Inocte 2017 II. International New Tendencies Congress in Ottoman Researches



Yüklə 4,02 Kb.

səhifə4/38
tarix09.03.2018
ölçüsü4,02 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   38

Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
14 
BİR İRAN ELÇİLİK HEYETİNİN MASRAF DEFTERİ 
Ahmet GÜNDÜZ
*
 
ÖZET 
Osmanlı Devleti’nde elçilerin karşılanması ve payitahta kabul edilmeleri önemli protokol 
kurallarına  göre  yapılmaktaydı.  Elçiler,  devletin  sınırlarından  içeri  girer  girmez,  kendisini 
İstanbul’a getirmek  üzere görevlendirilen bir mihmândâr tarafından karşılanırdı. Ayrıca, Türk 
topraklarına  ayak  basmalarından  İstanbul’a  gelinceye  kadar  bütün  yol  masrafları  devlet 
tarafından karşılanırdı. 
Osmanlı  ülkesine  1740  tarihinde  elçi  olarak  görevlendirilen  Hacı  Han’ı  ve  3000  kişilik 
maiyetini  karşılamak  üzere  dergâh-ı  âli  kapucubaşılarından  Derviş  Mehmed  Ağa  mihmândâr 
olarak  görevlendirmiştir.  Ayrıca,  Bağdad’dan  İstanbul’a  kadar  yol  üzerinde  bulunan 
beylerbeyleri,  sancakbeyleri,  kadılar  vs.  fermanlar  gönderilerek  İstanbul’a  gelecek  elçinin 
günlük  ihtiyaçları  olan  ekmek,  et,  pirinç,  sadeyağ,  arpa,  saman  ve  odunun  mihmândâr  tayin 
olunan Derviş Mehmed Ağa tarafından, lâzım gelen bahaları tekâliflerine takas olunmak üzere, 
kazâlar 
ahâlileri 
tarafından 
tedârik 
olunması 
için 
fermân 
çıkarılmıştır. 
Ele aldığımız defter, muvakkat bir vazife ile gelen İran elçilik heyetine yapılan yol masraflarını 
ihtiva  etmektedir.  Başbakanlık  Osmanlı  Arşivi'ndeki  Bâb-ı  Defteri  Başmuhâsebe  Kalemi 
Defterleri arasında D.BSM.MTE. d. 11072 no ile kayd edilmiş bulunan bu defter, 18x50 ebadında 
olup, 8 varaktan müteşekkildir. Defterin ilk varakında yalnızca “Defter-i Mesârif-i İlçi Hâcı Hân” 
kaydı  yer  almaktadır.  2  varak  (s.2-3)  ve  16.  sahifeleri  boştur.  Defter,  İran  elçisi  ile 
maiyyetindekiler ve heyete refakat eden mihmandar ve muhafızlar için ne gibi yiyecek, zarurî 
ihtiyaç  maddeleri  ve  hayvan  yemi  satın  alındığını,  bunların  miktarlarını,  birim  fiyatlarını  ve 
harcanan  paranın  tutarını  ihtiva  etmektedir.  Ancak,  Bağdat’tan  İstanbul’a  olan  bütün  yol 
masraflarını değil, sadece Ruha (Urfa) Döğerli, Suruç, Birecik, Nizib, Kilis ve Azaz menzillerindeki 
masrafları muhtevidir. 
Anahtar Kelimeler: Elçi, Hacı Han, Osmanlı, İran, Menzil 
 
 
                                                 
*
 Prof. Dr., Gaziantep Üniversitesi, E-mail: 
agunduz@gantep.edu.tr
, TÜRKİYE 


Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
15 
OĞUZLARIN ORTAYA ÇIKIŞI HAKKINDA YENI DÜŞÜNCELER 
Ahmet TAŞAĞIL
*
 
ÖZET 
Oğuz ismi, Gök Türk Devletinin özellikle 630’da merkezi hakimiyetinin çökmesiyle birlikte 
Orta  Asya  tarihinde  ön  plana  çıkmaya  başlamıştır.  Ancak  çok  dikkat  etmek  gerekir  ki,  Oğuz 
kelimesi kabileler anlamına gelmektedir. Bundan dolayı Oğuzlar Üç Oğuz, Dokuz Oğuz gibi kabile 
federasyonları 
gibi 
adlarla 
anılmışlardır. 
Nitekim 
kalabalık 
gruplar 
halinde 
yaşadıklarından  gerek Türk gerekse Çin kaynaklarında sık sık bahsedilmektedir. 
Oğuz adı üzerine çok çeşitli açıklamalar yapılmış ise de artık “kabileler” anlamına geldiği 
yani “ok+u+z “olduğu kabul edilmektedir. Zaten Batı Gök Türk Devletinde 634 yılını takip eden 
hadiselerde On Okların ortaya çıkması ve Türgişlerin meydana gelmesi yönündeki tarihi olaylar 
Oğuzlar konusundaki filolojik delilleri açık bir şekilde desteklemektedir. Gök Türk tarihinin 627 
yılına  kadar  olan  kısmında  hiç  Oğuz  adının  geçmemesi,  her  şeyden  önce  Kazakistan 
bozkırlarında  yaşayan  Töleslerin  çoğunluğunun,  Oğuz  öncesi  fonksiyonunu  icra  ettiklerini 
göstermektedir.  Bir  başka  ifade  ile  627  yılından  sonraki  süreçte   Töles  adı  ve  terimi  önemini 
kaybetmiş; Orta Asya’da yeni boy dalgalanmaları ve yapılanmaları görülmeye başlanmıştır. 
Tarihi  süreç  açısından  bakıldığında  Türgişlerin  devamı  olarak  Batı  Oğuzlarını  görmek 
daha  doğrudur.  Bilindiği  gibi  766  yılından  sonra  Uygurların  baskısıyla  Tanrı  Dağları  Isık  Göl-
Yedisu-Çu-Talas havalisine gelen Karlukların sıkıştırmasıyla Türgişler (Oğuzlar) daha da batıya 
Sır Derya boylarına ve daha kuzey batıya doğru kaymışlardır. Zaten bu bölge eskiden beri Töles, 
Türgiş bölgesi idi. Muhtemelen 603 dolaylarında kaynaklarda adları verilen Töles boyları daha 
sonra On Okları yani Seyhun Oğuzlarını oluşturdular. 9. yüzyıldan itibaren İslam kaynaklarında 
Oğuzların varlığı artık iyice belirginleşmektedir. Bundan sonra İsficab şehrinden Hazar Denizine 
kadar  uzanan  Mangışlak  dahil  geniş  bir  alan  Oğuzların  yurdu  olarak  karşımıza 
çıkmaktadır.     Bildirimizde  Oğuzların  ortaya  çıkışı  ve  Türk  tarihinde  aldıkları  rol  etraflıca  ele 
alınacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Oğuzlar, Oğuz adı, Türgişler, Oğuz yurdu 
*
Prof. Dr., Yeditepe Üniversitesi, email: 
atasagil@hotmail.com
, TÜRKİYE 


Inocte 2017 
International New Tendencies Congress in Ottoman Researches 
September 12-14, 2017 Baku 
16 
XV-XVI YÜZYILDA YAŞAYAN ERENLERİN MENAKIPNAMELERİNDE DEVLET 
ADAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ 
Ahmet TAŞĞIN
*
 
ÖZET 
Bildiri,  Osmanlı  Devletinin  Yıldırım  –  Timur  arasındaki  savaş  sonrasında  yaşadığı  ara 
dönemden sonra yaşayan erenlerin devlet idaresi ve padişaha yönelik değerlendirmelerini konu 
edinmektedir.  Bu çerçevede XV  – XVI yüzyılda yaşayan erenler ve onların hayatlarını sonraki 
yıllarda  aktaran  menakıpnamelerdeki  verilerden  yararlanılarak  yazılı  kaynaklar  ve  içerik 
çözümlemesi  yapılacaktır.  Adı  geçen  dönem  ve  bu  dönemde  yaşayan  erenlerin 
menakıpnamelerinde  Fatih  Sultan  Mehmet  ve  II.  Beyazıt  dönemine  ilişkin  yaygın  bir 
değerlendirme bulunmaktadır.  
Bu eserler arasında Koyun Baba, Piri Baba, Otman Baba, Şücaaddin Veli, Kaygusuz Baba 
bulunmaktadır.  Bu  erenlerin  hayatlarından  kesitlerin  aktarıldığı  menakıpnamelerde  yapılan 
tespitler müspet ve menfi olmak üzere uyarı şeklinde aktarılmaktadır.  
Sonuç  olarak  erenlerin  dilinden  devletin  idaresinde  ve  padişahların  uygulamalarına 
yönelik  işaret  ve  yapılan  eleştireler,  ara  dönemin  meydana  getirdiği  değişim  ve  dönüşümün 
anlaşılmasına  da  büyük  katkı  sunacaktır.  Böylece  menakıpnamelere  yansıyan  toplumsal 
hoşnutsuzluk,  hangi  gereceklere  bağlı  oluşmakta  ve  nasıl  bir  öneride  bulunmaktadır.  Bütün 
bunların görülmesini kolaylaştıracak ve tarihi bir metin olarak da sosyal tarih açısından önemli 
birkaç başlığın görülmesini sağlayacaktır.  
Anahtar  Kelimeler:  Menakıpname,  Fatih  Sultan  Mehmet, II.  Beyazıt,  Koyun  Baba,  Piri 
Baba, Otman Baba, Kaygusuz Baba, Şücaaddin Veli.  
 
 
                                                 
*
 Prof. Dr., NEÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi, email: ahmetyt@hotmail. com, TÜRKİYE 




Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   38


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə