Microsoft Word antik yunan tiyatrosu



Yüklə 280,12 Kb.

səhifə10/13
tarix11.03.2018
ölçüsü280,12 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13

 

21 


için  birinin  ölmesi  gerektiği”  günah  keçisi  tespit  etti.  Oedipus  (Oedipus  Kolonos’ta),  Pentheus 

(Bakhalar),  Eteokles  (Yedi)  gibi  karakterlerdramaların  sonunda  ölür,  ancak  bu  onları  Antik  Yunan 

toplumunun  günah  keçisi  yapmaz.  Aslında  elimizdeki  hiçbir  oyun  tamamen  teorik  modele 

uymamaktadır. Komedi için Cornford

24

 trajedideki ölümü ritüel dövüşünün ve  kutsal evliliği  bereket 



imasının  yerine  koydu,  ancak  ancak  bazı  komediler  kahramanın  kutsal  veya  yarı  kutsal  biriyle 

evlenmesiyle  sona  ermesine  rağmen  (Barış’ta  Trygaios  Hasat‐zamanıyla  ve  Kuşlar’da  Peithetairos 

Prensesle), bu Aristophanes’in olağanüstü zeka dolu ve sofistike komedilerini bir bereket birlikteliğine 

dönüştürmez.  Olay  örgüsünde,  karakterlerde  ve  Antik  Yunan  tragedyasının  tonunda  onun  ritüelden 

kaynaklanması için çok fazla çeşitleme vardır. Kendi doğası gereği ritüel tekrar ve tekrar aynı biçimde 

gerçekleştirilir. Tragedyanın meselesi ise yapının kendisi değil, yapıdan çeşitlemeler üretmektir. 

 

Resim 5 Klasik dönemin sonunda Atina haritası 

Bununla birlikte drama kesinlikle ritüeli kullanmış olabilir ve çok daha yakın zamana ait eleştirel bakış 

seyirciye  yabancı  olmayan  ve  seyircinin  kesinlikle  bildiği  çeşitli  ritüellerin  dramayı  nasıl  etkilediği  ve 

dramayı  alılmamamıza  nasıl  katkıda  bulunduğuna  odaklanmıştır.  Oyunlar  sıklıkla  Atina  yakınlarında 

Artermis tapınması (Taurians Arasında Iphigeneia) veya Hippolytos ölüsünü onurlandırma veya daha 

büyük  bir  açıdan  Dionysos’un  kendisine  ibadet  (Bakhalar)  veya  Furilerin  Akropolis’in  altında 

                                                            

24

 F. M. Cornford, The Origin of Attic Comedy (Cambridge 1914). 




 

22 


Eumenides olarak toplanma gerçeği gibi bir kültün veya ritüelin tesis edilmesiyle sona erer. Dramatik 

etki  okuyucunun  antik  seyircinin  kültürel  mirasının  bir  parçası  olarak  neyi  bildiğini  anladığı  zaman 

ortaya çıkar. Örneğin, Hippolytos’da koronun ağıtı birincil konumdaki hizmetkar kadınların korosu ile 

ikincil  konumdaki  genç  avcıların  korosunun  birlikte  söylemesi  açısından  sıra  dışıdır.  Bu  oyun  büyük 

oranda  aşkla  ve  kadın  erkek  arasındaki  ilişkile  ilgilidir  ve  bu  şarkı  düğünlerde  erkek  ve  kadınlar 

tarafından  söylenen  ritüel  şarkılarıyla  ilişkili  olabilir.  Hippolytos’un  aşkta  gözü  olmaması  ironiktir, 

hatta  Hippolytos’un  evlilik  akşamlarında  gelinler  tarafından  onurlandırılması  daha  da  ironiktir. 

Antigone kaderini Ölümle bir tür evlilik gibi mezarda duvarların arkasına hapsedilmek olarak görür ve 

onun koroyla birlikte söylediği şarkı evlilik sembolü ve diliyle bezenmiştir. Aslında tragedyada kadının 

kaderi sıklıkla ölümle evlilik olarak sunulur. Seaford (1987) Bakhalar’da yeni bir yaşam ve “kurtuluş” 

bulamayan  ancak  ölümü  bulan  Pentheus’un  kaderini  Dionysos  inananlarının  adanmışlık  ritüelinin 

tersine döndürülmesi olarak görür. Böylece Antik Yunan draması aynı temel ritüelin farklı biçimlerde 

oynanması  değildir,  oyun  yazarı  gerekli  etkiyi  yaratmak  için  farklı  ritüellerden  yararlanabilir.  Eşek 

Arıları  kuşakların  dersine  döndürülmüşlüğünün  komik  biçimde  gösterilmesidir.  Muhafazakar  evlat 

inatçı  babasını  kontrol  etmek  ve  eğitmek  çabasındadır.  Burada  Atina  ritüeli  olan  ephebeia  oyunun 

esprisini  aydınlatacaktır.  Tesadüfen,  kurban  etme  ritüelinin  asla  sahnede  gerçekleştirilmediğine 

dikkat etmek gerekir. Aristophanes hem Barış’ta hem de Kuşlar’da kurban ritüelini önce hazırlayarak 

sonra kızgın kahramanı sahne dışına gönderip erteleyerek çok iyi bir komedi ortaya çıkarır.  

Dionysos’un kendisi  de Antik  Yunan dramasında bir karakterdir, ancak  daha  önce de belirtildiği gibi 

bu  tüm  tragedyalar  için  geçerli  değildir.  Eğer  tragedya  Dionysos  adına  yapılan  ritüellerin  eşlik  ettiği 

koro şarkılarından doğduysa, buradaki  durum Dionysos hakkında iyi drama olabilecek yeterince  mit 

olmadığı sonucudur. İlk dönem Antik Yunan mitleri öyküleme açısından inanılmaz boyutta verimliydi 

ve  bu  mitlerde  neredeyse  her  tür  kahraman  vardı.  Homeros  Truva’ya  karşı  yürütülen  savaşı  Antik 

Yunanistanın  ortak  mirası  haline  getirmişti;  Atina’nın  ilk  dönem  tarihi  ve  Kalydon’da  domuz  avı  gibi 

diğer  şarkılar  Thebes’deki  topluluklar  tarafından  üretildi.  İyi  bir  oyun  yazarı  ve  tutkulu  bir  seyirci 

tragedyanın  olasılıkla  diğer  herkesin  dışarıda  bırakıldığı  ve  sadece  tanrının  yüceliğinden  ve 

algılanmasından  oluşan  monoton  bir  yapıya  sahip  Dionysos’un  maceralarından  daha  fazlasını 

içermesini bekleyecektir. M.Ö. beşinci yüzyıldan günümüze ulaşan otuz gerçek tragedyanın sadece bir 

tanesi (Euripides’in Bakhalar tragedyası) Dionysos ile ilişkilidir. Aeschylus’un günümüze ulaşmamış iki 

oyunu  Dionysos’un  yaşamından  iki  farklı  olayı  sahneye  taşır  (Thebes  ve  Lykourgeia’dan  geçen 

olasılıkla  bir  üçleme),  ancak  ikisi  de  Dionysos  trajik biçimde  sonuçlanan  bir  karşılaşma  yaşamız  olan 

Minyas’ın kızlarının öyküsünün dramatik metne aktarılması hakkında elimizde hiçbir ipucu yoktur.  

Dionysos  daha  çok  satir  oyunlarında  ve  komedyalarda  görünür.  Satirler  onun  müritleridir  ve 

Euripides’in  Kiklops  oyununun  ilk  ve  son  satırlarında  satirler  Dionysos’a  Bromios  (gürültücü)  adıyla 

yalvarır.  Eğer  satir  oyunu  festivale  Dionysiak  bağlantının  korunması  için  kabul  edildiyse,  bu  tanrının 

satir oyunlarında görünmesi gayet doğaldır. Dionysos, Aeschylus’un Seyirciler oyununda satirlerini bir 

atletin yaşamı uğruna korosunu terk etmeleri nedeniyle azarlarken görülür: 

yaşlı veya genç hiç kimse benim iki sıra halinde yapılan danslarımın cazibesine 

karşı  duramaz,  ancak  sizler  bir  İstmus  atletiyle  olmak  ve  sarmaşığa  hiç  değer 

vermeyerek, çam ağacı dallarıyla örtülmek istiyorsunuz. 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   13


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə