Targeting: what promises do country



Yüklə 0,6 Mb.

səhifə13/19
tarix14.09.2018
ölçüsü0,6 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   19

25 

 

məqaləsində banklararası bazarda gecəlik faiz fyuçerslərindən istifadə etməklə Federal Ehtiyatlar 



Sisteminin faiz dərəcəsi qərarlarının müxtəlif göstəriclər üzərindəki gözlənilən və gözlənilməyən 

təsirlərini tədqiq edir. 

Maliyyə  sektorunun  əsas  tərkib  hissələrindən  biri  olan  daxili  banklararası  bazarın  təhlilinə 

keçməmişdən qabaq qeyd etmək lazımdır ki, banklararası bazarla (daxili və xarici) bağlı statistik 

məlumatların  keyfiyyətində  problemlər  mövcuddur.  Belə  ki,  bazar  göstəricilərinin  yaxından 

tədqiqi  məlumatlarla  bağlı  müxtəlif  tutarsızlıqların  və  uyğunsuzluqların  olduğunu  göstərir.  Bu 

səbəbdən  bazarda  aparılan  əməliyyatların  geniş  əhatə  olunması,  bəzi  əməliyyatlarla  bağlı 

məlumatların əldə olunması qeyri-mümkündür. Məsələn, gecəlik kredit və depozit əməliyyatları 

ilə bağlı stastistik məlumatlar mövcud deyil. Belə məhdudiyyətləri nəzərə alıb, biz araşdırmamızı 

dar çərçivədə aparmağa məcburuq və burada yalnız kredit əməliyyatları üzərində dayanacağıq. 

Qeyd etmək lazımdır ki, banklararası bazarda aparılan kredit əməliyyatları dövrü strukturuna 

görə  30  günədək,  30-90  gün,  90-180  gün,  180-360  gün  və  1  ildən  yuxarı  kreditlər  olaraq 

təsnifləşdirilir.  Banklararası  bazarla  bağlı  statistika  həm  daxili  bazarda  rezident  bankların  öz 

aralarında, həm də qeyri-rezident bankların rezident banklarla apardığı əməliyyatları əhatə edir.   

İlk  öncə,  rezident  bankların  daxili  banklararası  bazarda  öz  aralarında  apardığı  əməliyyatlara 

nəzər  salaq.  Bu  bazarda  kreditlər  əsasən  üç  valyutada  -  manatda,  ABŞ  dollarında  və  avroda 

reallaşdırılır.  Apardığımız  təhlillərdə  biz  manatda  və  ABŞ  dollarında  yeni  verilən  cəmi  və  30 

günədək kreditlər üzərində dayanırıq.  

Həmçinin, biz bazarda verilən kreditlər üzrə banklar arasında median faiz, o cümlədən 10% 

və 90% persentil faizlərini hesablayırıq. Median faiz müvafiq dövrdə əməliyyat aparan bankların 

yarısının median faizindən aşağı, digər yarısının isə ondan yuxarı faizlə kredit verdiyini göstərir. 

Müvafiq olaraq, 10% persentil  faizi  bankların  10%-nin  bu faizdən aşağı,  digər  yerdə qalanının 

isə  ondan  yuxarı  faizlə  kredit  verdiyini  göstərir.  Oxşar  olaraq,  90%  persentil  faizi  isə  eyni 

qaydada  şərh  oluna  bilər.  Beləliklə,  median  faiz  ətrafındakı  10%  və  90%  persentillər  bazarda 

mövcud olan faizlərin 80%-nin bu intervala düşdüyünü göstərir. 

İlk  öncə  qeyd  edə  bilərik  ki,  bazarda  aparılan  kredit  əməliyyatlarının  həcmi,  istər  manatda 

olsun, istər ABŞ dollarında, xeyli kiçikdir. Belə ki, 2003-2014-cü illərdə manatda aparılan cəmi 

kredit (Şəkil 11) əməliyyatlarının aylıq orta həcmi 280 min manat, 30 günlük kredit (Şəkil 15) 

əməliyyatlarının həcmi isə 40 min manat təşkil etmişdir. Bu kredit məbləğləri bank sisteminin ay 

ərzində verdiyi kredit portfelinin müvafiq olaraq  0.06% və 0.17%-ə bərabərdir. Digər tərəfdən, 

həmin dövrdə fəaliyyət göstərən bank sayını təqribən 40 ədəd qəbul etsək, bu zaman hər banka 

orta hesabla təqribən 7 min cəmi kredit, min manat isə 30 günədək kredit düşür. Düzdür, son 2-3 

ildə cəmi kreditlərin aylıq orta məbləği 500 min manata yaxınlaşsa da, hətta bu belə günlük orta 

hesabla 25 min manat yeni cəmi kredit deməkdir.  

Ümumiyyətlə,  daxili  banklararası  bazarda  aparılan  əməliyyatların  sayı  da  bazarın  inkişaf 

səviyyəsini  və  aktivliyini  göstərən  əsas  göstəricilərdən  hesab  olunur.  Təəssüf  ki,  banklararası 

bazarda ay  ərzində  aparılan əməliyyatların sayı ilə bağlı statistik məlumat mövcud deyil. Lakin 

əməliyyatların  həcminin  kiçik  olduğunu  nəzərə  alsaq,  bazarda  iştirak  edən  bankların  sayını 

əməliyyatlarının sayının təxmini göstəricisi kimi istifadə etmək mümkündür.  



 


26 

 

 



Şəkil 11. Cəmi kreditlər (manat) 

 

 



           Şəkil 12. Kredit faizləri (cəmi) 

 

 



Şəkil 13. Cəmi kreditlər (USD) 

 

 



         Şəkil 14. Kredit faizləri (cəmi) 

 

 



 

Şəkil 15. 30 günədək kreditlər (manat) 

 

          Şəkil 16. Kredit faizləri (30 günədək)  



 

 

 



Mənbə: AMB 

 

 



0.0

200.0


400.0

600.0


800.0

1000.0


1200.0

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

2003



2004

2005


2006

2007


2008

2009


2010

2011


2012

2013


2014

m

in

 

0

5



10

15

20



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



ya

n

m



a

y

se



nt

ya

n



m

a

y



se

nt

ya



n

m

a



y

se

nt



2003

2004


2005

2006


2007

2008


2009

2010


2011

2012


2013

2014


median

10%


90%

0.0


500.0

1000.0


1500.0

2000.0


2500.0

3000.0


ya

n

iy



un

noy


ap

r

se



nt

fe

v



iy

ul

de



k

m

a



y

okt


m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



a

y

okt



m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

2003



2004

2005


2006

2007


2008

2009


2010

2011


2012

2013


2014

m

in

 

0.0


5.0

10.0


15.0

20.0


25.0

30.0


35.0

40.0


ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



ay

okt


m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



a

y

okt



m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

2003



2004

2005


2006

2007


2008

2009


2010

2011


2012

2013


2014

0

50



100

150


200

250


300

350


400

ya

n



iy

un

noy



ap

r

se



nt

fe

v



iy

ul

de



k

m

ay



okt

m

a



rt

a

v



q

ya

n



iy

un

noy



a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



a

y

okt



m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

2003



2004

2005


2006

2007


2008

2009


2010

2011


2012

2013


2014

m

in

 

0

5



10

15

20



25

30

35



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



a

y

okt



m

art


a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

fe



v

iy

ul



de

k

m



a

y

okt



m

a

rt



a

v

q



ya

n

iy



un

noy


a

p

r



se

nt

2003



2004

2005


2006

2007


2008

2009


2010

2011


2012

2013


2014



Dostları ilə paylaş:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   19


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə