Qoca bir kişi köhnə bir arabanı yolyuxarı sürürdü. Arabaya qoşulmuş at da qocaydı. Çoxdanın atı idi, lap çoxdanın



Yüklə 4,8 Kb.

səhifə1/47
tarix14.01.2018
ölçüsü4,8 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   47


                                                                      
                                                                      
                                                                      
                                              
 
 
ƏLVİDA GÜLSARI! 
 
 
 
 
Qoca bir kişi köhnə bir arabanı yolyuxarı sürürdü. Arabaya qoşulmuş at da 
qocaydı. Çoxdanın atı idi, lap çoxdanın... 
Qarşıda getməklə qurtarmayan  
 
yoxuş dağ yolu dururdu. Burada – çılpaq, boz təpələr arasında qış vaxtları 
müdam külək ulayırdı, yayın cəhənnəm istisi bu yerlərdən əskik olmurdu. 
Bu  
 
yoxuşu Tanabay həmişə çətinliklə qalxmışdı. Onun yavaş işlə arası yox idi, 
yavaş yerişlə getməyə səbri çatmırdı. Cavanlıqda, tez-tez rayon mərkəzinə  
 
getdiyi vaxtlarda, həmişə qayıdanbaş bu dağ yollarında o, atını dördnala 
çapardı. Qamçıya güc verərdi, ata aman verməzdi. Yola yoldaşlı çıxıb araba  
 
ilə, özü də öküz arabası ilə rayon mərkəzinə gedəndə Tanabayın səbri lap 
tükənərdi.  
Araba getdiyi yerdəcə o tullanıb, dinməz-söyləməz pencəyini götürər, pay-
piyada yola düzələrdi. Tanabay güllə kimi gedərdi və yalnız dağın başına  
 
çatanda ayaq saxlayardı; havanı ciyərlərinə çəkə-çəkə aşağıdan ölə-ölə, 
sürünə-sürünə gələn öküz arabasının yolunu gözlərdi. Belə sürətlə gəldiyinə  
 
görə o tövşüyərdi, ürəyi çırpınardı, sinəsinə sığışmazdı. Ancaq Tanabay öz 
əməlindən heç vaxt narazı qalmazdı, hər halda öküz arabası ilə sürünə- 
 
sürünə yol getməkdən belə yaxşı idi. 
Rəhmətlik Çoro dostu Tanabayı, bu cür əməlgirliyi üstündə, hərdən ələ 
salardı. 
– Bilirsənmi, səninki niyə  
 
gətirmir, Tanabay? – deyərdi. – Tələsməkdən. Vallah, tələsməkdən. Sən müdam 
tələsirsən, bir yerdə kiriş tutmursan. O ki dünya inqilabıdır, onu da  
 
deyirsən, durma, bas gəlsin! İnqilab bir yana dursun, allahın bu adicə 
Aleksandrov yoxuşunu çıxmağa da səbrin çatmır. Camaat başını aşağı salıb adam  
 
kimi yolunu gedir, sən tullanırsan qabağa, dağ yuxarı dırmaşırsan, elə 
gedirsən, elə bil dalınca bir sürü canavar tökülüşüb. Xeyri nədir? Heç nə.  
 
Onsuz da yuxarıda oturub gözləyirsən ki, hamı gəlib çatsın. Dünya inqilabı da 
belədir. Yaxşı bil ki, sən ona təkbaşına gedib çata bilməyəcəksən,  
 
gözləməli olacaqsan ki, o birilər də gəlib çıxsınlar. 
Ancaq bu söhbət çoxdanın söhbəti idi, lap çoxdanın. 
İndi Aleksandrov yoxuşunu Tanabay heç özü də  
 


bilmədən arxada qoymuşdu. Görünür, öyrəşmişdi. Qocalana yaxın buna da vərdiş 
eləmişdi, Tələsmirdi. Yavaş getməyə də çalışmırdı. O, bu yolu getməli  
 
idi və gedirdi. İndi Tanabay həmişə yola tək çıxırdı. Otuzuncu illərdə bu 
yolu onunla birgə gedənlərin şən dəstəsi çoxdan yoxa çıxmışdı. Kimisi  
 
müharibədə həlak olmuşdu, kimisi ölmüşdü, kimisi də evində oturub ömrün son 
günlərini başa vururdu. Cavanlar maşınla gedirdilər. Tanabaya və onun bu  
 
axsaq yabısına yoldaşlıq edəcək bir kəs qalmamışdı. 
Köhnə arabanın təkərləri köhnə yolda aram-aram taqqıldayırdı. Hələ onlar çox 
taqqıldayacaqdı,  
 
çünki keçilməmiş ucsuz-bucaqsız çöl-biyaban hələ qabaqda idi. Orada, kanalın 
o yanındakı dağətəyi yol da hələ dururdu. Hələ Tanabay çox getməli idi. 
O, bayaqdan görürdü ki, at get-gedə gücdən düşür, arabanı zorla çəkib aparır. 
Ancaq fikir, xəyalat Tanabayın başını bərk qatmışdı. Ata görə Tanabay  
 
çox da narahat deyildi. Bir də burada qorxulu nə vardı ki? Yol gedən at 
yorula da bilərdi, üzülə də bilərdi. Bu yollarda belə şeylər çox olmuşdu.  
 
Yorulsa da, yorulmasa da axır başda at pis-yaxşı gedib mənzilə çatacaqdı... 
Tanabay haradan biləydi ki, özünün qaymaqçiçəyi kimi açıq-sarı rənginə  
 
görə Gülsarı çağırılan bu qoca at, Aleksandrov yoxuşunu son dəfə qalxır, öz 
son yerişini yeriyir, son verstlərini gedir. Tanabay haradan biləydi ki,  
 
bayaqdan bəri atın başı gicəllənir, onun tutqun gözlərində aləm rəngdən-rəngə 
düşür, dağ-daş başına fırlanır, bir yumruca yumağa dönmüş yer də gah o  
 
yana, gah bu yana əyilərək, gah o yandan, gah bu yandan göyün ətəklərinə 
toxunur. Gülsarının ehmal-ehmal ayaq basdığı torpağın hərdən qırılıb bir  
 
zülmət boşluğa çevrildiyini Tanabay bilmirdi. Tanabay bilmirdi ki, onu dağ 
yuxarı çəkib aparan at qabaqdakı sıldırım təpələri görə bilmir; get-gedə  
 
atın nəzərində dağlar qırmızımtıl dumana çevrilir, tüstüyə dönür. 
Gülsarının yaralı köksündə çoxdan yaralanmış bir ürək aramsız, fasiləsiz 
sızlayırdı,  
 
xamut altında nəfəs almaq getdikcə çətinləşirdi. Sürüşüb aşağı düşmüş qoşqu 
qayışı atın belini kəsirdi. Sol yanında, xamutun altından nəsə iti bir  
 
şey çiyninə batırdı; bəlkə tikan idi, bəlkə də xamutun mıxı idi, keçəni deşib 
çıxmışdı. Köhnədən qabar olmuş, qaysaq bağlamış xamut yerində təzəcə  
 
açılmış yara fasiləsiz göynəyirdi, atın çiynini köz kimi yandırırdı. Get-gedə 
ayaqları da ağırlaşırdı, o ağır ayaqlarla Gülsarı, sanki, şumlanmış zığ  
 
torpaqda yeriyirdi. 
Lakin qoca at canını dişinə tutub gedirdi. Qoca Tanabay hərdən cilovları 
tərpədib onu tələsdirir, öz fikir-xəyalından da  
 
ayrılmırdı. 
Köhnə arabanın təkərləri yolda aram-aram taqqıldayırdı. Gülsarı hələ də öz 
ritmindən, öz yorğa yerişindən düşməmişdi. İlk dəfə ayağa  
 


qalxarkən qorxa-qorxa anasının – böyük yallı madyanın dalınca o, bu löhrən 
yerişlə qaçmışdı. O vaxtdan bəri Gülsarı hələ heç vaxt öz yerişinə xələl  
 
qatmamışdı. 
Gülsarı anadan yorğa doğulmuşdu. Buna görə həyatda onun ağ günləri də çox 
olmuşdu, qara günləri də çox olmuşdu. Əvvəllər Gülsarını arabaya  
 
qoşmaq heç kəsin ağlına gəlməzdi, belə şey gülünc olardı. Ancaq “at nədir, 
rahat nədir”, bu qoca vaxtında da Gülsarı bir iş görməli idimi? 
Keçmişlər  
 
keçmişdə qalmışdı. İndi Gülsarı son gücünü toplayıb, son mənzili başa vurmalı 
idi. Getdiyi son mənzilə o heç vaxt belə yavaş getməmişdi və çatacağı  
 
son həddi o heç vaxt belə yaxından görməmişdi. İndi ən uzaq təpələr də ona 
lap bircə addımlıqda görünürdü. 
Köhnə arabanın təkərləri yolda aram-aram  
 
taqqıldayırdı. 
Gülsarının keyimiş dırnaqları altında yer boşluğa dönmüşdü, heçliyə 
çevrilmişdi. Ayağını bu yumşaq heçliyə basdıqca sönməkdə olan  
 
xatirat cana gəlirdi, dağların məxmər çəmənləri yada düşürdü. O uzaq yay 
günləri, o müdhiş qəribə aləm: bir aləm ki, orada Günəş at kimi kişnəyərək  
 
dağlar boyunca çapardı və ona çatmaq üçün Gülsarı yel olub çəmənlərdən 
əsərdi, çaylar keçərdi, kollar aşardı. Günəşin dalınca Gülsarı o vaxtacan  
 
qaçardı ki, hirsli-hirsli qulaqlarını şəklər, yekə, zəhmli ayğır gəlib 
yetişərdi və onu geri qaytarardı. O vaxtkı yaşıl çəmənlər də elə bil dumduru  
 
göllər idi, sanki, atlar göl dibində gəzirdilər, tərsinə otlayırdılar. Anası 
– böyük, yallı madyan Gülsarının nəzərində bir isti süd buluduna  
 
dönürdü, ana kimi fınxıran o ana nəfəsli bulud çox qalmırdı, bircə an 
yaşayırdı, o bircə an Gülsarı üçün unudulmaz bir an idi. O anda ananın  
 
əmcəkləri dolu olurdu, şirin olurdu və südün çoxluğundan, şirinliyindən 
Gülsarının nəfəsi daralırdı. Öz böyük, yallı anasının qarnına qısılıb süd  
 
əmmək Gülsarıya ləzzət verirdi. O süd necə də dadlı idi, necə də meyxoş idi! 
Bütün dünya o südün bircə udumunda olurdu – Günəş də, Yer də, anası da.  
 
Gülsarı əmirdi – doya bilmirdi. Doyurdu – yenə əmmək istəyirdi... 
Lakin o həyat çox sürmədi, o günlər yuxu kimi gəlib keçdi. Tezliklə hər şey 
dəyişdi.  
 
Daha Günəş göylərdə kişnəyə-kişnəyə çapmadı, hər gün eyni yerdən çıxdı, hər 
gün eyni yerdə batmağa getdi. Atlar, ilxılar, əvvəlkitək baş-ayaq  
 
yerimədi, səhərdən axşamacan onlar otlaqları tapdadılar, atların dırnaqları 
altında dərələrin qumu şaqqıldadı, çayların daşı çatladı. Böyük, yallı  
 
madyan da çox zəhmli ana oldu. Gülsarı cızığından çıxanda anası süysünündən 
yapışdı, dişləyib tənbeh elədi. O şirin ana südü də azaldı, Gülsarı ot  
 




Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   47


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə