SokratöNCƏSİ yunan fəLSƏFƏSİ



Yüklə 266,78 Kb.

səhifə52/74
tarix17.09.2017
ölçüsü266,78 Kb.
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   74

193 
 
əldə  etmiş  olsa  belə  bədbəxt  həyat  sürür.  Çünki  o,  ruhun 
yüksəlişinə  aparan  yollarını  aça  bilməmişdir.  Xoşbəxt 
insanın  ruhu  isə  küləksiz  havada  bir  dənizə  bənzərdir  ki, 
onu  heç  nə  sakit  durumdan  çıxarda  bilməz.  Belə  insan 
təbiətinə uyğun yaşayır, ehtiraslarını cilovlayır. (2, 257) 
Hər  şeyin  əxlaqı  var  və  hər  şeyin  yaxşısı  əxlaqlı 
olanıdır. Ərdəmli və xoşbəxt insan hər şeyi əxlaqla edir. O, 
həyatını  və  davranışlarını  elə  qurur  ki,  heç  nədən 
utanmasın,  heç  nəyə  ehtiyacı  olmasın  və  heç  nədən 
qorxmasın.  Onun  elədiyi  hər  şey  gözəl,  yüngül  və 
ürəklərə yatan tərzdə alınır. (2, 265-266) 
Siseronun 
əxlaqi 
problemlərinin 
mərkəzində 
insanpərvərlik  (humanizm)  ideyası  dururdu.  Bunun  da 
sonralar  Avropada  humanist  fəlsəfələrin  yaranmasında 
böyük təsiri olmuşdur. Ümumiyyətlə, onun fəlsəfi fikirləri 
Qərb fəlsəfəsinin inkişafında böyük rol oynamışdır. 
 
Mövzu ilə əlaqəli suallar: 
 
1.  Stoaçılığın  hansı  tarixi  mərhələləri  olmuşdur  və 
onların ümumi səciyəsi nədədir? 
2.  Zenonun  və  onun  ardıcıllarının  etik  fəlsəfəsinin 
məzmunu nə olmuşdur? 
3. Hrisippusun stoaçılığın tarixində rolu  nə olmuş, o 
hansı məsələlərə önəm vermişdir? 
4. Hrisippusun məntiq nəzəriyyəsinin əsasında hansı 
müddəalar durmuşdur? 
5. Kleantes hansı fəlsəfi fikirlərlə çıxış etmişdir? 


194 
 
6. Stoaçıların məntiq nəzəriyyəsinin əsas müddəaları 
nədən ibarətdir? 
7.  Stoa  fəlsəfəsində  dünyanın  insan  tərəfindən  dərk 
edilməsi necə baş verir? 
8. Yanlış təsəvvürlər necə yaranır? 
9. Katalepsis nədir? 
10. Stoa fəlsəfəsində “Loqos” nədir? 
11.  Stoaçıların  fizikası  və  tanrılar  haqqında 
təsəvvürləri necə olmuşdur?  
12. Stoaçılar ruh haqqında nə düşünürdülər? 
13.  Stoaçıların  taleyə  və  əxlaqa  münasibətləri  necə 
olmuşdur? 
14.  Orta  stoaçılar  qədim  stoaçılardan  nə  ilə 
fərqlənirdilər? 
15.  Panetiusun  fəlsəfi  fikirlərinin  ümumi  məzmunu 
nədən ibarət idi? 
16. Posidonius dünya, tanrı, ruh, tale, insan və əxlaq 
haqqında hansı fikirlərlə çıxış etmişdir? 
17.  Senekanın  fəlsəfəsi  ilə  həyat  tərzi  arasındakı 
ziddiyyətli məqamlar nə ilə izah edilir? 
18. Senekanın etik təliminin əsasları hansılar idi? 
29. Senekanın əxlaqi fəlsəfəsi ilə xristian ilahiyyatının 
hansı bənzər cəhətləri vardır? 
20. Seneka tale haqqında nə düşünürdü? 
21. Senekaya görə insan çevrəni necə dərk edir? 
22.  Senekanın  tanrı  və  dünya  quruluşu  haqqında 
fikirləri necə olub? 
24.  Epiktetusun  əxlaqi  fikirləri  hansı  müddəalardan 
ibarət idi? 


195 
 
25. Epiktetus fəlsəfəni neçə hissəyə bölürdü? 
26.  Epiktetusun  tanrı,  tale  və  insan  həyatının 
məqsədi haqqında fikirləri necə olmuşdur? 
27.  Markus  Aureliusun  əxlaq  fəlsəfəsinin  əsas 
müddəaları nədən ibarət olmuşdur? 
28.  Siseronun  fəlsəfənin  inkişafında  nə  kimi  rolu 
olmuşdur,  onun  əsərlərinin  fəlsəfə  tarixində  əhəmiyyəti 
nədədir? 
29. Siseronun siyasi fikirləri nədən ibarət olmuşdur? 
30.  Siseronun  əxlaqa  dair  fikirləri  hansı  kitabında 
açıqlanmışdır? 
31.  Sisero  ehtiraslar,  ölüm  və  ağrı  haqqında  nə 
düşünmüşdür? 
32.  Sisero  fəlsəfənin  əhəmiyyəti  haqqında  hansı 
fikirlər irəli sürmüşdür? 
33.  Sisero  tanrılarla  bağlı  məsələlərə  hansı  əsərində 
toxunmuşdur? 
 
Ədəbiyyat: 
 
1. Diogenes Laertius. Lives and Opinions of Eminent 
Philosophers / Translated by C. D. Yonge. London: Georg 
Bell & Sons, 1915. 
2.  Cicero.  Tusculan  disputations  /  Translated  by 
Andrew P. Peabody. Boston: Little, Brown, and Company, 
1886. 
3. Hamm U. Dictionary of Early Christian Literature. 
New York: The Crossroad Publishing Company, 2000. 


196 
 
4. Marcus Tullius Cicero. On the Nature of the Gods / 
Translated by F. Brooks. London: Methuen, 1896. 
5.  Posidonius  //  Encyclopædia  Britannica  Eleventh 
Edition, 1911. 
6.  Асмус  В.Ф.  Античная  философия.  М.:  Высшая 
школа, 1976. 
7. Беседы Эпиктета. М.: Ладомир, 1997. 
8. Корнелий Тацит. Сочинения в двух томах. Том 
I.  //  Анналы.  Малые  произведения  /  Перевод  А.  С. 
Бобовича. М.: Ладомир, 1993. 
9.  Луций  Анней  Сенека.  Нравственные  письма  к 
Луцилию / Перевод С. А. Ошерова. М.: Наука, 1977. 
10. Маковельский А. О. Мораль Эпиктета. Казань: 
Типо-литография императорского университета, 1912. 
11.  Марк  Аврелий  Антонин.  Размышления  / 
Перевод А. В. Добровольского. Л.: Наука, 1985. 
12. Маркс К. и Энгельс Ф. Сочинения. Изд. 2. Т.19. 
М.: 
Государственное 
издательство 
политической 
литературы, 1955-1981. 
13.  О  государстве  //  Цицерон  М.Т.  Диалоги:  О 
государстве  -  о  законах  /  Перевод  В.  О.  Горенштейна. 
М.: Наука, 1966. 
14. О Законах // Марк Туллий Цицерон. Диалоги / 
Перевод  В.  О.  Горенштейна.  М.,  Научно-издательский 
центр “Ладомир” – “Наука”, 1994. 
15.  Об  обязанностях  //  Марк  Туллий  Цицерон.  О 
старости.  О  дружбе.  Об  обязанностях  /  Перевод  В.  О. 
Горенштейна. М.: Наука, 1993. 


197 
 
16. 
Посидоний// 
Москва. 
Философская 
Энциклопедия.  В  5-х  т.  М.:  Советская  энциклопедия. 
1960—1970. 
17.  Сенека.  О  счастливой  жизни  /  Перевод  С.  Ц. 
Янушевского 
// 
Древнеримские 
мыслители. 
Свидетельства. Тексты. Фрагменты. Киев, 1958. 
18.  Хрисипп  //  Новейший  философский  словарь. 
Сост. Грицанов А. А. Минск, 1998. 
19.  Цицерон  //  Плутарх.  Сочинения  /  Перевод  Е. 
Петуховой. М.: Художественная литература, 1983. 
 
2.6. Akademiklər 
 
Ellinizm dövrünün ən məşhur fəlsəfi məktəblərindən 
biri Akademiya (yun.  'Ακαδήμεια)  idi.  Bu  məktəb 
Afinada  Platon  tərəfindən  m.  ö.  380-ci  illərdə  yaradılmış 
və  m.  529-cu  ildə  Bizans  imperatoru  Yustinianın  (lat. 
Flavius 
Petrus 
Sabbatius 
Iustinianus
bütün 
antik 
məktəblərin  bağlanması  haqqında  fərman  verməsinə 
qədər fəaliyyət göstərmişdir. Platon məktəbinin ardıcılları 
olduqları  üçün  akademikləri  həm  də  “platonçular”  da 
adlandırırlar.  “Akademiya”  sözü  tanrılaşdırılmış  igid 
Akademin  adı  ilə  bağlıdır.  Uzun  müddət  fəaliyyət 
göstərməsinə görə Akademiyanın (platonçuluğun) tarixini 
qədimorta və yeni (neoplatonçu) dövrlərə bölürlər. 
Qədim akademiklər Platon irsinin sistemləşdirilməsi 
və  ona  şərhlərin  verilməsi  ilə  məşğul  olmuşdurlar. 
Bundan  başqa  onlar  bir  çox  elmləri  də  inkişaf  etdirmiş, 
özəlliklə də riyaziyyat və astronomiya sahələrində uğurlar 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   48   49   50   51   52   53   54   55   ...   74


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə