Azərbaycan respublikasi iQTİsadiyyat və SƏnaye naziRLİYİ



Yüklə 218,37 Kb.

səhifə7/8
tarix14.05.2018
ölçüsü218,37 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

20

 

 



əsaslanır.  Çalışanların  90%-ı  qadınlardan  ibarət  idi.  Xammallar  fax  ilə  Yaponiya, 

Tayvan, Braziliya və ya Meksikadan tələb olunurdu.  

 

İsrail 

İsrail, elektronika sənayesində yer alan öz böyüklüyündəki ölkələr arasında, end-

to-end  qabiliyyətlərinə  malik  bir  neçə  ölkədən  biridir.  Ümumiyyətlə,  dünyanın  dörd  bir 

yanından  vətəni  olmayan  bir  çox  insanın  köç  etdiyi  İsrail,  kiçik  əhalisinə  baxmayaraq, 

kənd təsərrüfatı və sənayedə bir çox sektorda radikal yenilikləri sınayır və uğur ilə həyata 

keçirir. İsraildə elektronika sektorunda ən mühüm təşviq vasitəsi insan resurslarına olan 

çox böyük investisiyadır. Təhsil sistemi ənənəvi olaraq əməli elmi bacarıqlara əsaslanan 

təhsil sistemidir. 

İsrail  sənayesi  beynəlxalq  arenada,  həm  texnologiya,  həm  də  həqiqi  dünya 

praktikası üçün araşdırma və inkişaf etdirmə sahəsində ən innovativ sənaye kimi tanınır. 

İsrail adambaşına düşən yüksək texnologiya təşəbbüslərinin sıxlığı baxımından dünyanın 

ön  sıralarında  yer  alır,  mütləq  rəqəmlərlə  da  dünyada  Silikon  Vadisindən  sonra  ikinci 

sırada gəlir. 

İsrail  kompyuter  proqram  sənayesi  ildə  təxminən  20  -  25%  arasında  böyüyür. 

İsraildə müəyyən software (cd) və hardware (avadanlıq) istehsalçıları Digital, Motorola, 

İntel,  Microsoft  və  digərləri  Ar-ge  mərkəzlərini  yaradıb  və  birgə  investisiyalara 

getmişdilər.  Technion  adlanan  bir  texnologiya  institutu  davamlı  olaraq  elektronika 

sektorunda yeni mərhələləri qeyd edir.  

1991-ci ildən bəri İsrailin software sənayesi ABŞ-ın kapital bazarında 120 milyon 

dolları  keçən  bir  həcmə  çatmışdır.  İsrailin  elektron  sektorunun  səhmləri  amerikalı 

investorlar üçün Kanadadan sonra ikinci böyük xarici bazardır. İsrailin 70 qədər şirkəti 

ABŞ-ın Wall Street Borsasında qeydiyyatdan keçmişdir. Bunlardan başqa, xarici mühüm 

elektronika firmaları da İsraildə araşdırma mərkəzlərini yaratmışlar. 

Məsələn,  IBM  İsrailin  Hayfa  şəhərində  öz  beynəlxalq  elm  mərkəzini,  Motorola, 

NS və Digital firması da Jerusalem və Herzliyadaki Ar-ge mərkəzlərində yeni nəsil mikro 

prosessorları  inkişaf  etdirdilər.  Üstəlik  maaş  səviyyəsi  ABŞ-dan  fərqli  olmamasına 

baxmayaraq, bu firmaların İsraildə ar-ge mərkəzləri yaratmaları çox mənalıdır. Əhalisi 6 



21

 

 



milyonu olmayan belə bir ölkənin elektronikada bir "mini Super güc" olmasının səbəbləri 

dövlətin verdiyi stimullardır. Dövlət maliyyə dəstəyi ilə sənayeyə ar-ge təşkilatçılığı ilə 

təşviqlər vermişdir. İsrailin ar-ge xərcləri ÜDM-nin 2,5%-ni təşkil edir və dünyanın bu 

baxımdan  5-ci  ölkəsidir.  Bu  gün  elektronika  məhsullarını  Çin,  Hindistan,  Orta  Şərq, 

Müstəqil  Dövlətlər  Birliyi  kimi  geniş  bir  bazara  ixrac  edir.  Həmçinin  elektron  sektoru 

mövzusunda  ABŞ  ilə  qarşılıqlı  fəaliyyət  göstərir.  ABŞ  ilə  İsrail  arasında  "iki  uluslu 

(binational)"  sənaye  ar-ge  fondu  və  ABŞ-İsrail  Elm  və  Texnologiya  Komissiyası 

yaradılıb. Həmçinin Avropa Birliyi ilə Ticarət müqavilələri də keçirilmişdir. 

İsrailin  elektronika  sənayesi  ölkənin  aparıcı  yüksək  texnologiya  sektorlarından 

biridir və ixracat rəqəmləri 2004-cü ildə 3.3 milyard dollara çatan və ölkənin öndə gələn 

digər iki sektoru olan rabitə və tibbi cihaz sektorunun uğurunda da mühüm rol oynayır. 

 

Avropa Birliyi ölkələri 

 

Avropa mənşəli elektronika firmaları Asiya firmaları qədər böyük miqyaslı istehsal 

və  satış  həcminə  malik  deyillər.  Avropanın  elektronika  firmaları  da  yarımkeçiricilər, 

opto-elektronik  və  peşəkar  avadanlıq  istehsalı  ilə  məşğul  olmuşlar.  Avropada  elektron 

sektoru daha çox şaquli inteqrasiya etmiş, fərqlənmiş bir neçə böyük firmadan ibarətdir. 

Alman  Simens,  Hollandiyalı  Philips,  AEG,  Telefunken  kimi  adlar  məşhurdur. 

Kompyuter  məsələsində  isə  qlobal  kontekstdə  Avropalı  istehsalçılar  bir  təhdid  edici 

ölçülərdə deyillər. Olivetti (İtalyan), Siemens-Nixdorf, Bull (France), ICL (Fransa) kimi 

firmalar  dünyaca  tanınmış  firmalardır.  Ancaq  bunlar  da  ABŞ-a  sərmayə  qoymaq  və  ya 

birgə  investisiyalara  baş  vursa  da  Asiya  ölkələri  kimi  böyük  miqyaslı  və  ucuz  istehsal 

olmadığından laqeydlik edilə bilər. 

 

Asiya Sakit Okean Qrupu ölkələri 

Şərqi 


Asiya 

YSÜ 


(Yeni 

sənayeləş-ən 

ölkələr: 

NICS: 


Newly 

Industrıalısıng.Countrıes,) ya da "Asiya Pələngləri, dördlü dəstə"  (four damarlı süxur) " 

kimi adlarla adlandırılan C.Koreya, Tayvan, Sinqapur, Çin kimi ölkələr, bunların yanında 

Yaponiya, Malayziya və Filippin kimi ölkələrdə Asiya Sakit Okean Qrupu ölkələrdəndir. 




22

 

 



Bu qrupda yer alan ölkələr inkişaf prosesi baxımından çox maraqlıdırlar. Çindən başqa, 

dərhal  hamı  daha  eqoist,  təşvikçi  siyasətlərlə,  kiçik  sənaye  və  mərkəzçi  olmayan,  yerli 

inkişaf modeli ilə inkişaf etmişlər və ixrac nəhəngi halına gəlmişdilər. 

  İndoneziyada  isə,  sənaye  qrupunda  elektron,  elektrik  avadanlıqları,  polad  və 

maşınqayırma, tekstil kimi müəyyən sahələrdə xarici lisenziya müqavilələri altında, 2 beş 

illik  İnkişaf  Planı  rəhbərliyi  altında  mühüm  irəliləyişlər  əldə  olunmuşdur.  3-cü  beş  illik 

inkişaf  planında  isə  Tv,  radio,  telekomünükasyon  vasitələri,  məlumat  işləmə  vasitələri, 

telefon  sahələri, stansiyaları,  elektrik  mühərrikləri  kimi  yeni  məhsullarla sənaye  inkişaf 

etdirilmişdir.  Elektron  sənaye  istehsalında  orta  hesabla  böyümə;  1987/88  dövründən 

1992/93 dövrünə qədər 29%dən 44%-ə qədər artmıştır. 

 

Yaponiya 

Yaponiya  və  digər  Asiya  ölkələrində  elektronika  sənayesinin  xüsusi  əhəmiyyəti 

vardır. Yaponiya başlanğıcda ABŞ texnologiyasını təqlid edərək elektron bazarına, bir az 

gec daxil olmuşdur. 

 Yaponiyanın  indiki  inkişafı  uğuru  hər  nə  qədər  son  30  ilə  aid  edilsə  də,  əslində 

iqtisadiyyat  tarixində  1868-ci  illərdə  Şahzadə  Meiji  Dövrünə  qədər  gedən  islahatların, 

(aqrar  islahatı,  sənaye  təşviqləri)  Mitsui  hanedanlık-ğı  dövründə  insanı  kapitala  olan 

investisiyanın,  xaricdə  beyin  yetişdirmə  siyasətlərinin,  təqlid  texnologiyanın  hamısının 

payı  var.  Yaponiyada  dövlətçiliyin  əksinə,  bazar  iqtisadiyyatı  daha  hakimdir.  Dövlət 

kiçikdir. Məsələn; Qara, elektronika, havayolları, telekomünükasyon, avtomobil, təyyarə, 

gəmi  tikintisi,  dəmir  yolları,  bank  kimi  müəyyən  sektorlarda  dövlətin  sahibliyi  Fransa, 

İtaliya  və  Böyük  Britaniyadan  daha  aşağıdır.  Vergi  gəlirləri  isə  ÜDM-nin  faizi  olaraq 

Yaponiyada 27%-dir. Bu göstərici Almaniyada 38%, Fransada 48%, Böyük Britaniyada 

39%-dir. Vergi gəlirləri Yaponiyada kiçik olduğu üçün təbii olaraq kommunal xərcləri də 

kiçikdir.  

1953-cü ildə Yaponiya elektronika sektorunda sərmayə qoymağa başlamış və 197l-

ci  illərə  qədər  hasilat  8,5  dəfə  artmışdır.  Texnologiya  kəsirini  örtmək  üçün  ABŞ-dan 

yüksək patent üzrə əmək haqqı ödənmişdir. 






Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə