26 fevral 1992-ci il. Taleyin və zamanın Azərbaycan xalqına bəxş etdiyi ən dəhşətli və



Yüklə 207,22 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə5/5
tarix01.12.2017
ölçüsü207,22 Kb.
#13400
1   2   3   4   5

MƏRKƏZİ KLİNİKA

BÜLLETEN-4 | FEVRAL 2015

5

-  Dahilərdən  biri  deyib  ki,  sağlamlıq  həkimin 

məharətindən  və  dərmanlardan  daha  çox  insanın 

vərdişlərindən və qidalanmasından asılıdır. Bu fikir nə 

qədər həqiqətə uyğundur?

-  Fikrimcə,  insanın  sağlam  olmasında  faktorların  sayı  kifayət 

qədər çoxdur. İstər qida rasiyonumuzun, istər həyat tərzimizin, 

həyat ritmimizin, istərsə də yaşadığımız mühitdə stress faktor-

larının sağlam olmağımızda ciddi rolu var. Deyərdim ki, insanın 

öz sağlamlığına qarşı diqqətli olması daha vacıb amildir. Möv-

cud bir şikayətə, hər hansı bir narazıçılığa etinasız yanaşmaq 

gələcəkdə çox ciddi problemlərə səbəb ola bilir. Bu baxımdan, 

söylədiyimiz  faktorlardan  daha  əhəmiyyətlisi  insanın  özünün 

sağlamlığına  qarşı  olan  diqqətidir.  Bu  daha  üstün  mahiyyət 

kəsb edir. 

-  Xəstəxanalara  müraciət  edən,  xüsusən  də  cərrahi 

əməliyyata ehtiyacı olan xəstələrin sayı həddən artıq 

çoxdur . Xəstələr ən çox nədən şikayətçidir? 

- Təbii ki, ümumi cərrahiyyə bölümü böyük bir cərrahi spektri 

əhatə  edir.  Yəni  bir  çox  orqanların  xəstəliklərinə  aid  olan 

problemlərin  cərrahi  müalicəsi  ilə  məşğuldur.  Bizə  daha  çox 

müraciət edənlər həzm sisteminin xəstəlikləri – istər xoşxassəli, 

istər onkoloji, istərsə də travma xəstələri olurlar. 



-  Sadaladığınız  bu  xəstəliklərin  hər  birinin  tam 

müalicəsi  mümkündürmü?  Bəzən  eşidirik  ki,  adi  bir 

xəstəlikdən insanlar dünyasını dəyişir. 

-  Təbii  ki,  bütün  xəstəliklərin  tam  aradan  qaldırılması,  insan-

ların  xəstəliyindən  asılı  olmayaraq  tam  sağlamlığına  qovuş-

masını  həmişə  təmin  etmək  qeyri-mümkündür.  Lakin  bu-

günkü  gündə  tibbin  inkişafı,  tibb  aləmində  olan  elmi-texniki 

tərəqqinin  istifadəsi  bir  çox  xəstəliklərin  müalicəsində    daha 

yaxşı  nəticələr  almaq  üçün  şərait  yaradır.  Bu  gün  ölkəmizdə 

yeni-yeni xəstəxanalar qurulur və müasir avadanlıqlarla təchiz 

olunur. Ölkəmizdə olan rezidentura sisteminin tətbiq edilməsi 

nəticəsində ümid edirik ki, perspektivdə savadlı yerli kadrların 

yetişdirilməsində yaxşı nəticələr əldə olunacaq. Eyni zamanda, 

Türkiyədə, Avropada təhsil alıb qayıdan və aramızda fəaliyyət 

göstərən  həkimlər  də  bizim  yerli  mütəxəssislərlə  bərabər 

vətəndaşlarımıza günü-gündən yüksək səviyyədə tibbi xidmət 

göstərməkdədirlər.  Təbii  ki,  qüsursuz  bir  sahə  olmadığı  kimi, 

bu sahədə də tam mükəmməllikdən bir qədər uzağıq. Amma 

aparılan işlər gələcək üçün ümidverici yol göstərməkdədir. 

-  Tibb  sahəsində  elmi-texniki  tərəqqi  Mərkəzi  Klini-

kada hansı cərrahi əməliyyatların həyata keçirilməsi 

üçün imkanlar açır?

- Təbii ki, hər bir cərrahi əməliyyat orqanizm üçün travmadır, 

cərrahi aqressiyadır. Zaman keçdikcə, yeni texnoloji vasitələrin 

kəşfi ilə əlaqəli cərrahi əməliyyatların da imkan daxilində daha 

az travmatik yollarla aparılması istiqamətində bir çox işlər aparı-

lıb. Bunların sırasında bu gün özünü ümumi cərrahiyyədə daha 

çox  doğruldan  endoskopik,  yəni  kəsiksiz,  xırda  dəliklərdən  

aparılan  cərrahi əməliyyatlardır. Bunlar artıq yeni deyil, uzun 

müddətdir ki, bütün dünyada aparılır. Gündən-günə bu üsul-

la  aparılan  əməliyyatların  çeşidləri  və  həcmləri  artmaqdadır. 

Bizim xəstəxanada öd daşı xəstəliyi, yoğun bağırsağın cərrahi 

xəstəlikləri,  yırtıqlar,  bir  çox  təcili  əməliyyatlar  və  bir  sıra  gi-

nekoloji əməliyyatlar  məhz bu üsulla həyata keçirilir. Təbii ki, 

bu üsulların da nəticələri xəstələr üçün daha çox məqbuldur. 

Onlar  əməliyyatdan  sonrakı  dövrdə  daha  tez  normal  həyat 

tərzinə  qayıdırlar.  Kosmetik  olaraq  qarın  üzərində  kəsik  izləri 

qalmır. Əməliyyatdan sonra daha az ağrının olması da bu üsul-

ların  ürəkaçan  nəticəsidir.  Bununla  yanaşı  son  zamanlar  tək 

bir dəlikdən aparılan əməliyyatların say və çeşidi artmaqdadır. 

Təbii ki, bu işlər davamlı xarakter daşıyır. 



-  Ölkəmizdə  müxtəlif  orqanların  transplantasiyası 

həyata keçirilir. Ancaq donorların çatışmazlığı ilə bağ-

lı şikayətlər eşidilir. Problem nədədir?

- Bu sahə ölkəmizdə nisbətən yeni olduğu üçün təbii ki,  donor-

la  bağlı  problemlər  yaşamaqdayıq.  Mərkəzi  Klinikada  böyrək 

köçürülməsi əməliyyatı həyata keçirilir. Donor problemi doğ-

rudan  da  bu  işin  aparılmasına  ciddi  əngəllər  yaradır.  Əvvəla, 

beyin  ölümü  olan  xəstələrdə  orqan  alınma  proseduru  tətbiq 

olunmamaqdadır. Bu əhali üçün də bir qədər yeni olduğu üçün 

ciddi  çətinliklər  yaradır  və  bu  gün  Azərbaycanda  da  bu  işin 

həyata keçirilməsi hələ icra olunmur. Söhbət canlı donorlardan 

gedir. Donorların seçimi və əməliyyat nəticələri haqqında əhali 

az məlumatlıdır. Cəmiyyətdə tez-tez rast gəlirik: xəstə gəlir, ən 

yaxın qohumu, ailə üzvü belə təhlillər, nəticələr uyğun olmasına 

baxmayaraq donor olmaqdan imtina edir. Təbii ki, bəlli risklər 

var. Amma əməliyyat öncəsi aparılan ətraflı müayinələr donor 

üçün istər əməliyyat risklərini, istərsə də əməliyyatdan sonra-

kı yaşam müddətində ortaya çıxa biləcək problemləri minimal 

səviyyədə  saxlamağa  imkan  verir.  Donorların  seçimində  cid-

di kriteriyalar mövcuddur. Təbii ki, donorun əməliyyat öncəsi 

gələcək  həyatı  üçün  az  da  olsa  risklər  mövcuddursa,  o  do-

norların  əməliyyata  alınması  dayandırılır.  Bu  kriteriyaların  da 

ictimaiyyətə geniş təbliğ olunması lazımdır ki, gələcəkdə insan-

lar bu işdə daha aktiv iştirak edə bilsinlər. Ona görə bu işin daha 

geniş yayılmasında KİV-in, ziyalı təbəqələrin üzərinə vəzifələr 

düşür. İnsanların öncə bunun nə qədər faydalı olduğuna inan-

ması üçün bu işin təbliğatı lazımdır. 

- Bəzən xarici ölkələrdə insanlar sağ ikən «müəyyən 

orqanlarımı bağışlayıram» deyə elan edirlər. Bizdə bu 

cür faktlara rast gəlinirmi?

- Son vaxtlar bir neçə kampaniyalar aparıldı və bu sahədə bir 

qədər  hərəkətlik  yarandı.  Amma  təəssüf  ki,  bu  qısa  müddət 

çəkdi.  Bilirsiniz  ki,  təbliğat  olmayınca,  insanlar  da  unutmağa 

doğru gedir. Məncə bu işlərin bir müddət davamlılığını təmin 

etmək lazımdır. Bir çox ölkələrdə bu prosedur qaydaları var. Av-

ropanın bir çox  ölkələrində əgər insan sağlığında orqanların-

dan donor kimi istifadə olunmasına etiraz etdiyini rəsmi bəyan 

etməmişsə, beyin ölümü ilə qarşı-qarşıya qalarsa, birbaşa do-

nor olmağa razı olmuş kimi qəbul olunur. Yəni, əgər sağlığında 

belə bir müraciət imzalamamışsa, hər hansı bir qəza nəticəsində 

xəstə xəstəxanaya düşürsə, beyin ölümü təsdiqlənirsə, soruş-

durulmadan onun daxili orqanları donor kimi istifadə olunur. 

Təbii  ki,  bizim  cəmiyyət  üçün  bu  cür  təbliğatların  aparılması 

üçün uzun zaman lazımdır.

- Evtanaziya ilə bağlı fikirləriniz də mənə maraqlıdır. 

Bəzi ölkələrdə “yüngül ölüm” həyata keçirilir.  Bizdə 

isə evtanaziya ilə bağlı fikirlərə münasibət birmənalı 

deyil. 

- Təbii ki, bizim işimiz xəstələrin sağlamlığı uğrunda mübarizəyə 

bağlı  olduğu  üçün  mən  ölüm  haqqında  düşünməməyə  ça-

lışıram.  Amma  təəssüf  ki,  bu  da  bizim  işimizin  bir  parçasıdır. 

İstər-istəməz cərrah üçün hər bir xəstəsinin itkisi ağır bir trav-

madır. Mən bir həkim kimi, evtanaziyanın əleyhinəyəm. İnsanı 

biz yaratmadıq ki, Allahın verdiyi canı da onun əlindən alaq. 

Bu  baxımdan,  mən  psixoloji  olaraq  evtanaziyanı  qəbul  edə 

bilmirəm. Lakin mən ümidsiz bir mərhələyə çatmış və perspek-

tivi  olmayan  xəstələrə  tibbi  xidmətin  dayandırılmasının  daha 

çox  tərəfdarıyam.  Yəni,  tutaq  ki,  xəstə  onkoloji  xəstədir,  ter-

minal bir mərhələdədir, artıq bütün resurslar tükənib. Həmin 

xəstənin  yerdə  qalan  zamanında  da  süni  tənəffüs  aparatına 

qoşub  nəticəsi  olmayan  dava-dərmanla  onu  yükləməkdənsə, 

sadəcə  göstərilən  tibbi  xidmətin  dayandırılması  məncə  daha 

düzgün yanaşma olardı. Təbii ki, bu işdə əsas qərar xəstənin 

ailəsindən asılıdır.

-  Bu  gün  insanların  şikayətləndiyi  problemlərdən 

biri də piylənmə və onun fəsadları ilə bağlıdır. İnsan 

sağlam  olması  üçün  nələrə  riayət  etməlidir  ki,  onda 

piylənmə, şəkər xəstəliyi, hipertoniya və s. xəstəliklər 

baş verməsin. 

- Təəssüf ki, artıq çəki günümüzdə problem olaraq qəbul olu-

nur və zaman keçdikcə  çox yayılmış bir hala çevrilir. Amerikada 

və Qərb ölkələrində statistik olaraq parametrlər Azərbaycandan 

daha ciddi şəkildə özünü göstərir. Bu insanların çox yüksək ka-

lorili qida qəbul etmələri ilə əlaqədardır. Üstəlik oturaq həyat 

tərzi, insanın aldığı kaloriləri xərcləməməsi artıq çəkinin yaran-

masına  səbəb  olur.  Nəticədə  bir  sıra  həyati  təhlükəli  halların 

– şəkərli diabet, hipertoniya, ürək-qan damar problemi, beyin-

qan  dövranının  pozulması  ilə  nəticələnən  çox  ciddi  fəsadlar 

yarana bilir. Artıq çəki ilə mübarizə aparmaq üçün ilk növbədə 

qida faktoruna ciddi riayət etmək, aktiv həyat tərzi sürmək la-

zımdır. Əgər bunlar kömək etmirsə, cərrahi müdaxilə ilə artıq 

çəki probleminin aradan qaldırılması tətbiq olunur.  Artıq bü-

tün dünyada piylənmə ilə bağlı aparılan cərrahi əməliyyatların 

sayı ildən-ilə artmaqdadır. Bu əməliyyatların bir neçə çeşidləri 

var. Bəziləri sadəcə mədəni kiçiltməyə yönəlidir. Yəni mədənin 

həcmi kiçilir və insan az qida qəbul edərkən onda artıq doyma 

hissi yaranır. Bu əməliyyatlar artıq çəkinin bir ildə 75 faizə qədər 

azalmasına imkan yaradır. Bu gözəl bir nəticədir. Bundan əlavə, 

bağırsaq mənfəzində əmilmə prosesini də azaldan əməliyyatlar 

var ki, bunlar  super kökəlmələrdə geniş istifadə olunmaqdadır. 

Biz ötən ilin dekabr ayında Strasburqda, Avropa Telecərrahiyyə 

İnstitutunda  bununla  bağlı  ixtisasartırma  kurslarından  keçdik 

və  hal-hazırda  xəstəxanamızda  da  bu  əməliyyatlar  aparılma 

ərəfəsindədir.



- İndi insanlar həmçinin mədə xoraları, qastrit, mədə 

xərçəngi  kimi  xəstəliklərdən  əziyyət  çəkirlər.  Bu 

xəstəliklərin yaranmasının əsas səbəbləri nədir?

- Bu gün xəstəliklərin tam təsdiq olunmuş  səbəblərindən təkcə 

infeksion  xəstəliklərin  səbəbi  aydındır.  İnsanın  orqanizminə 

hər  hansı  infeksion  agent  -  bakteriya,  virus  düşür  və  bunun 

nəticəsində bir xəstəlik yaranır. Digər xəstəliklərin - istər ürək-

damar, istər həzm sistemi, istərsə də onkoloji xəstəliklərin və s. 

əmələ gəlməsində bir çox faktorlar rol oynayır. Son zamanlar 

xəstəliklərin artması fikrinə gəlincə, zənnimcə bu xəstəliklərin 

artması səbəbi yox, diaqnostikanın mükəmməlləşməsi ilə bağ-

lıdır.  Yəni  əvvəllər  bu  qədər  təfərrüatlı  müayinələr  aparılmır, 

diaqnozlar vaxtında qoyulmurdu. İndi müayinələr daha erkən 

mərhələdə xəstəlikləri üzə çıxarır. Həzm sistemi, mədə xorası və 

onkoloji xəstəliklərinin yaranmasında irsiyyət faktoru ilə yanaşı 

alimentar faktor da var. Yəni elmi olaraq sübut olunub ki,  bu 

faktorların bəlli xəstəliklərin inkişafında rolları böyükdür.

-  Sizə  elə  gəlmirmi  ki,  bu  gün  efirdə,  internet  sayt-

larıda,  elə  sosial  medianın  özündə  belə  həkim 

məsləhətlərindən  daha  çox  klinikaların,  dərmanların 

və həkimlərin öz reklamları yer alır?

- Bu, ağrılı bir məqamdır. Xəstəxanaların, sağlıq qurumlarının, 

həkimlərin, dərmanların efirdə reklamını çox da alqışlamıram. 

Həkimin reklamı onun gördüyü iş olmalıdır. Həkimin peşəkarlığı, 

xəstələrlə ünsiyyəti - əsas faktorlar bu olmalıdır. Hətta indi şad-

lıq  sarayları  ilə  müqayisə  olaraq  “filan  xəstəxanada  endirim 

oldu”- deyə reklamlar gedir. Digər tərəfdən, qeyri-peşəkar tiblə 

məşğul olan həkimlərin reklamları olur ki, bu da ciddi fəsadlara 

səbəb olur. İnsanlar  reklama aldanaraq qeyri-peşəkar insanla-

rın müalicəsi ilə qarşı-qarşıya qalırlar. Nəticədə həm xəstəliyin 

diaqnostikası gecikir, həm də yanlış istiqamətdə müalicə  ge-

dir.  Bunun  özü  də  əlavə  fəsadlar  yaradır.  Xəstəliyin  müalicəsi 

düzgün  yolla  getməlidir.  Müalicəni  yanlış  yoldan  düz  yola 

istiqamətləndirmək sonradan biz mütəxəssislər üçün də çətin 

olur. Yaxşı olar ki, bu cür hallar da bəlli bir nəzarət altında olsun 

ki, insanlar yanlış informasiyaya aldanmasınlar.



- Sonuncu sualım bəlkə bir qədər obrazlı səslənəcək: 

sizcə cərrahın skalpeli, yoxsa dili xəstəni sağaltmalı-

dır? Axı, el arasında belə bir məşhur söz var:  “Həkimin 

dili həkim olmalıdır”.

- Məncə, hər iki faktor çox əhəmiyyətlidir. Biz cərrahlar təbii ki, 

skalpeli bir kənara qoyub xəstənin cərrahi problemini yalnız da-

nışmaqla aradan qaldıra bilmərik. Digər tərəfdən, xəstəni yaxşı 

əməliyyat edib ondan sonra acılasaq, bu da xəstənin ciddi psi-

xoloji travma yaşamasına və aparılan cərrahi əməliyyatdan son-

rakı reablitasiyada mənfi faktor ola bilər. Xəstənin müalicəsində 

ilk növbədə həkimin yüksək peşəkarlığı  rol oynasa da hesab 

edirəm ki, cərrah üçün “skalpel” qədər, xəstə ilə münasibət də 

əhəmiyyətlidir. İnsan gördüyü işə nə qədər hakimdirsə, bir o 

qədər də aldığı nəticə yaxşı olacaq. Cərrah üçün öz imkanla-

rını  doğru  dəyərləndirmək  çox  vacibdir.  “Mən  hansı  xəstəni 

əməliyyat edə bilərəm”- onu seçməyi bacarmalısan. Yəni çox 

böyük bir işin altına girib xəstənin həyatını riskə atmaq haqqını 

heç kim heç kimə verməyib.

Leyla Mirzəzadə

T.e.n., Dr. Zaur Xəlilov: "Cərrah üçün «skalpel» qədər, 

xəstə ilə münasibət də əhəmiyyətlidir"

Mərkəzi Klinikanın baş həkim müavini, Ümumi Cərrahiyyə şöbəsinin müdiri t.e.n. Zaur Xəlilovla müsahibə

Artıq çəki ilə mübarizə aparmaq üçün 

ilk növbədə qida faktoruna ciddi riayət 

etmək, aktiv həyat tərzi sürmək lazımdır. 

Əgər bunlar kömək etmirsə, cərrahi 

müdaxilə ilə artıq çəki probleminin 

aradan qaldırılması tətbiq olunur.



MƏRKƏZİ KLİNİKA

BÜLLETEN-4 | FEVRAL 2015

6

Qan-damar  sistemi  xəstəliklərinin  profilaktikası  ak-



tiv həyat tərzinin və uzun illər sağlamlığın qorunub 

saxlanması  üçün  vacibdir.  Bu  birinci  növbədə  Sizin 

ürəyinizin  qorunması  üçün  gərəkdir.  Sağlam  ürək 

yaxşı əhval-ruhiyə, fiziki aktivlik və tam yaşayış-həyat 

tərzidir.

Qan-damar  sistemi  xəstəliklərinin  profilaktikası  –  öz 

üzərində  requlyar  iş,  bir  sıra  prioritet  məsələlərə, 

vərdişlərə baxış deməkdir. Ona görə də sağlam olmaq 

istəyən hər bir şəxs nəinki zərərli vərdişlərin istifadəsini 

minimuma endirməli, hətta onlardan imtina etməlidir. 

Siqaret  çəkmə  və  alkoqol  qəbulu  damar  keçiricili-

yinin  pozulmasına  mənfi  təsir  göstərir.  Tutulmuş, 

zədələnmiş  damarlar  isə  -  ürək-damar  xəstəliklərinin 

əsas səbəbidir. Qəbul edilmiş qida – bu tip xəstəliklərin 

profilaktikasında vacib şərtdir. Vitaminlərlə zəngin qi-

daların qəbulu (xüsusilə B qrup və C vitaminləri), xörək 

duzundan,  qızardılmış,  kəskin,  yağlı  qidalardan  az 

istifadə çox vacibdir. 

Emosional  vəziyyət  ürəyin  işinə  və  damarlara  təsir 

edir.  Stressə  qarşı  kəskin  reaksiya,  əsəbilik,  nevroz 

və  digər  reaksiyalar  damarların  spazmına  və  nəticə 

etibarilə ürək əzələsinə oksigen daşınmasını ləngidir. 

Sinir sistemi reaksiyalarını nəzarət etməklə Siz daxili 

tarazlığa nail olur, ürəyi artıq yüklənmədən qorumuş 

olacaqsınız. 

Ölçüb – biçilmiş fiziki aktivlik də qan-damar sistemi 

xəstəliklərinin  profilaktikası  üçün  önəmlidir.  Hipodi-

namiya (az hərəkətli həyat tərzi) və ya həddən artıq 

aktivlik – bunlar ürək əzələsinə mənfi təsir edən, iki 

arzu  olunmayan  cəhətlərdir.  Ürək-damar  sistemi-

nin sağlamlığı üçün yüngül, lakin requlyar fiziki işlər 

məsləhətdir. Gündəlik piyada gəzintilər Sizə ayda bir 

dəfə idman zalında edilmiş məşğələlərlə müqayisədə 

daha faydalı ola bilər.

Artıq  çəkinin  azaldılması,  pəhriz,  qanda  xolesteri-

nin səviyyəsinə nəzarət həkim məsləhətlərinə aiddir.  

Zərərli vərdişi olan insanlar siqaret çəkməkdən imtina 

etdikdə onlarda  iştaha güclənir. Bu isə qida qəbulunu 

artırmaqla,  çəkinin  yüksəlməsinə  səbəb  olur.  Bu 

arzu edilməz hallardan uzaqlaşmaq üçün artıq qida 

qəbulundan  qaçmalı,  düzgün,  rasional,vitaminlərlə 

zəngin qida qəbul edilməlidir. Lakin bu da məlumdur 

ki, qəbul edilən qidaların tərkibində nə qədər çalışsaq 

da vitamin defisitini, xüsusilə B qrup vitaminlərinə olan 

tələbatı ödəyəcək miqdar yoxdur. B qrup vitaminlərin 

isə insan orqanizmində kimyəvi reaksiyaların gedişatı 

baxımından böyük rolu vardır. Əfsus  ki, multi – vita-

min komplekslərinin tərkibində B qrup vitaminlərinin 

dozası  cüzidir.  Halbuki,  B  qrup  vitaminləriin  tablet 

formasında, rahat şəkildə, lazımlı dozada qəbul edilə 

bilməsi hər bir kəsin arzusudur. Orqanizmin B qrup 

vitaminə  olan  tələbatını  ödəyəcək,  sağlamlığını  bir 

daha gücləndirəcək preparatlardan biri Benoral B12 

vitaminidir. Benoral B12 vitamini orqanizmin B qrup 

vitamin defisitini aradan götürməklə yanaşı, maddələr 

mübadiləsini  bütün  orqanlarda  sürətləndirir,  nor-

mallaşdırır.  Benoral  B12  vitamini  tərkibinə  B1,  B6, 

B12  vitaminləri  daxil  olmaqla  qan-damar  siste-

mi  xəstəliklərinin  profilaktikası  üçün  istifadə  olu-

na bilər. Benoral 12 vitaminin tərkibində B1 bir sıra 

fermentlərin tərkibinə daxil olub, qəbul olunan qida-

lardan  enerji  alınması  üçün  vacibdir.  Eyni  zamanda 

zülal və yağların sintezi üçün də istifadə olunur. Sinir 

impulslarının ötürücülüyünü, ürək əzələsinin normal 

yığılmasını təmin edir. B1 vitamininə xüsusilə xəstəlik 

baş verdikdə, stress hallarında, fiziki iş zamanı tələbat 

artır.  Benoral  12  vitaminin  tərkibindəki  B6  vitamini 

də maddələr mübadiləsində iştrak edərək, orqanizm 

üçün vacib olan “xoşbəxtlik hormonu” adlanan sero-

toninin  sintezində  iştrak  edir.  Serotonin  emosiyanı, 

iştahanı,  yuxunu    nəzarətdə  saxlayır.  Qanyaranma-

da  iştrak  edir.  Benoral  B12  vitamininin  tərkibindəki 

üçüncü  vacib  vitamin  B12  vitaminidir.    Orqanizmdə 

regenerativ- bərpa işlərini görür. Qanda oksigen da-

şıyıcısı  olan  hemoqlobinin  sintezində  iştrak  edir.  Bu 

ürək  –  qan  damar  sistemi  xəstəliklərində  xüsusilə 

ürəyin oksigenlə təchizatını sürətləndirə bilir. Beno-

ral B12 vitamini tablet şəklində olduğundan istifadəsi 

də  rahatdır.  Gündə  bir  dəfə  yeməkdən  sonra  qəbul 

edilir. Hər bir tablet örtük qişaya malik olduğundan 

xüsusi  kəskin  qoxu  vermir.  Qeyd  etmək  lazımdır  ki, 

Benoral B12 vitamini eyni zamanda infeksiyalara qar-

şı müqaviməti artırır, hormonların ifrazına təsir edir, 

zehni və fiziki əmək qabiliyyətini artırır, xarici mühitin 

zərərli təsirlərinə qarşı orqanizmdə davamlılıq yaradır. 

  Qədim Romada xəstə, cərrahiyyə 



əməliyyatı zamanı öldüyü halda, 

cərrahın əlləri kəsilirdi.

  Dünyadakı canlıların 70%-i bakteriya-



lardır.

  Akulalarda xərçəng xəstəliyinə qarşı 



immunitet vardır.

  Burun insanda bütün ömrü boyu inki-



şaf edir.

  20 uşaqdan yalnız biri həkimin dediyi 



tarixdə doğulur.

  Dil izləri bütün insanlarda fərdidir.



  Bədən temperaturunun 80%-i insanın 

baş nahiyyəsindən ötürülür.

  İnsan başının orta çəkisi 3.6 kq-dır.



  İnsanların bədən üzvlərini sıxan 

geyimlərdən istifadə etməsi bədənin 

kəskin dartılmasını, mədə, bağırsaq 

sisteminin sıxılmasına səbəb olaraq 

turşu reflyüksu və qıcqırma, sidik sax-

laya bilməmə hallarının ağırlaşmasına 

gətirib çıxarır. 

Sovet Antarktik ekspedisiyasında 



həkim vəzifəsində çalışan Roqozov 

səfər zamanı başqa həkimin olma-

ması səbəbindən özünü appendisit 

əməliyyatı etmişdir.



XOCALININ QİSASINI ALAQ BİZ

Daşnaq tapdağında qalıb torpağım,

Yaran çox dərindir,  can Qarabağım.

Xocalı-köksümdə sızlayan dağım.

Nə ağlayaq, nə də ki, saç yolaq biz,

Xocalının qisasını alaq biz!

Bitsin anaların naləsi ahı,

Qaranlıq qalmasın yurdun sabahı,

Ər igidlər, ələ alın silahı!

Düşmənləri hey lərzəyə salaq biz,

Xocalının qisasını alaq biz!

Sahib çıxaq torpağa da daşa da,

Ürək gərək yurda sevgi yaşada.

Bayrağımız dalğalansın Şuşada,

O gün olsun qələbəni çalaq biz!

Xocalının qisasını alaq biz!

Xanın zənguləsi, Zülfinin səsi,

Ilhama gətirir eşidən kəsi.

Vətən -qəlb duyğusu, könül nəğməsi,

Xankəndində xan havası çalaq biz

Xocalının qisasını alaq biz!

Personalın yaradıcılığı



Qan-damar sistemi xəstəliklərinin birincili profilaktikası

Təsisçi

Mərkəzi Klinika



Baş redaktor: Toğrul Adıgözəlov 

Redaksiya heyəti: Kamran Musayev, Həsən Qəndilov, Nikbin Yusifov

Bülleten ayda bir dəfə nəşr olunur. 



Tiraj: 500

Tel: +994 12 492 10 92  |  Call center: +994 12 105  |  Fax: +994 12 492 41 31  |  info@merkeziklinika.az    www.merkeziklinika.az  www.facebook.com/MerkeziKlinika   twitter.com/MerkeziKlinika



MARAQLI FAKTLAR

Arif Kərimov

2-ci qrup Qarabağ əlili, bağban

Yüklə 207,22 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2024
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə