[]


AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠ  HÖKUMƏTĠNĠN  Ġġ LƏR  ĠDARƏSĠ



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə89/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   85   86   87   88   89   90   91   92   ...   282

162 

 

AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠ  HÖKUMƏTĠNĠN  Ġġ LƏR  ĠDARƏSĠ  -  A zərbaycan  Xalq  Cü m-

huriyyəti  Hö ku mətinin  ü mu mi  fəa liyyətini  tənzimləyən  və  həyata  keçirən  quru m.  1918  il  mayın  28-də  A zərbaycan 

Höku məti  fəaliyyətə  başlayarkən  yaradılmışdır.  Azərbaycan  Hökumətinin  1918  il  24  iyun  tarixli  qərarı  ilə  Hö kumət 

dəftərxanasının ştat vahidlərinin  və ə mək haqlarının təyin  edilməsi  Na zirlər  Şurasının sədrinə həvalə o lun muşdu. Əvvəlcə 

işlər  idarəsinin  ştatında idarənin  müdiri, dəftərxananın direktoru və başqa işçiləri,  Nazirlər Şurasının  katibi, onun müavin i, 

həmç inin  Nazirlə r Şurası sədrinin  xüsusi tapşırıqlar üzrə  mə muru nəzərdə tutulmuşdu. İdarə qulluqçularının ştat cədvəli və 

xərc lər  s metası  Na zirlər  Şurası  sədrinin  xüsusi  tapşırıqlar  ü zrə  böyük  mə muru,  xaric i  dillər  üzrə  tərcü məçisi,  hüquq 

məsləhətçisi, mə lu mat bürosunun müdiri və binaya nə zarətçi hesabına genişləndirilmişdi, 

Höku mətin  1919  il  7  may  tarixli  qərarı  ilə  işlər  idarəsində  direktor,  redaktor,  kargüzar,  tərcü məçi,  korrektor  və 

dəftərxana  xid mətçilərindən  ibarət  xüsusi  şöbə  də  yaradılmışdı.  1918  il  mayın  28-dən  1919  il  yanvarın  1-nə  qədər  işlər 

idarəsinin müdiri Rüstəm xan Xoyski (Fətəli xan  Xoyskinin  kiç ik qardaşı), daha sonra fevra lın  5-dək Rəşid bəy A xundzadə, 

1919 il fevralın 11-dən isə mühəndis Pərviz Mirzə olmuşdur. 

Nazirlə r Şurasının bütün kargüza rlıq s ənədləri, na zirliklərdən və Cü mhuriyyətin d igər idarə lərindən Na zirlə r Şurası 

sədrinin adına göndərilən  məktublar  işlər idarəsinə da xil olurdu. Hö ku mətin  1919 il yanvarın  18-də təsdiq etdiyi qaydalara 

əsasən Parlament mü zakirəsinə çıxarılan qanun layihələri müvafiq izahlı məktubla bərabər Nazirlər Şu rasına təqdim edilird i. 

Qanun layihəsi  Höku mət  tərəfindən ba xılaraq  Parla mentin   mü zakirəsi üçün hazır hesab edildikdə  Na zirlə r  Şurasının  ic las 

jurnalından  çıxarışla  bərabər,  iradlar  olduqda  isə  yenidən  işlənilmək  üçün  Nazirlər  Şurası  sədrinin  imzası  ilə  müvafiq  

nazirliklə rə qaytarılırd ı.  Bundan əlavə,  Höku mətin  1919  il  3  mart  tarixli qəra rı  ilə təsdiq olun muş Əsasnaməyə görə  işlər 

idarəsi  1918  il  noyabrın  22-dən  yaradılmış  nazir  müavin lərindən  ibarət  Kiçik  Na zirlər  Şurasının  da  kargü zarlıq  işlərini 

aparırdı. 

İşlər  idarəsi  Höku mətin qərar və sərəncamlarını "Azərbaycan Cü mhuriyyəti  Höku mətinin  xəbərləri" qəzetində və 

"Azərbaycan Cümhuriyyəti Höku mətinin qanun və binagüzarlıqla rı" məc muəsində dərc etdirirdi. 

 

Əd.: 

Aдpec-календары Aзepбaйджанской  Pecnублики нa 1920 год, Б., 1920.

  

 

AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠ  NAZĠRLƏR  ġ URAS ININ  SƏDRĠ  -  Azərbaycan  Xalq  Cü mhu-

riyyəti  ali  icra  hakimiyyəti  orqanının  rəhbəri.  Höku mət  başçısı.  1918  il  may ın  28-də  A zərbaycan  Milli  Şurası  tərəfindən 

Azərbaycanın müstəqilliy i barədə İstiqlal bəyannaməsi elan edildikdən sonra, həmin bəyannamənin 6-c ı  maddəsinə əsasən, 

ölkədə Müəssislər Məclisi çağırılana qədər Milli Şura qarşısında  məsul olan Müvəqqəti Höku mət təşkil edildi.  Höku mətin  

təşkili M illi  Şuranın  üzvü Fətə li  xan Xoyskiyə tapşırıldı.  Bir saatlıq tənəffüsdən sonra öz  işinə başlayan Milli Şura  Fətəli 

xan  Xoyski  başda  olmaqla  A zərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyətinin  birinci  Müvəqqəti  Hö ku mətini  yaratdı.  Azərbaycan  Xalq  

Cü mhuriyyətinin  fəaliyyət göstərdiyi 23 ay ərzində 5 Höku mət  kabinəsi dəyişmişdir.  Birinci  3 kabinəyə Fətəli  xan  Xoyski, 

sonrakı  2  kabinəyə  isə  Nəsib  bəy  Yusifbəyli  başçılıq  et mişdir.  Hö ku mət  başçısı,  eyni  za manda,  Na zirlər  Şurasının  sədri 

funksiyasını  da  yerinə  yetirird i.  Ölkənin  daxili  və  xarici  siyasət  məsələləri  Nazirlər  Şurası  sədrinin  rəhbərliyi  ilə  onun 

iclaslarında ko lleg ial şəkildə  müzakirə olunur və  müvafiq qərarlar qəbul edilird i.  1918  il  iyunun 17-də Milli Şura  Gəncədə 

öz  fəaliyyətini  dayandırarkən  ölkə  üçün  bir  sıra  həyati  əhəmiyyət  kəsb  edən  məsələlər  istisna  olmaq la,  bütün  hakimiyyət 

funksiyalarını Müvəqqəti Höku mətə həvalə etmiş və Nazirlər Şurasının hüquq və vəzifələrin i  müəyyənləşdirmişdi. 1918 il 

dekabrın 7-də Azərbaycan Parlamenti Bakıda fəaliyyətə başladıqdan sonra ölkən in qanunvericilik hakimiyyəti Parlamentə, 

icra  hakimiyyəti  isə  Nazirlə r  Şurasın ın  səlahiyyətinə  keç mişdir.  Nazirlə r  Şurasın ın  ic laslarında  ayrı-ayrı  na zirliklər 

tərəfindən  hazırlan mış  qanun  layihələrinə  ba xılır  və  bəyənild ikdən  sonra  qəbul  olunaraq  Parla mentin  mü zakirəsinə 

çıxarılırd ı. Bütün bu işlərin icrasına isə bilavasitə Nazirlər Şu rasının sədri rəhbərlik ed ird i. 



AZƏRBAYCAN  XALQ  CÜMHURĠYYƏTĠ  PARLAMENTĠ, M ə c  l  i s i – M ə b u s a n  - A zərbaycan Xalq  

Cü mhuriyyətinin   nümayəndəli  ali  qanunvericilik  orqanı.  1918  ilin  dekabrından  1920  ilin  aprelinədək  fəaliyyət  göstər-

mişdir.  İlk  iclası  1918  il  dekabrın  7-də,  sonuncu  iclası  1920  ii  apre lin  27-də  keçirilmişdir.  Şimali  A zərbaycanın  sovet 

qoşunları tərəfindən işğalı nəticəsində fəaliyyətini dayandırmışdır (bax həmçinin Aprel işğalı (1920)). 

Azərbaycan Xalq  Cü mhuriyyətinin Parla menti A zərbaycan Milli Şurasının  1918 il 19 noyabr tarixli iclasında qəbul 

olunmuş  "Azərbaycan  Məclisi-Məbusanının  təsisi  haqqında  qanun"una  müvafiq  o laraq  formalaşdırılmışdır.  Parlamentdə 

Azərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyətində yaşayan  xalq larm nü mayəndələri aşağıdakı  kimi te msil olun muşdu. Azərbaycan  Xalq  

Cü mhuriyyəti  ərazisində  yaşayan  xalqların  sayı  nəzərə  alınaraq,  azərbaycanlılardan  80  nəfər,  ermənilərdən  21  nəfər, 

ruslardan 10 nəfər, yəhudilərdən  1 nəfər, alman lardan  1 nəfər nü mayəndə göndərilmə li  idi.  Qanunda sayları az o lduğuna 

görə  nümayəndə  seçmək  səlahiyyətləri  o lmayan,  lakin  Cü mhuriyyət  ərazisindəki  d igər  azsaylı  xalq lar  arasında  nisbətən 

çoxluq təşkil edən gürcü və polyak  milli  ko mitələrinin  hərəsindən 1 nü mayəndə göndərmələrinə razılıq verilirdi.  Bundan 

əlavə,  Parlamentə  Bakı  həmkarlar  ittifaq ları  təşkilatları  tərəfindən  3  nəfər  və  Bakı  Neft  Sənayeçiləri  İttifaq ından  2  nəfər 

nümayəndənin göndərilməsi də nəzərdə tutulurdu. 

Azərbaycan Xalq Cü mhuriyyətinin Pa rla ment i olduqca çətin tarixi şəraitdə fəa liyyətə başlamışdı. Parla mentin aç ı- 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   85   86   87   88   89   90   91   92   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə