[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə211/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   207   208   209   210   211   212   213   214   ...   282

349 

 

 



Əfəndiyev  Azərbaycan  xalq  əfsanə  və  rəvayətləri,  adət  və  ənənələri  barədə,  həmçinin  xalq  sənətkarlığı  və  təba-

bətinə  aid  mə lu matlar  toplayıb,  "Sbornik  materialov  dlya  opisaniya  mestnostey  i  ple myon  Kavkaza"  məc muəsində  çap 

etdirmişdir.  Əfəndiyev 1924 ildə A zərbaycanın 1-ci ölkəşünaslıq qurultayının nü mayəndəsi və etnoqrafiya cəmiyyəti Şəki 

şöbəsinin elmi katibi seçilmişdi. Rəşid bəy Əfəndiyev Azərbaycan xalqının milli oyanışında mühüm rol oynamışdır. 

 

Əsərləri: 



Dram əsərləri, B., 1961; Seçilmiş əsərləri, B., 1979.  

Əd

.: Abdullayev Ə., Görkəmli  maarifçi-demokrat yazıçı R əşid bəy Əfəndiyev, B., 1960; Abdullayev A., Azərbaycan dilinin 

tədrisi tarixindən, B., 1966; Azərbaycan uşaq  ədəbiyyatı müntəxabatı (XIX-XX əsrlər) (tərtib edənləri X.M əmmədov, A.Həsənov), B., 

2002; Əhmədov C, Azərbaycan ədəbiyyatının tədrisi tarixindən, B., 1971; Qurbanov Ş., Ömrün fikir karvanı, B., 1991.  

 

ƏFƏNDĠYEV  Su ltanməcid  Məcid  oğlu  (26.5.1887,Şamaxı  -  21.4.1938)  -  Azərbaycanın 

sovetləşməsində  fəal  iştira k  et miş  partiya  və  dövlət  xadimi.1903  ildən  fəhlə   hərəkatına  qoşulmuş, 

marksist  dərnəklərdə  iştira k  et mişdir.  1904  ildə  Rusiya  Sosial-De mo krat  Fəhlə  (bolşeviklə r)   

Partiyasına  (RSDF(b)P) daxil olmuşdur. "Hümmət" bolşevik Əfəndizadə", "Məhbus", "Səma" və b. 

imza larla  mətbuatda  yazıları  dərc  olun muşdur.  İnqilabi  fəa liyyətinə  görə  1907  ildə  həbs  olunaraq, 

Kazan   quberniyasına  sürgün  edilmişdir.  Kazan  universitetinin   tibb  fakü ltəsini  b itird ikdən  sonra 

(1915)  Nijni-Novqorod  və  Həştərxan  quberniyalarında  həkimlik  et mişdir.  Fevra l  inqilabından 

(1917)  sonra  Bakıya  qayıdaraq,  Bakı  Fəhlə  Deputatları  Sovetinə  ü zv  seçilmiş,  onun  nəzarət  hey-

ətinin tərkibinə daxil olmuşdur. 1917-18  illərdə RSDF(b)P  BK bürosunun və "Hümmət"in Mərkəzi 

Ko mitəsinin  tərkib inə,  "Hü mmət"  qəzetinin  redaksiya  heyətinə  daxil  id i.  Oktyabr  çevrilişindən 

(1917)  sonra  hakimiyyəti  ə lə   alan  Ba kı  Sovetinin  iclasında  (2  noyabr)  iştirak  etmiş,  yeni  seçilən 

Sovetin  İcraiyyə  Ko mitəsinin  tərkib inə  daxil  o lmuşdur.  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  dövründə  siyasi  fəaliyyətini 

Həştərxanda  davam  etdirmiş,  1919  ilin  mayında  Azərbaycanda  və  Qafqazda  vəziyyət  haqqında  məlu mat  vermək  üçün 

Rusiya  Ko mmunist (bolşeviklər) Partiyası  (RK(b)P)  Mərkəzi  Ko mitəsinə  ezam  olun muş,  Rusiya  Sovet  Federativ Sosialist 

Respublikası  Xalq  Milli  İşlər  Ko missarlığ ında  çalışmışdır.  Şərq  xalqları  ko mmun ist  təşkilatların ın  Moskvada  keçirilən 

birinci  (1918, noyabr) və  ikinci  (1919, noyabr-dekabr)  Ümu mrusiya qurultayların ın ha zırlan ması və  keçirilməsində  iştirak 

etmişdir.  Aprel  işğalından  (1920)  sonra  Azərbaycana  qayıtmış,  bolşevik  işğalına  qarşı  Gəncə  üsyanının  yatırılmasında 

iştirak  etmişdir.  1920  ilin  iyunundan  Azərbaycan  Kommunist  (bolşeviklər)  Partiyası  Mərkəzi  Ko mitəsinin  Gəncə 

quberniyasında  fövqəladə  müvəkkili  və  quberniya  fövqəladə  ko missarı  o lmuşdur.  Birinci  Ümu mazərbaycan  Sovetlər 

qurultayında  (1921,  may)  Azə rbaycan  Xalq   Ko missarları  Sovetinin  tərkibinə   seçilmiş  və  xa lq  torpaq  ko missarı  təyin 

edilmişdi. Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikası (ZSFSR) v ə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqın ın (SSRİ) 

təşkilinin fəal iştira kç ısı olmuş, 1922-37 illərdə mü xtəlif məsul part iya və dövlət vəzifə lərində çalış mış, 1938 ildə repressiya 

olunmuşdur. 

 

Əsərləri.: 



Seçilmiş əsərləri, B., 1977; yenə onun, Seçilmiş əsərləri, c.1-2, B., 1988-1990.

 

 



ƏFƏNDĠYEV  Sü ley man  bəy  Əlisüleyman  oğlu  (1864,  Ağdam  -  21.2.1919,  Gəncə)  -  hərbi  xadim,  A zərbaycan 

ordusunun  general-mayoru.  İlk  təhsilin i  Gəncədə  almış,  Yelizavetqrad  süvari  məktəbin i  bitirmişdir  (1885).  1912  ildə 

polkovnik  rütbəsinə  layiq  görüləndə,  Əfəndiyev  Qafqaz  ordusunda polis -keşikçi  dəstəsinin  təftiş-yoxlama  işləri  ü zrə  baş 

nəzarətçisi  id i.  Nü munəvi  xid mətinə görə "Müqəddəs Anna" ordeninin 2-c i və  3-cü, "Müqəddəs Stanislav" və "Müqəddəs 

Vlad imir" ordenlərinin 3-cü dərəcələri ilə təlt if edilmişdi. 

1917  ilin  iyulunda Zaqafqaziya ko missarlığı tərəfindən  Gəncəyə eza m olunan Əfəndiyev burada öz vəzifəsin i ye-

rinə yetirmə klə bərabər,  Gəncə  müsəlman  milli ko mitəsinin kö məyi  ilə şəhərdə hərbi kurslar açır və 150 nəfər a zərbaycanlı 

gənci hə min  ku rslara  cəlb  edir.  Əfəndiyev də rs dediyi tələbələ rilə  bərabər gecə lər  Gəncədə asayişi qoruyurdu. Müsəlman 

korpusu  təşkil  edilməyə  başlayanda,  Əfəndiyev  korpusun  2-ci  nişançı  div iziyasının  5-c i  nişançı  alayın ın  ko mandiri  təyin 

olundu, bir müddət isə korpus komandirinin əmri  ilə d iviziya ko mandirinin vəzifələrin i icra etdi. Onun ko mandir o lduğu 5-

ci nişançı a lay Şamxor hadisəsi za manı rus hərbi eşalonlarının tərksilah olun masında fəal iştira k etdi. 

Əlahiddə  Azərbaycan korpusu  formalaşdırılarkən  Əfəndiyev  Qazaxda  yerləşən  1  -ci  p iyada  alayının  ko mandiri 

idi. Qa fqaz İslam Ordusu ko mandanının 1918 il 13 avqust tarixli ə mri ilə Əlah iddə Azərbaycan korpusu yenidən qurularkən, 

alay  ko mandirləri  və zifələ rinə   türk  zab itlə ri  gətirildi.  Bununla  əlaqədar  o laraq  Əfəndiyev  Qa fqaz  İsla m  Ordusu 

ko mandanlığın ın  mən zil  mü fəttişliy inə dəyişdirild i. 1918  ilin  noyabrında Hərb i  Nazirlik bərpa o lunduqda, Əfəndiyev 2-ci 

Qarabağ süvari alayın ın ko mandiri idi. Hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarov 1918 il dekabrın 2-də 2-ci Qarabağ süvari alayı 

ilə  tanışlıqdan son dərəcə razı qalmış, bunu 1918 il 5 dekabr tarixli ə mrində də xüsusi qeyd etmişdi. 

1918

 

ilin  dekabrında  Əfəndiyev  Hərb i  Nazirlikdə  tapşırıq  generalı  vəzifəsinə  təyin  olundu  və  həmin  ayın  29-da 



Nazirlə r Şu rasının ic lasında hərbi na zir S.Meh mandarovun təqdimatı əsasında ona general-mayor rütbəsi verildi. 

1919


 

il  yanvarın  1-dən  Əfəndiyevə  1-ci  p iyada  diviziyasına  rəhbərlik  et mək  tapşırıld ı.  Div iziyanın  fo rma laşdı-

rılmasının bütün çətinliyi  Əfəndiyevin üzərinə düşdü. Onun rəhbərliyi ilə div iziya hissələrində dövlətə itaətsizlik halların ın 

qarşısı alındı, şəxsi heyəti bürü müş yoluxucu yatalaq xəstəliy inin aradan qald ırılması üçün əməli tədbirlər görüldü. Lakin  ən 

çətin günlərdə şəxsi heyətdən aralan mayan Əfəndiyev özü də yatalaq xəstəliyin in qurbanı oldu. 

 

 

 

 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   207   208   209   210   211   212   213   214   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə