məkkədəki 
müəyyən  məntəqəyə  aid  olmayan  Ģerlər  çoxdur.  Bir  sözlə,  “əbtəh” 
Məkkədə  bir  məntəqənin  adı  olsa  da,  onun  ümumi  mənası  bir 
məntəqəyə məxsus deyil. 
3-BU AYƏLƏRĠN ÖZÜNDƏN ƏVVƏL VƏ SONRAKI 
AYƏLƏRLƏ ƏLAQƏSĠ NECƏDĠR? 
Bəzi  təfsirçilər  “təbliğ”  ayəsindəki  həqiqətdən  yayınmaq 
məqsədilə  bəhanəyə  əl  atmıĢ,  demiĢlər  ki,  bu  ayənin  əvvəlki  və 
sonrakı hissələri “kitab əhli” barəsində söz açdığından, onun imamət, 
vilayət və xilafət məsələsilə heç bir uyğunluğu yoxdur. Belə bir fərq 
qoyulması isə Qurani-kərimin bəlağət və fəsahətinə ziddir.
2
  
                                                 
1
 “Əl-qədir”, 1-ci cild, səh. 255. 
2
 “Əl-mənar”, 6-cı cild, səh. 466. 


Yüklə 3,44 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   ...   41   42   43   44   45   46   47   48   ...   101




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə