Ias 1 mubs av doc



Yüklə 357,25 Kb.

səhifə12/12
tarix14.09.2018
ölçüsü357,25 Kb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

 

 

  



Qeydl

ə



Qurulu

ş



103 

Мüəssisənin mаliyyə hеsаbаtlаrınа еdilən qеydlərdə: 

(a) 

mаliyyə  hеsаbаtlаrının  hаzırlаnmаsı  əsаsı  və  108-115-ci  maddələrə  uyğun  olaraq  istifadə  edilmiş 

kоnkrеt uçоt siyаsəti haqqında infоrmаsiyа təqdim edilməli; 

(b) 

balans hesabatı, maliyyə nəticələri haqqında hesabat, kapitalda dəyişikliklər haqqında hesabat və 

pul  vəsaitlərinin  hərəkəti  haqqında  hesabatda  göstərilməyən,  lаkin  MHBS  ilə  tələb  оlunаn 

informаsiyа аçıqlаnmаlı; və 

(c)  

balans hesabatı, maliyyə nəticələri haqqında hesabat, kapitalda dəyişikliklər haqqında hesabat və 

pul  vəsaitlərinin  hərəkəti  haqqında  hesabatda  göstərilməyən,  lаkin  bu  hesabatların  hər  birinin 

anlaşıla bilməsi üçün zəruri оlаn əlаvə infоrmаsiyа təqdim еdilməlidir. 

104 

Маliyyə  hеsаbаtlаrındаkı  qеydlər  mümkün  dərəcədə  sistеmli  qаydаdа  təqdim  еdilməlidir.  Qеydlərdə 

balans  hesabatı,  maliyyə  nəticələri  hаqqındа  hеsаbаt,  kapitalda  dəyişikliklər  haqqında  hesabat  və  pul 

vəsaitlərinin  hərəkəti  hаqqındа  hеsаbаtın hər bir  mаddəsi  üzrə bu  mаddələrə  аid  оlunаn infоrmаsiyаyа 

qаrşılıqlı istinаd еdilməlidir. 

105 


Qeydlər adətən, maliyyə hesabatlarının istifadəçiləri üçün bu maliyyə hesabatlarının anlaşıla bilməsi  və onların 

digər müəssisələrin maliyyə hesabatları ilə müqayisə edilə bilməsi üçün aşağıdakı qaydada təqdim edilir:     

(a) 

MHBS-a uyğunluğun açıqlanması (14-cü maddəyə bax.);    



(b) 

tətbiq edilmiş əhəmiyyətli uçot siyasətlərinin xülasəsi (108-ci maddəyə bax.);   

(c) 

balans  hesabatı,  maliyyə  nəticələri  haqqında  hesabat,  kapitalda  dəyişikliklər  haqqında  hesabat  və  pul 



vəsaitlərinin  hərəkəti  haqqında  hesabatın  və  bu  hesabatlarda  hər  bir  mаddənin  təqdim  еdilməsi 

qаydаsındа əks еtdirilən mаddələr üzrə köməkçi informаsiyа; və 

(ç) 

digər аçıqlаmаlаr, о cümlədən: 



(i) 

şərti öhdəliklər (bax. 37 №-li MUBS) və tanınmamış müqavilə öhdəlikləri; və   

(ii) 

qеyri-mаliyyə хаrаktеrli аçıqlаmаlаr,  yəni müəssisənin maliyyə risklərinin idarə olunmasının 



məqsədləri və siyasətləri (bax. 7 №-li MUBS).   

106 


Bəzi hallarda, qeydlərdə  müəyyən  maddələrin yerləşdirilməsi  qaydasının dəyişdirilməsi  tələb oluna  və  ya  daha 

məqsədəuyğun hesab edilə bilər. Məsələn, birinci açıqlamanın mmaliyyə nəticələri haqqında hesabata, digərinin 

isə  balans  hesabatına  aid  olduğuna baxmayaraq,  mənfəət  və  ya  zərərdə  tanınmış  ədalətli  dəyərlərdə  baş  verən 

dəyişikliklər  haqqında  informasiya  maliyyə  alətlərinin  ödənilməsi  müddətləri  haqqında  informasiya  ilə 

birləşdirilə bilər. İstənilən halda qeydlərin təqdim olunması qaydası mümkün olduğu dərəcədə saxlanılmalıdır. 

107 


Маliyyə hеsаbаtlаrının hazırlanmasının əsası  və uçоt siyаsətinin kоnkrеt аspеktləri hаqqındа məlumat mаliyyə 

hеsаbаtlаrının аyrıcа kоmpоnеnti kimi təqdim еdilə bilər. 



U

ç

ot siyas

ə

tl

ə

rinin a

çı

qlanmas

ı

 

108 


Müəssisə mühüm uçot siyasətinin icmalında аşаğıdаkılаrı əks etdirməlidir: 

(a) 

mаliyyə hеsаbаtlаrının hаzırlаnmаsındа istifаdə оlunmuş ölçülmə  əsasını  (əsaslarını);  

(b) 

maliyyə hеsаbаtlarının düzgün аnlаşılmаsı üçün zəruri оlаn digər uçot siyasətlərini. 

109 


Maliyyə hesabatlarının istifadəçilərinin orada istifadə olunan ölçülmə  əsası  və ya  əsasları (məsələ, ilkin dəyər, 

balans dəyəri, mümkün olan xalis satış dəyəri, ədalətli dəyər və  ya bərpa edilə bilən məbləğ) barədə məlumatlı 

olması  vacibdir,  çünki  maliyyə  hesabatlarının  hazırlandığı  əsas  onların  təhlilinə  əhəmiyyətli  dərəcədə  təsir 

göstərir. Маliyyə hеsаbаtlаrındа bir nеçə ölçülmə   əsası istifadə edildikdə (məsələn, müəyyən  аktiv siniflərinin 

yеnidən  qiymətləndirilməsi  zamanı),  ölçülmə    əsasına  müvаfiq  оlаrаq  tətbiq  еdildiyi  аktivlərin  və  öhdəliklərin 

kаtеqоriyаsının göstərilməsi kifayətdir.  

110 

Uçot  siyasətinin  konkret  aspektlərinin  аçıqlаnmаsı  barədə  qərar  qəbul  edərkən  rəhbərlik  bu  açıqlamaların 



istifadəçilərə əməliyyatlar, digər hallar və şəraitlərin müəssisənin hesabatda təqdim edilmiş maliyyə vəziyyətinə 

PDF created with pdfFactory trial version 

www.pdffactory.com



 

 

  



və  maliyyə  nəticələrinə  təsirinin  aydın  olması  üçün  nə  dərəcədə  yardımçı  olacağını  nəzərdən  keçirməlidir. 

Konkret  uçot  siyasətlərinin  açıqlanması  xüsusən  bu  siyasətlərin  standartlar  və  ya  şərhlərdə  verilmiş 

alternativlərdən  seçildikdə  istifadəçilər  üçün  faydalıdır. Misal  üçün,  birgə  müəssisə  iştirakçısının birgə  nəzarət 

edilən  müəssisədə  payını  mütənasib  konsolidasiya  və  ya  iştirak  payı  metodu  (“Birgə  müəssisələrdə  iştirak 



payları”  adlı  31  №-li  MUBS-a  bax.)  vasitəsilə  tanımalı  olduğu  açıqlanır.  Bəzi  standartlar  konkret  uçot 

siyasətlərinin  və  mümkün  olan  müxtəlif  uçot  indən  rəhbərliyin  seçdiyi  uçot  siyasətinin  açıqlanmasını  xüsusilə 

tələb  edir.  Məsələn,  MUBS  16  torpaq,  tikili  və  avadanlığın  müxtəlif  sinifləri  üzrə  istifadə  edilən  ölçülmə  

əsaslarının  açıqlanmasını  tələb  edir.  “Borclar  üzrə  məsrəflər”  adlı  23  №-li  MUBS  borclar  üzrə  xərc  kimi 

tanınmalı  olmasının  və  ya  müvafiq  aktivlərin  dəyərinin  bir  hissəsi  şəklində  kapitallaşdırılmalı  olmasının 

açıqlanmasını tələb edir. 

111 

Hər bir müəssisə maliyyə hesabatlarının istifadəçilərinin bu tip müəssisələr üçün açıqlanmasını ehtimal etdikləri 



öz əməliyyatlarının xarakterlərini və siyasətlərini nəzərə alır. Məsələn, mənfəət vergisi tutulan bütün müəssisələr 

tərəfindən  mənfəət  vergisi,  o  cümlədən  təxirə  salınmış  vergi  öhdəlikləri  və  aktivləri  üzrə  uçot  siyasətlərinin 

açıqlanması  ehtimal  olunur.  Müəssisə  xarici  valyutada  böyük  həcmdə  əməliyyatlar  və  ya  fəaliyyətlər  həyata 

keçirdikdə, müsbət və mənfi  məzənnə fərqlərinin tanınmasına dair uçot siyasətinin açıqlanması ehtimal olunur. 

Müəssisələrin birləşməsi  baş  verəndə qudvil  və  azlıq təşkil  edən payların müəyyənləşdirilməsi  zamanı  istifadə 

olunan uçot siyasəti açıqlanır.    

112 

Cari  və  keçmiş  dövrlər  üzrə  məbləğlər  əhəmiyyətsiz  olsa  belə,  uçot  siyasəti  müəssisənin  əməliyyatlarının 



xarakterinə  uyğun  olaraq,  əhəmiyyətli  ola  bilər.  Həmçinin,  8  №-li  MUBS-a  uyğun  olaraq  seçilmiş  və  tətbiq 

edilmiş, lakin MHBS ilə xüsusi olaraq tələb olunmayan hər bir əhəmiyyətli uçot siyasətinin açıqlanması məqsədə 

müvafiq hesab olunur.   

113 

Müəssisə  mühüm  uçot  siyasətinin  icmalında  və  ya  digər  qeydlərdə  uçot  siyasətlərini  tətbiq  edərkən, 

qiymətləndirmələrdən  əlavə  (116-cı  maddəyə  bax),  rəhbərliyin  qəbul  etdiyi  və  maliyyə  hesabatlarında 

tanınmış məbləğlərə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərən qərarları açıqlamalıdır.  

114 


Müəssisənin uçot siyasətlərinin tətbiqi zamanı rəhbərlik maliyyə hesabatlarında tanınmış məbləğlərə əhəmiyyətli 

dərəcədə  təsir göstərən qiymətləndirmələrdən  başqa, həmçinin müxtəlif qərarlar  qəbul  edir.  Məsələn,  rəhbərlik 

aşağıdakıların müəyyənləşdirilməsi zamanı qərarlar qəbul edir.  

(a) 


maliyyə aktivlərinin ödənilənədək saxlanılan investisiyalar olub-olmadığının;  

(b) 


ümumiyyətlə  maliyyə  və  icarə  aktivləri  ilə  bağlı  bütün  əhəmiyyətli  risklər  və  gəlirlərin  digər 

müəssisələrə köçürülməsinin;  

(c) 

mahiyyətinə görə  malların  konkret satışının  maliyyələşdirmə üzrə  öhdəlik  olduğundan bu  əməliyyatın 



gəlirin artması ilə nəticələnmədiyinin; və 

(ç) 


müəssisə  ilə  xüsusi  təyinatlı  müəssisələr  arasında  olan  əlaqələrin  mahiyyətinin  bu  xüsusi  təyinatlı 

müəssisəyə sözü gedən müəssisə tərəfindən nəzarət edildiyinin. 

115 

Standartın  113-cü  maddəsinə  uyğun  olaraq  təqdim  edilmiş  bəzi  açıqlamalar  digər  standartlarla  tələb  olunur. 



Məsələn, 27 №-li MUBS-da müəssisələrdən törəmə müəssisə olmayan investisiya obyekti üzrə onların mülkiyyət 

hüququnu əks etdirən faiz dərəcəsinin nə üçün nəzarət hüququnu yaratmadığının səbəblərinin açıqlanması tələb 

olunur, nəzərə  alaraq ki,  onun səs  vermə  hüququnu  təmin edən  və  ya  potensial  olaraq  təmin  edən  səhmlərinin 

yarısından çoxu birbaşa və ya törəmə strukturları vasitəsilə onun mülkiyyətindədir. 40 №-li MUBS mülkiyyətin 

təsnifləşdirilməsində  çətinliklər  yarandıqda,  müəssisələrdən  adi  fəaliyyət  şəraitində  investisiya  mülkiyyətinin 

sahibi  tərəfindən  saxlanılan  mülkiyyətdən  və  satış  məqsədilə  saxlanılan  mülkiyyətdən  fərqləndirilməsi  üçün 

qəbul edilmiş meyarın açıqlanmasını tələb edir. 

Qiym

ə

tl

ə

ndirm

ə

 il

ə

 ba

ğ

l

ı

 qeyri-m

üə

yy

ə

nlikl

ə

rin 

ə

sas m

ə

nb

ə

l

ə

ri 

116 

Müəssisə qeydlərdə gələcəyə aid əsas fərziyyələr barədə informasiyanı və növbəti maliyyə ili ərzində aktiv 

və  öhdəliklərin  cari  məbləğlərinə  əhəmiyyətli  düzəlişlərə  səbəb  olma  kimi  riskə  məruz  qalan  hesabat 

tarixində  qiymətləndirmə  üzrə  qeyri-müəyyənliklərin  digər  əsas  mənbələrini  açıqlamalıdır.  Bu  aktiv  və 

öhdəliklərdən asılı olaraq, qeydlərdə onların aşağıda qeyd olunanlarının təfsilatı açıqlanmalıdır:    

(a) 

onların xarakteri; və 

(b) 

hesabat tarixində onların cari məbləği. 

117 


Bəzi  aktiv  və  öhdəliklərin  cari  məbləğlərinin  müəyyənləşdirilməsi  zamanı  hesabat  tarixində  bu  aktiv  və 

öhdəliklərə  qeyri-müəyyən  gələcək  halların  təsirinin  qiymətləndirilməsi  tələb  olunur.  Məsələn,  aktiv  və 

PDF created with pdfFactory trial version 

www.pdffactory.com




 

 

  



öhdəliklərin qiymətləndirilməsi üçün təzəlikcə istifadə edilən bazar qiymətləri məlum olmadıqda, torpaq, tikili və 

avadanlıq  sinifləri  üzrə  əvəzi  ödənilən  məbləğin,  ehtiyatların  texnoloji  köhnəlməsinin  təsirinin,  davam  edən 

məhkəmə  prosesinin  gələcək  nəticəsi  ilə  bağlı  qiymətləndirilmiş  öhdəliyin  və  pensiya  üzrə  öhdəliklər  kimi 

işçilərin  əmək  haqlarına  dair  uzunmüddətli  öhdəliklərin  hesablanması  üçün  gələcəyə  aid  qiymətləndirmələrin 

aparılması vacibdir. Bu qiymətləndirmələr pul vəsaitlərinin hərəkətinə və ya  istifadə olunan diskont dərəcələrinə 

dair  risklər  üzrə  müvafiq  düzəliş,  digər  xərclərə  təsir  göstərəcək  əmək  haqqında  və  qiymətlərdə  baş  verəcək 

gələcək dəyişikliklər kimi maddələr haqqında fərziyyələri daxil edir.                           

118 


116-cı  maddəyə  uyğun  olaraq  açıqlanmış  müvafiq  əsas  fərziyyələr  və  qiymətləndirmə  ilə  bağlı  qeyri-

müəyyənliklərin digər əsas mənbələri rəhbərlikdən daha çətin, subyektiv və ya mürəkkəb mülahizələri tələb edən 

qiymətləndirmələrə  aiddir.  Qeyri-müəyyənliklərin  mümkün  olan  gələcək  həllinə  təsir  göstərən  dəyişən 

göstəricilərin  və  fərziyyələrin  sayı  artdıqca  bu  mülahizələr  daha  subyektiv  və  mürəkkəb  olur,  və  aktiv  və 

öhdəliklərin balans dəyərlərinə növbəti əhəmiyyətli düzəlişlərin edilməsi ehtimalı adətən müvafiq şəkildə artır.     

119 


Növbəti maliyyə ili  ərzində balans dəyərlərinin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişməsi riskinin böyük olduğu aktiv  və 

öhdəliklər  hesabat  tarixində  bazar  qiymətləri  haqqında  son  məlumatlara  əsaslanan  ədalətli  dəyərləri  ilə 

qiymətləndirildikdə  onlar  üçün  116-cı  maddədə  qeyd  olunmuş  açıqlamalar  tələb  olunmur  (onların  ədalətli 

dəyərləri  növbəti  maliyyə ili  ərzində  əhəmiyyətli dəyişikliklərə  məruz  qala  bilər, lakin  bu dəyişikliklər  hesabat 

tarixinə  mövcud  olan  fərziyyələrdən  və  ya  qiymətləndirmə  ilə  bağlı  qeyri-müəyyənliklərin  digər  əsas 

mənbələrdən irəli gəlmir).   

120 

116-cı  maddəyə  uyğun  olaraq,  açıqlamalar  maliyyə  hesabatlarının  istifadəçilərinə  rəhbərliyin  gələcəyə  dair 



mülahizələrinin və qiymətləndirmə ilə bağlı qeyri-müəyyənliklərin digər mənbələrinin anlaşılmasını təmin edən 

yolla  təqdim  edilir.  Təqdim  edilən  informasiyanın  xarakteri  və  həcmi  müvafiq  fərziyyələrin  və  digər  halların 

xarakterindən asılı olaraq dəyişir. Açıqlanmalı olan informasiyanın aşağıdakı nümunələrini təqdim etmək olar:   

(a) 


fərziyyənin və ya qiymətləndirmə ilə bağlı digər qeyri-müəyyənliyin xarakteri;  

(b) 


balans  dəyərlərinin  onların  hesablamalarının  əsaslandığı  metodlar,  fərziyyələr  və  qiymətləndirmələrə 

qarşı həssaslığı, bu həssaslığın səbəbləri daxil olmaqla;   

(c) 

qeyri-müəyyənliyin  ehtimal olunan həll olunması  və  təsirə  məruz  qalmış  aktiv  və  öhdəliklərin balans 



dəyərlərinə dair növbəti maliyyə ilində məntiqə uyğun olaraq mümkün olan nəticələrin diapazonu; və 

(ç) 


qeyri-müəyyənlik  aradan  qaldırılmamış  halda  qaldıqda,  bu  aktivlər  və  öhdəliklərə  dair  əvvəlki 

fərziyyələrə daxil edilmiş dəyişikliklərin izah edilməsi. 

121 

116-cı  maddədə  nəzərdə  tutulmuş  informasiyaların  açıqlanması  zamanı  büdcə  haqqında  informasiya  və  ya 



proqnozların açıqlanması tələb olunmur. 

122 


Hesabat  tarixində hər hansı  fərziyyənin və  ya  qiymətləndirmə  ilə bağlı  qeyri-müəyyənliyinin digər  mənbəyinin 

ehtimal  olunan  təsir  dərəcəsinin  açıqlanması  praktiki  olaraq  mümkün  olmadıqda,  müəssisə,  mövcud  olan 

biliklərə əsaslanaraq, növbəti maliyyə ilində fərziyyələrdən fərqlənən real faktların təsirə məruz qalmış aktiv və 

ya öhdəliyin balans dəyərində əhəmiyyətli düzəliş tələb edə biləcəyini göstərir. Bütün hallarda müəssisə müvafiq 

fərziyyənin toxunduğu konkret aktiv və ya öhdəliyin (və ya aktiv və ya öhdəliklər sinfinin) xarakterini və balans 

dəyərini açıqlayır.     

123 

113-cü  maddədə  nəzərdə  tutulmuş  müəssisənin  uçot  siyasətinin  tətbiqi  prosesində  rəhbərlik  tərəfindən  qəbul 



edilmiş  konkret  qərarlar  haqqında  informasiyaların  açıqlanması  116-cı  maddə  ilə  nəzərdə  tutulmuş 

qiymətləndirmə ilə bağlı  qeyri-müəyyənliyin digər əsas mənbələrinin açıqlamaları ilə bağlı deyildir.    

124 

Əks təqdirdə 116-cı maddəyə uyğun olaraq açıqlanmalı olan bəzi müvafiq əsas fərziyyələr haqqında informasiya 



digər  standartlara  uyğun  olaraq  açıqlanmalıdır.  Məsələn,  37  №-li  MUBS  xüsusi  hallarda  qiymətləndirilmiş 

öhdəliklərə  təsir göstərən gələcək  hadisələrə dair  əsas  fərziyyələrin açıqlanmasını  tələb edir. MHBS 7  ədalətli 

dəyərlə  uçota  alınan  maliyyə  aktivləri  və  maliyyə  öhdəliklərinin  hesablanmış  ədalətli  dəyərlərinin 

qiymətləndirilməsi  zamanı  istifadə  olunmuş  bir  çox  fərziyyələrin  açıqlanmasını  tələb  edir.  16  №-li  MUBS 

torpaq,  tikili  və  avadanlığın  yenidən  qiymətləndirilmiş  obyektlərinin  hesablanmış  ədalətli  dəyərlərinin 

qiymətləndirilməsi zamanı istifadə olunmuş bir çox fərziyyələrin açıqlanmasını tələb edir. 



Sair a

çı

qlamalar 

125 

Müəssisə qeydlərdə aşağıdakıları açıqlamalıdır:  

PDF created with pdfFactory trial version 

www.pdffactory.com



 

 

  



(a) 

maliyyə hesabatları dərc olunmaq üçün təsdiq edilənədək təklif və ya elan edilmiş, lakin hesabat 

dövrü  ərzində  səhmdarlara  bölüşdürülmələr  kimi  tanınmamış  dividendlərin  məbləğini  və  hər 

səhm üzrə əlaqədar məbləği; və  

(b) 

imtiyazlı səhmlər üzrə tanınmamış hər hansı məcmu dividendlərin məbləğini.   

126 

Маliyyə  hеsаbаtlаrı  ilə  birgə  dərc  еdilmiş  informаsiyаdа  müvafiq  məlumatlar  öz  əksini  tapmadıqda 

müəssisə tərəfindən əlavə olaraq аçıqlаnmаlıdır: 

(a) 

müəssisənin  hüquqi  ünvаnı  və  hüquqi  fоrmаsı,  hüquqi  qеydiyyаtdаn  kеçdiyi  ölkə,  müəssisənin 

idarə heyətinin rəsmi ünvanı və rəsmi ünvanından fərqli olan işin аpаrıldığı əsas yer; 

(b) 

müəssisənin əməliyyatlarının və fəaliyyətinin əsas növlərinin xarakterinin  təsviri; 

 (c) 

bilаvаsitə və son nəticədə tаbе оlduğu əsаs müəssisələrin adları.  

Q

ü

vv

ə

y

ə

 minm

ə

 tarixi 

127 

Bu  Standart,  1 yanvar  2005-ci  il  tarixi  ilə  və  ya  bu  tarixdən  sonra  başlayan  illik  hesabat  dövrləri  üçün 

qüvvədədir. Daha erkən tətbiq olunma təşviq olunur. Müəssisə bu Standartı 1 yanvar 2005-ci il tarixindən 

əvvəl başlayan dövrlər üçün tətbiq edərsə, bu faktı açıqlamalıdır.   

127A 

Müəssisə  96-cı  maddədə  qeyd  olunmuş  düzəlişi  1  yanvar  2006-cı  il  tarixindən  və  ya  bu  tarixdən  sonra 

başlayan  illik  dövrlərə  tətbiq  etməlidir.  Müəssisə  “İşçilərin  mükafatlandırılması  -  aktuar  mənfəət  və 

zərərlər,  qrupun  planları  və  açıqlamaları”  adlı  19  №-li  MUBS-a  əvvəlki  dövrlər  üzrə  düzəlişləri  tətbiq 

etdikdə, bu düzəliş həmin əvvəlki dövrə tətbiq edilməlidir.   

127B 

Müəssisə standartın 124A-124C maddələrinin tələblərini 1 yanvar 2007-ci il və ya bu tarixdən sonra başlayan 

illik hesabat dövrləri üçün tətbiq etməlidir. Daha erkən tətbiq olunma təşviq olunur.  

 





-li M

ü

hasibat U

ç

otunun Beyn

ə

lxalq Standart

ı

n

ı

n l

əğ

v edilm

ə

si (1997-ci 

ilin redakt

ə

si) 

128 


Bu standart, “Maliyyə hesabatlarının təqdim edilməsi” adlı 1 №-li MUBS-u (1997-ci il redaksiyasında) əvəz edir.  

PDF created with pdfFactory trial version 



www.pdffactory.com



Dostları ilə paylaş:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə