Mövzu№ Qədim Şərq fəlsəfəsi Ağalar Qəribov I. Qədim Hind fəlsəfəsi



Yüklə 40,33 Kb.
səhifə5/24
tarix10.05.2022
ölçüsü40,33 Kb.
#86429
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24
2. Qədim Şərq fəlsəfəsi

b) Vayşeşika. Vayşeşika fəlsəfi sistemi müdrik Kanada (əsl adı Ulukadır) tərəfindən, təq. m.ö. V əsrdə yaradılıb (vayşeşika hərfən xarakterik olan, xas olan, xüsusi olan mənasını verir). O Kanada ləqəbini asketik (zahidlik) həyat tərzi keçirdiyi və adətən biçilmiş, əkin sahəsində topladığı qarğıdalı toxumları ilə qidalandığı üçün alıb.

Vayşeşika təlimi nyaya sisteminə yaxın olub, onun da son məqsədi fərdi mənin azad olmasıdır. Bu təlim idrakın bütün obyektlərini, bütün dünyanı yeddi kateqoriyaya bölür: substansiya, keyfiyyət, fəaliyyət, ümumilik, xüsusilik, xasolma və heçlik.



Substansiya keyfiyyət və fəaliyyətin substratıolub onların hər ikisindən fərqlənir. Substansiyanın doqquz növü var; torpaq, su, od, hava, efir, zaman, məkan, can və ağıl.

Keyfiyyət substansiyada mövcud olub, öz-özlüyündə nə məxsusi keyfiyyətə, nə də aktivliyə malikdir. Əgər substansiya öz-özlüyündə mövcud ola bilərsə, keyfiyyət substansiyadan kənarda mövcud ola bilməz. Keyfiyyətin iyirmi dörd növü mövcuddur: rəng, dad, qoxu, səs, həzz, iztirab və s.

Fəaliyyət hərəkətdir, keyfiyyət kimi o da yalnız substansiyalara xasdır. Hərəkətin beş növü mövcuddur: qalxma, enmə, sıxılma, genişlənmə və gəzişmə.

Ümumilik. Bütün atlar hansısa ümumi təbiətə malikdirlər və onlar bir sinifdə qruplaşdırılırlar. Bu “atlılıq”adlandırılır və ümumiliyi bildirir. “Atlılıq” nə hansısa atın doğuluşu ilə yaranır, nə də ki, hansısa birinin ölməsi ilə məhv olur, o əbədidir. Beləliklə ümumilik verilmiş sinfə daxil olan fərdlərin hamısı üçün ümumi olan əbədi mahiyyətdir.


Yüklə 40,33 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   24




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2023
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə