I fəSİL. TÜTÜn haqqinda üMÜMİ MƏlumat



Yüklə 0,57 Mb.

səhifə6/21
tarix17.09.2017
ölçüsü0,57 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21

15 

                                   

edirlər  ki,  bütün  qapalı  ictimai  yerlərdə  tütün  çəkmək  tamamilə  qadağan  edilməlidir.

25 


Yeni 

Zelandiyada  tütünə  qadağalar  haqqında    qanunlar  qəbul  etdikdən  sonra  bar  sahiblərinin 

ikincili    tütün  tüstüsünə  məruz    qalmaları  90%  azalmışdır.  2004-cü  ildə  İrlandiyada  ikincili 

tütün  tüstüsünə  məruz  qalan  bar  işçiləri  həftə  ərzində  30  saatdan  0  saata  düşmüşdür.  

Dünyada  qapalı  yerlərdə  siqaret  çəkməyə  ilk  qadağa  1993-cü  ildə  ABŞ-ın  Kaliforniya 

əyalətində qoyulub.

26

 Hazırda bir çox ölkələrdə bağlı məkanlarda siqaret çəkilməsinə qadağa 



qoyulub.  Fransada  2007,  İngiltərədə  2007,  İspaniyada  2006,  Almaniyada  2008,  Norveçdə 

2004,  Hollandiya  və  İrlandiyada  2004,  İsveçdə  2005-ci  illərdə  qapalı  yerlərdə  siqaret 

çəkilməsi  qadağan  edilib.  Tüstüyə  məruz  qalmanın  bütün  yolları  təhlükəlidir.  Ventilyasiya 

vaistəsilə ikincili tütün tüstüsünün toksik və konserogen təsirini aradan qaldırmaq mümükün 

deyil.  Bunun  üçün  çox  güclü  yəni  tornoda  gücündə  hava  axını  tələb  olunur.  Tütün  tüstüsü 

olmayan  ölkələr  qanunun  geniş  yayıldığı  ölkələrdə  yaşayan  siqaret  çəkməyən  böyüklərin 

12.5%-i qanunun məhdud yayıldığı ölkərdə 35.1 %-i belə bir qanunun olmadığı ölkələrdə isə 

45.9%-i  ikincili  tütün  tüstüsünə  məruz  qalır.  Dünya  əhalisinin  yalnız  5%-i  tam  siqaretsiz 

ərazilər qanunları ilə yaşayır.

27 


Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Tütünlə  Mübarizə Çərçivə  

Konvensiyasının    8-ci  maddəsində    tövsiyyə    edilir    ki,    “tütün    tüstüsün    təsirinə    məruz  

qalmanın  təhlükəsiz səviyyəsi yoxdur” İkincili tütün tüstüsünün zərərli təsirlərindən yeganə 

qorunma  yolu  100%  tütün  tüstüsündən  azad  mühitlərin  yaradılmasıdır.  İkincili  tütünçəkmə 

hər il 600000 insanın vaxtından əvvəl ölümünə səbəb olur. Tütün tüstüsündə 5000-dək zəhərli 

və 60-dək  onkoloji  xəstəliklərə  səbəb  olan  kanserogen  maddə  var.  İnfarkt keçirən  xəstələrin 

85%-i  siqaret  çəkən  şəxslərdir.  Tütünçəkmə 20  növ  onkoloji  xəstəliyin  yaranmasına  səbəb 

olur.


28

 

 



25

Azərbaycan  Respublikasının    müvafiq  qanunvericiliyinin  ”Ümumdünya  Səhiyyə  Təşkilatının  Çərçivə  konvensiyasına 

Uyğunluğunun Müqayisəli Təhlili.Bakı:2015,  8-6 s. 

26

Azərbaycanda 13-15yaşlı Gənclər arasında Tütündən istifadənin Qlobal Tədqiqatı (GYTS)İNFORMASİYA BÜLLETENİ



 

27

Tütünə nəzarət  Bakı 2012,  42 s 



28  

Tütün haqqında faktlar (http://www.tobaccocontrol.az

/



 



 


16 

                                   

      1.2. Tütünçəkmə tendensiyası  

  XXI əsrin əvvələrində sayı getdikcə artmaqda olan qadın istifadəçilər də daxil olmaqla yer 

kürəsində  yaşayan  yetkinlik  yaşında  olan  insanların  1/3 hissəsi  tütündən  istifadə  edir.  ÜST-

nın hesabatlarında qarşısı alına bilən ölüm səbəbləri sırasında tütündən istifadə birinci yerdə 

durur.  Hazırda  tütündən  istifadə  səbəbindən  hər  il  5,4  milyon  insan  dünyasını  dəyişir. 

Tütünçəkmə sağlamlıq, xoşbəxtlik, yaxşı fiziki hazırlıq, firavanlıq, güclülük və cinsi yetkinlik 

kimi  xüsusiyyətlərlə  əlaqələndirilərək  ictimaiyyətə  əsl  kişi  vərdişi  kimi  təqdim  olunur. 

Əslində  isə  tütündən  istifadə  xəstəliklər,  vaxtından  əvvəl  ölüm,  impotensiya  və  sonsuzluq 

kimi sağlamlıq problemlərinin yaranmasına səbəb olur. Dünyanın təxminən 1milyarda  qədər 

kişi əhalisi tütün çəkir. Onların 35%-i inkişaf etmiş, 50%-i isə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə 

yaşayırlar.

 29


 

  Qadınların    təhsil    səviyyəsi    artdıqca  siqaret    çəkmə  nisbəti    artarkən,  kişilərdə    tam  əks 

nəticələr əldə  edilib. 

30 


  Tütün    istifadəsi    ölkələrə    tibbi,  iqtisadi,  hüquqi  və  ictimai  istiqamətlərdə    mənfi  təsir 

etməkdədir.  Tütün  və  tütün  məhsulları  ilə  mübarizə  sahəsində  aparılan  maarifləndirmə  və 

təhsil  işləri  olduqca  zəifdir  və  əksəriyyəti  müxtəlif  səviyyələrdə  bir-birindən  ayrı  olaraq 

həyata  keçirilir.  Maarifləndirmə  işlərində  ciddi  çatışmazlıqlar  mövcuddur.  Tütün  və  tütün 

məmulatlarının zərərləri mövzusunda tədris planları yoxdur. Cəmiyyətdə nümunə rol modeli 

olan  fərdlər(valideynlər,  sənətkarlar,  siyasətçilər,  müəllimlər,  idmançılar,  tibb  işçiləri,  din 

xadimləri  və  başqaları)  tütün  və  tütün  məmulatları  ilə  mübarizə  mövzusunda  öz  rollarının 

təsirindən xəbərsizdirlər. 

  Ümumdünya  Səhiyyə  Təşkilatının  (ÜST)  təşəbbüsü  ilə  1988-ci  ildən  başlayaraq  hər  il 31 

may  Ümumdünya  Tütünsüz  Günü kimi  qeyd  olunur.  Həmin  gün  ictimaiyyətin  diqqəti 

tütündən  istifadənin  təhlükələrinə,  tütün  epidemiyasına  qarşı  aparılan  mübarizəyə,  gələcək 

nəsillərin qorunması məqsədilə dünya ictimaiyyətini fəal olmağa yönəldilir.  Azərbaycanın  

29  

Tütünlə bağlı statistik məlumatlar(.http://tobaccocontrol.az/



)

 

30



 Tütünlə mübarizə üzrə milli strategiya,.8-9 s

 



17 

                                   

2011-ci ildə ÜST-ün Avropa Regional Bürosunun 2010-cu ilin 3-5 noyabrında Danimarkanın 

Kopenhagen  şəhərində  keçirilmiş  “Gənclər  arasında  tütündən  istifadənin  qlobal  tədqiqatı 

(GYTS) və  tibb tələbələri arasında tədqiqatın aparılması  (GHPSS) üzrə seminar”da Səhiyyə 

Nazirliyinin  İctimai  Səhiyyə  və  İslahatlar  Mərkəzinin  (İSİM)  nümayəndəsi  iştirak  etmişdir. 

Həmin  seminarın  məqsədi  ölkələrdə  gənclərin  tütündən  istifadəsilə  bağlı  tədqiqatın 

aparılmasının  öyrənilməsi,  təcrübə  mübadiləsinin  aparılması  və  zəruri  məlumatların  əldə 

olunması idi. 

  Ümumdünya  Səhiyyə  Təşkilatının  (ÜST)  proqnozları  da  artıq  bəşəriyyətin  qlobal  tütün 

epidemiyası  ilə  üz-üzə  qaldığını  və  qarşısı  alınmazsa  bunun  böyük  fəsadlar  törədəcəyini 

konkret rəqəmlərlə gündəmə gətirir. 

  ÜST-nin apardığı təhlillər göstərir ki, son 20 ildə tütündən istifadənin miqyası nəinki azalıb, 

əksinə  bəzi  regionlarda  kəskin  artıb  ən  təhlükəli  və  təşviş  doğuran  gerçəkliklərdən  biri  də 

ondan ibarətdir ki, bu gün məktəb yaşlı və yeniyetmə uşaqlar arasında da bu ziyanlı vərdişə 

yoluxanların  sayı  sürətlə  artır.  Mövcud  araşdırmalar  göstərir  ki,  bu  gün  tütün  tüstüsü 

aludəçilərinin üçdə ikisi məhz yeniyetmə yaşlarından siqaret çəkməyə başlamışlar.

31 


  Bir sözlə, siqaret - bu sadəcə zərif kağıza bükülmüş tütün yarpağı deyil, asılılıq yaratmaq və 

öldürmək  üçün  hazırlanmış  yüksək  texnoloji  məhsuldur.  Bu  işdə  tütün  industriyası  heç  bir 

millətə və xalqa fərq qoymadan qlobal güc alaraq fəaliyyət göstərir. Bu gün tütünün xeyrinə 

bir dənə də olsun həqiqi iqtisadi və tibbi arqument yoxdur. O, sadəcə, insanlara qəsd edir və 

milli xəzinəni boşaldır.  Tütün sənayesinə və onların marketinqinə gündəlik 11 min yeni tütün 

istifadəçisi lazımdır ki, bu insanlar onların məhsulu üzündən həyatlarını itirmiş adamları əvəz 

etsin. Hər səkkiz saniyədə tütünlə bağlı xəstəlikdən bir insan ölür və elə bu müddətə də onu 

yeni  birisi  əvəz  edir.  Tütün  istehsalçıları  qadınlara  siqaretlər  təklif  edərkən  tütünün 

çəkilməsini  olduqca  cəlbedici,  lakin  yanlış  bir  imiclə  əlaqələndirilər  siqaret  çəkməyi 

qadınların  daha  enerjili,  gözəl  bədən  qurluşuna  malik  daha  sərbəst  olmaları  kimi  

xüsusiyyətlərlə bağlayırlar.  Həqiqətdə tütün çəkmək qadının repreduktiv sistemini  zədələyir

31 


 Tütünlə mübarizə üzrə milli strategiya, 14-15s

 

  






Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   21


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə