186
manların təsiri nəticəsində formalaşmışdı. Nəticədə Kelt xəyalpə-
rəstliyi, vikinqlərin quldur cəsarəti, normanların intizamı ilə anqlo-
saksların praktikliyini təcəssüm etdirən ingilis milləti yarandı.
İngilis mətbəxi bu gün bir çox milli yeməklərini qoruyub
saxlamış və bu günə gəlib çatmışdır.
XVI əsrdə İngiltərənin qida mədəniyyəti bir sıra ciddi də-
yişikliklərə məruz qalmışdır. Bu, katolisizmlə bağlı fasilə döv-
rü idi ki, bunun nəticəsində bir sıra
kulinariya ənənələri yoxa
çıxdı. Bu dövrdə fəth edənlərin nəsilləri (normanlar) incə ital-
yan və fransız mətbəxi ənənələrini İngiltərəyə gətirdilər. Alman
mətbəxinin də böyük təsiri olub. Bu zaman istifadə olunan qi-
daların çeşidi dəyişdi. Britaniyalılar pendiri daha çox istifadə
etməyə başladılar.
Britaniya kulinariyasında əhəmiyyətli dərəcədə dəyişiklik
XIX əsrdə sənaye inqilabı ilə əlaqədar olaraq baş verdi. Qida
məhsullarının çeşidi, yeməklərin hazırlanmasında
istifadə olu-
nan ədviyyatların istifadəsi genişləndirildi.
XX əsrdə Britaniya həkimləri və kulinarları belə bir nəti-
cəyə gəldilər ki, qidalanma üçün yerli məhsulların istifadəsi fi-
zioloji olaraq çox xeyirlidir. Baxmayaraq ki, ingilislərə qurman
(zərif, ləziz yeməklərin həvəskarları) deyirlər, lakin öz mət-
bəxlərini sağlam və xeyirli hesab edirlər. İngilis
mətbəxi üçün
tez və mürəkkəb olmayan və yüksək keyfiyyətli qidalardan ha-
zırlanan yeməklər xarakterikdir. İngilislərin səhər yeməyi haq-
qında belə bir məsəl var: 6 ingilis günorta və axşam yeməyin-
dən imtina edə bilər, amma səhər yeməyindən heç vaxt! İngilis-
lərin süfrəsini qızardılmış çörək, çeşidli cemlər, marmelad və
bal bəzəyir. Yumurtanı istər soyutma, istər qayğanaq formasın-
da hazırlanması, istərsə də kolbasa ilə qızardılmış halda yemək
ingilis süfrəsinin ayrılmaz hissəsidir. İngilis
mətbəxinin əsas
xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, orta statistik ingilis üçün səhər
yeməyi yumurta, yulaf sıyığı, portağal mürəbbəsi ilə tost, qı-
zardılmış seld və sosiskalardan ibarətdir. Süfrə gözəl ətirli ingi-
lis çayı ilə tamamlanır.
187
Yemək siyahısının yığcam olmağına baxmayaraq, ənənəvi
ingilis yeməkləri il boyu necə gəldi hazırlanmır, ciddi
və müəy-
yən günlərdə bişirilir. Məsələn, ənənəvi ingilis yeməyi olan
postbif ingilis ailələrində bazar günlərində bişirilir . Buna görə
də bütün həftəni onun bişiriləcəyi günü gözləyirlər. Eyni za-
manda ingilis fermerləri payız ayında donuzları kəsərkən ənə-
nəvi olaraq təzə ev donuzunun ətindən hazırlanan
oksford so-
sisləri 250 ildir ki, ingilislərin sevimli yeməyidir.
İngilislərin qidalanma mədəniyyəti soyuq qəlyanaltıların
növləri ilə, xüsusilə balıq və sendviçlərlə xarakterizə olunur.
Bunlardan ən geniş yayılanı bulyonlar və şorba – püredir. İngi-
lislər ən çox ət yeməklərini sevirlər: dana, quzu, qoyun, yağsız
donuz əti və s. göstərmək olar. Milli yeməklər rostbif, bifşteks-
dir. Ət ilə bir yerdə hər zaman müxtəlif souslar, marinadlar, to-
mat sousları, qarnir üçün kartof və tərəvəz verirlər. İngilislərin
yeməyində ən böyük yeri müxtəlif pudinqlər tutur. Onları ikin-
ci (ət, taxıl, tərəvəz) və üçüncü yemək kimi (şirin meyvəli pu-
dinqlər) verirlər. İngilis milli mətbəxi ənənəvi bayram yemək-
ləri ilə xarakterizə olunur. İngilislər arasında ən məşhur milad
pudinqidir ki, saladan, çörək qırıntıları, un, kişmiş, yumurta,
şəkər və müxtəlif ədviyyatlardan hazırlanır. Süfrəyə verilməz-
dən əvvəl onu rom ilə qarışdırır, yandırır və alov şəklində ma-
saya verilir. Tərəvəz qarniri ilə
qiymələnmiş hinduşka əti və
bayram tortu da bayram yeməklərindən hesab olunur. İngilislər
çörəyi az istifadə edirlər. İçkilərdən gün ərzində ən çox istifadə
olunan (7 dəfə) çaydır. Kofe çaya nisbətdə az istifadə olunur.
Alkoqollu içkilərdən, xüsusilə viski, cin, brendi, rom, portveyn,
pivə və s. məşhurdur. Bir sıra seçilmiş yeməklər dünya tərəfin-
dən tanınmışdır. Məsələn, rostbif, romşteks, bişmiş ingilis kremi,
sendviçlər bir çox dünya restoranlarının menyusuna daxil olub.
Beləliklə, Böyük Britaniyada, digər Avropa ölkələrindən
daha çox, qədimdən qalmış qidalanma ilə bağlı
vərdişlərə ria-
yət edilmişdir.
Dostları ilə paylaş: