Biotexnologiya asoslari



Yüklə 2,11 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə2/199
tarix31.12.2021
ölçüsü2,11 Mb.
#81119
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   199
biotex
Vitaminlar reja-fayllar.org, Vitaminlar reja-fayllar.org, Mavzu Vitaminlar va ularni bolalar organizmi rivojlanishidagi a, 880-Article Text-1929-1-10-20201226, UMKA
 
 
 
 
 
 
 
 
 


1- mavzu. KIRISH
 
Reja:
 
1.Fanning maqsad va vazifalari. 
2.Biotåõnologiya fani rivojlanish tariõi.  
3.Fanning rivojlanishiga chet el va mahalliy olimlarning qo’shgan hissalari haqida.  
4.Biotexnologiya faning rivojlanish istiqbollari va muammolari.  
 
Biotexnologiya yoki biologik jarayonlar texnologiyasi-biologik agentlar yoki ularning 
majmualaridan (mikroorganizmlar, o’simliklar va hayvon hujayralari, ularning komponentlaridan)  
kerakli maxsulotlar ishlab chiqarish maqsadida sanoatda foydalanish degan ma’noni beradi. 
Biotexnologiya jarayonlaridan mikroorganizmlar, o’simlik va hayvon hujayralari, ulardan 
ajratilgan fermentlar, hujayra organnellalari, ularni o’rab turgan membranalar sof yoki 
immobillashgan holatda oqsil, organik kislotalar, aminokislotalar, spirtlar, dorivor moddalar, 
fermentlar, garmonlar va boshqa moddalar ishlab chiqarishda yoki ba’zi bir organik moddalarni 
(masalan, biogaz) ishlab chiqarish, sof holda metall ajratish, oqova suvlarni va qishloq xo’jalik 
yoki sanoat chiqindilarini qayta ishlashda keng  foydalaniladi.  
Fan sifatida o’tgan asrning 60-yillaridan shakllana boshlagan biotexnologiyaning tarixiga 
chuqurroq nazar tashlasak mikroorganizmlar yordamida “bijg’itish”, “achitish” jarayonlari 
insoniyat tomonidan qadimdan keng ishlatilib kelinayotganligini guvohi bo’lamiz. Sutdan- qatiq, 
uzumdan- vino va sirka, achitqilar yordamida -non va boshqa bir qancha biotexnologik 
jarayonlarning qachon ixtiro qilinganligi  hozircha noma’lum.  
Umuman, yuqorida zikr etilgan mikroorganizmlar yordamida amalga oshiriladigan 
biotexnologik jarayonlar hozirgacha insoniyatning ro’zg’or yuritishida keng qo’llab kelinmoqda. 
Biotexnologiyaning mohiyatini tushunish uchun misollarga murojaat qilaylik. Bakteriya 
hujayrasi har 20-60 minutda, achitqi zamburug’lari 1,5-2,0 soatda ikkiga bo’linib ko’paysa, sut 
emizuvchilar hujayralarining  ikkiga bo’linishi uchun 24 soat kerak bo’ladi. Bir kecha-kunduzda 
500 kilogrammli qoramol 500 gramm oqsil moddasi to’plasa, 500 kilogramm achitqi zamburug’i 
500000 kilogramm yoki undan 1000 marotaba ko’proq oqsil to’playdi. 
Yana bir misol: 1 kub metr oziqa muhitida achitqi zamburug’lari 24 soatda 30 kilogramm 
oqsil to’playdi, shuncha miqdorda oqsil to’plash uchun 18 gektar erga no’xat ekib, uch oy 
parvarish qilish lozim bo’ladi.  
qolaversa, mikrob etishtirish na ob-havoga va na faslga bog’liq. Ularni eng arzon oziqa 
muhitida- har xil chiqindilar, kletchatkada, metanol, metan gazi va vodorodda o’stirish mumkin. 
Mikroorganizmlar nafaqat oqsil, balki turli fermentlar, yog’lar, vitaminlar, polisaxaridlar va 
boshqa bir qator foydali maxsulotlar sintez qiladi.  
Bugunga kelib, zamonaviy biotexnologik usullar gen muhandisligi yordamida farmasevtika 
uchun interferonlar, insulin, somatotropin, gepatitga qarshi vaksina, fermentlar, klinik tadqiqotlar 
uchun diagnostik ashyolar (narkomaniya, gepatit va boshqa bir qator yuqumli kasalliklarni 
aniqlash uchun test tizimlar, biokimyoviy tekshirishlar uchun reaktivlar, egiluvchan biologik 
plastmassalar, antibiotiklar, bioaralashmali boshqa ko’plab maxsulotlar) ishlab chiqariladi. 
Pivo, spirt, kir yuvish vositalari, to’qimachilik va teri oshlash kabi jaryonlarda ishlatiladigan 
ferment preparatlari ishlab chiqarish va qo’llash ham keng yo’lga qo’yilgan. 
Biotexnologiyaning asosiy  yo’nalishlarini, shartli ravishda, quyidagicha tavsiflash mumkin: 
*
 
oziqa maxsulotlari biotexnologiyasi
*
 
qishloq xo’jaligida ishlatiladigan preparatlar biotexnologiyasi; 

Yüklə 2,11 Mb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   199




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə