80
Radiatsion defektoskopiyaning asosiy yo‘nalishi bo‘lib rentgen va gamma
defektoskopiya hisoblanadi. Rentgen va gamma
defektoskopiyaning farqi
nurlanishning ionlashtiruvchi manbalaridan foydalanishda,
ularning nurlanishni
hisobga olish usuli va sinashning maqsadi bilan ishlab chiqarish sharoitlarida
umumiy metodikaga va nazorat o‘tkazish texnologiyalariga ega.
Dozimetriyaning
biologik
metodlari. U ma’lum
dozadagi nur energiyasi
ta’sirida tirik organizmda, shu jumladan odam organizmida
yuzaga keladigan
o‘zgarishlarni belgilashga asoslangan. Biologik metod asosan to‘qimalardagi
o‘zgarishlarni baholash bilan bajariladi. Dozimetriyaning bu metodi asosan
eksperimental radiobiologiyada qo‘llaniladi.
Dozimetriyaning
kimyoviy
metodi. Bu metod nurlanish ta’sirida
ayrim
moddalardagi kimyoviy reaksiyalarni hisobga olishga asoslangan.
Radioximik
metod
ionlashtiruvchi nurlanish ta’sirida ikki valentli temirni uch valenli temirga (Fe
2+
Fe
3+
),
aylanishiga asoslangan, bu teri rangini o‘zgarishi (tiniqligi)
bilan bilinadi, buni
aniqlash uchun ferrosulfat dozimetrlar ishlatiladi. Ularni o‘lchash oralig‘i katta, 20
dan 400 Gr ni tashkil etadi.
Dozimetriyaning
fotografik
metodi. Ionlashtiruvchi nurlanishning ta’sirida
fotoplenka qorayadi. Qoralik darajasi (zichligi) bo‘yicha nurlanish dozasini
baholanadi. Bu metodning kamchiligi ko‘rsatkichlarni
nurlanish tarkibi sifatiga
bog‘liqligidir. O‘lchashning aniqlik darajasi yuqori emas. Fotoplenkali dozimetrlarni
qulayligi nur bilan davolashda yorug‘lik va radiatsion maydonlarni aniqlanishidir.
Dozimetriyaning
Dostları ilə paylaş: