M a d d ə 1 4 4 . S ü b u t l a r ı n y o x l a n ı l m a s ı
Cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar tam, hərtərəfli və obyektiv
yoxlanılmalıdır. Yoxlama zamanı cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutlar təhlil olunur
və bir-biri ilə müqayisə edilir, yeni sübutlar toplanır, əldə olunmuş sübutların
mənbəyinin mötəbərliyi müəyyənləşdirilir.
M a d d ə 1 4 5 . S ü b u t l a r ı n q i y m ə t l ə n d i r i l m ə s i
145.1. Hər bir sübut mənsubiyyəti, mümkünlüyü, mötəbərliyi üzrə
qiymətləndirilməlidir. Cinayət təqibi üzrə toplanmış bütün sübutların məcmusuna
isə ittihamın həlli üçün onların kifayət etməsinə əsasən qiymət verilməlidir.
145.2. Təhqiqatçı, müstəntiq, prokuror, hakim və ya andlı iclasçılar qanunu və
vicdanını rəhbər tutaraq sübutların məcmusunun hərtərəfli, tam və obyektiv
baxılmasına əsaslanmaqla öz daxili inamına görə sübutları qiymətləndirirlər.
145.3. İttihamın sübut olunmasında yaranan şübhələri digər sübutlarla aradan
qaldırmaq mümkün olmadıqda, onlar şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin xeyrinə
təfsir edilir.
M a d d ə 1 4 6 . S ü b u t l a r ı n k i f a y ə t e t m ə s i
146.1. Cinayət təqibi üzrə toplanmış sübutların kifayət etməsi dedikdə, müəyyən
edilməli hallar üzrə mümkün sübutların elə bir həcmi nəzərdə tutulur ki, onlar
sübut etmə predmetinin müəyyən edilməsi üçün mötəbər və yekun nəticəyə
gəlməyə imkan versin.
146.2. Cinayət təqibi üzrə sübutların kifayət etməsi aşağıdakılara nail olunmasına
kömək edir:
146.2.1. ibtidai araşdırmanın və ya məhkəmə baxışının məqsədyönlü
aparılmasına;
146.2.2. cinayət təqibi üzrə məhkəmə perspektivinin vaxtında müəyyən
edilməsinə;
146.2.3. cinayət təqibi üzrə düzgün və əsaslı qərar qəbul edilməsinə.
146.3. Sübutların məcmusunun toplanması aşağıdakılara gətirib çıxarmamalıdır:
146.3.1. sübut materiallarının lüzumsuz artıq toplanmasına;
146.3.2. ibtidai araşdırmanın və ya məhkəmə baxışının uzadılmasına
(süründürməçiliyə);
DÖRDÜNCÜ BÖLMƏ
PROSESSUAL MƏCBURİYYƏT TƏDBİRLƏRİ
X V I f ə s i l
TUTULMA
M a d d ə 1 4 7 . C i n a y ə t p r o s e s i n d ə t u t u l m a n ı n t ə t b i q i
147.1. Cinayət prosesində tutulma yalnız aşağıdakı şəxslərə tətbiq oluna bilər:
147.1.1. cinayəti törətməkdə şübhəli olan şəxsə;
147.1.2. ittiham elan edilməli olan şəxsə və ya haqqında seçilmiş qətimkan
tədbirinin şərtlərini pozan təqsirləndirilən şəxsə;
147.1.3. hökmün və ya məhkəmənin digər yekun qərarının icrası yerinə məcburi
göndərilməsi və ya təyin olunmuş cəzanın digər cəza növü ilə əvəz edilməsi, habelə
şərti məhkum etmənin, yaxud cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmənin
ləğvi məsələsinin həlli məqsədi ilə məhkuma.
147.2. Tutulma aşağıdakı hallarda tətbiq edilir:
147.2.1. şəxsin cinayət törətməsinə şübhə yarandıqda;
147.2.2. bu Məcəllənin 147.1.2-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş şəxs haqqında
cinayət təqibi orqanının müvafiq qərarı olduqda;
147.2.3. hökmün və ya məhkəmənin digər yekun qərarının icrası yerinə məcburi
göndərilməsi və ya təyin olunmuş cəzanın digər cəza növü ilə əvəz edilməsi, habelə
şərti məhkum etmənin və ya cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmənin
ləğvi məsələsinin həllinədək məhkumun tutulması barədə məhkəmənin qərarı
olduqda.
147.3.
Şəxsin
qanunsuz
tutulması
Azərbaycan
Respublikasının
qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş məsuliyyətə səbəb olur.
M a d d ə 1 4 8 . C i n a y ə t t ö r ə t m ə s i n ə ş ü b h ə y a r a n d ı q d a
ş ə x s i n t u t u l m a s ı
148.1. Cinayət törətməsinə şübhə yarandıqda şəxsin tutulması onun cinayət
törətməsinə bilavasitə şübhə yarandığı və ya cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş
əməli törətməsindən şübhələnməyə əsas verən digər məlumatlar olduğu hallarda
həyata keçirilir.
148.2. Şəxsin cinayət törətməsinə bilavasitə şübhə yarandıqda təhqiqatçı, təhqiqat
orqanının digər əməkdaşı, müstəntiq və ya prokuror onun tutulmasını aşağıdakı
hallarda tətbiq edə bilər:
148.2.1. şəxs cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməli törədərkən, yaxud
bilavasitə bundan sonra cinayət başında yaxalandıqda;
148.2.2. zərər çəkmiş, yaxud hadisəni görən digər şəxslər cinayət qanunu ilə
nəzərdə tutulmuş əməlin həmin şəxs tərəfindən törədilməsini birbaşa göstərdikdə;
148.2.3. şəxsin bədənində, üstündə, paltarında və ya istifadə etdiyi digər
əşyalarda, yaşayış yerində, nəqliyyat vasitəsində cinayət qanunu ilə nəzərdə
tutulmuş əməlin törədilməsini göstərən aşkar izlər müəyyən olunduqda.
148.3. Şəxsin cinayət qanunu ilə nəzərdə tutulmuş əməli törətməsindən
şübhələnməyə əsas verən digər məlumatlar olduqda, o, təhqiqatçı, təhqiqat
orqanının digər əməkdaşı, müstəntiq və ya prokuror tərəfindən aşağıdakı hallarda
tutula bilər:
148.3.1. hadisə yerindən qaçıb gizlənməyə, yaxud cinayət prosesini həyata
keçirən orqandan gizlənməyə cəhd göstərdikdə;
148.3.2. daimi yaşayış yeri olmadıqda və ya başqa ərazidə yaşadıqda;
148.3.3. şəxsiyyəti müəyyən edilmədikdə.
148.4. Bu Məcəllənin 148.1 və 148.2-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş hallardan
biri mövcud olduqda tutulma müvafiq cinayət işi başlananadək həyata keçirilə bilər.
Cinayət işinin başlanmasına dair qərar şəxsin tutulduğu andan 24 saat keçənədək
qəbul olunmazsa, tutulmuş şəxs dərhal azad olunmalıdır. Belə qərar qəbul olunsa da
şəxsin tutulması 48 saatdan artıq davam edə bilməz. Tutulmuş şəxsə tutulduğu
andan 48 saat keçənədək ittiham elan edilməli, həbslə bağlı prokurorun təqdimatı
olduqda isə o, məhkəməyə gətirilməli, məhkəmə işə təxirə salınmadan baxmalı və
onun haqqında həbs qətimkan tədbirinin seçilməsi və ya onun azad edilməsi
haqqında qərar çıxarmalıdır.
lxi[61]
M a d d ə 1 4 9 . H a d i s ə n i g ö r ə n ş ə x s i n k ö m ə y i i l ə c i n a y ə t
t ö r ə t m i ş ş ə x s i t u t u b s a x l a m a n ı n x ü s u s i y y ə t l ə r i
149.1. Cinayət baş verdikdə və ya cinayət baş verdikdən bilavasitə sonra onu
törətmiş şəxs gizlənməyə cəhd göstərdikdə, hadisəni görən şəxs onun yaxalanması
üçün şəxsin tutulmasında cinayət təqibi orqanına kömək göstərə bilər, o cümlədən:
149.1.1. müqavimət göstərdikdə cinayət törətmiş şəxsin əl-ayağını bağlaya bilər;
149.1.2. cinayət törətmiş şəxsin üstündə silah və ya başqa təhlükəli alətin, yaxud
cinayət işi üzrə əhəmiyyət kəsb edən digər əşyaların olmasını ehtimal etdikdə onun
üstünü yoxlayaraq bu əşyaları cinayət təqibi orqanına təqdim etmək üçün götürə
bilər.
149.2. Cinayət təqibi orqanının əməkdaşı olmadıqda, cinayəti törətmiş şəxsi
yaxalayan dərhal polis çağırmalı, bunu etmək mümkün olmadıqda isə tutulmuş
şəxsi təxirə salınmadan məcburi qaydada polisə çatdırmalıdır.
M a d d ə 1 5 0 . İ t t i h a m e l a n e t m ə k ü ç ü n ş ə x s i n t u t u l m a s ı
150.1. Cinayət işi üzrə toplanmış sübutlar şəxsin cinayət qanunu ilə nəzərdə
tutulmuş əməli törətməsini ehtimal etməyə əsas verdikdə və bu şəxs başqa ərazidə
yaşadıqda, yaxud onun olduğu yer məlum olmadıqda, müstəntiq və ya prokuror
həmin şəxsin tutulması barədə qərar çıxara bilər. Cinayət prosesini həyata keçirən
orqandan gizlənən və ya çağırışa gəlməkdən qəsdən boyun qaçıran şəxsə ittiham
elan etmək üçün onun tutulması haqqında qərar çıxarıldıqda, müstəntiq və ya
prokuror eyni vaxtda həmçinin həmin şəxsin axtarışını elan edir.
Dostları ilə paylaş: |