16
9
xarakterinə uyğun deyildi. Bu, əslində, praktik, iĢgüzar bir məsələydi. Qadının onun məĢuqəsi
olduğunu bütün Cefferson bilsəydi belə, bu onu azacıq da olsa ürkütməzdi. Gizli viski alveri və
həftədə otuz-qırx dollarlıq təmiz qazanc – onu əndiĢələndirən yalnız buydu; elə buna görə də
Ģəxsi həyatından heç kəsin xəbərdar olmasını istəmirdi. Bir səbəbi buydu. Ġkinci səbəb isə
məğrurluğu ilə bağlıydı. Əgər onların arasındakı münasibətin nəyə çevrildiyindən – qadının
təkcə öz həyatını alt-üst etməklə qalmayıb, onun da həyatını alt-üst etməyə, onu nəsə bir zahidə,
ya da zəncilər arasında missionerə çevirməyə çalıĢdığından kimsə (kim olur-olsun, dəxli yoxdu)
xəbər tutsaydı, hökmən ya ölər, ya da öldürülərdi. Onu da dəqiq bilirdi ki, əgər Braun onların
münasibəti barədə nəyisə duysa, nəyisə bilsə, bunu hökmən qalanları da biləcək. Beləliklə,
uydurmalı olduğu bütün yalanlardan, qaçaqaçdan sonra hər dəfə daxmaya yaxınlaĢıb, qapının
dəstəyini özünə tərəf çəkəndə fikirləĢirdi ki, indi – bircə saniyədən sonra bu cür əndiĢə içində,
tələm-tələsik evə qaçmağının əbəs olduğu üzə çıxacaq, amma yenə də ehtiyatlı olmaqdan imtina
etməyə cürəti çatmır, özünün bu qorxaqlığından, acizliyindən qeyzlənərək qadına olmazın nifrət
edirdi. Ancaq bir axĢam qapını açanda çarpayının üstündə bir namə gördü.
Ġçəri girər-girməz qaranlıq otaqda adyalın üstündə çətin sezilən dördkünc, ağappaq bir Ģey
gözünə dəydi. Bu məktubun məğzi, məzmunu onun üçün o qədər aydın idi ki, bu haqda bir an
belə düĢünmədi. Özündə hər hansı bir səbirsizlik duymadı, yalnız yüngüllük hiss etdi. “Hə,
deməli, hər Ģey bitdi, – bükülü kağızı hələ əlinə götürməmiĢ fikirləĢdi. – Yenə hər Ģey köhnə
qaydada davam edəcək. Daha zəncilər, uĢaqlar barədə heç bir söhbət olmayacaq. Axır ki,
ağıllanıb. Bundan bir Ģey çıxmayacağını, bununla heç nəyə nail ola bilməyəcəyini baĢa düĢüb.
BaĢa düĢüb ki, ona yalnız kiĢi lazımdı, kiĢi istəyir. Özü də kiĢi ona yalnız gecə lazımdı;
gündüzlər neyləyir, nə iĢlə məĢğul olur – bunun heç bir əhəmiyyəti yoxdur”. Bax, elə o anda
indiyə kimi burdan nə üçün çıxıb getmədiyini baĢa düĢməliydi. Bu dördkünc kağız parçasının
onu qandaldan, zindandan da möhkəm tutub saxladığını dərhal anlamalıydı. Amma bu barədə
düĢünmədi. Ġndi o özünü yenə də xoĢ bir vədin, xoĢ bir nəĢənin ağuĢunda görürdü. Yenə hər Ģey
sakit, qaydasında olacaqdı. Hər iksi belə istəyir; həm də o qadının cilovu artıq onun əlindədir.
“Nəyə lazımdı o cür sarsaq-sarsaq Ģeylər, – hələ də açıb baxmadığı məktubu əlində tutaraq
fikirləĢdi, – sarsaq, murdar Ģeylər. O odursa, mən də mənəm. Həm də bütün bu olub-bitənlərdən,
o cür sarsaq-sarsaq Ģeylərdən sonra”, – və gecə, iĢlərini görüb qurtardıqdan sonra, sakitcə deyib-
gülmək vaxtı çatanda bütün olub-keçənlərə, bir-birinə, özlərinə necə güləcəklərini təsəvvürünə
gətirdi.
Beləcə, məktubu heç açmadı. Sonraya saxladı, fit çala-çala üzünü qırxdı, yuyundu, paltarını
dəyiĢdi. Bu iĢləri görüb qurtarmağa macal tapmamıĢ Braun gəlib çıxdı.
– Belə-belə iĢlər, – Braun dedi. Kristmas onun bu sözünə heç bir reaksiya vermədi. Divara
vurulmuĢ güzgüyə baxa-baxa qalstukunu bağladı. Braun otağın ortasında dayanmıĢdı: ucaboy,
17
0
arıq, cavan bir adam idi, çirkli kombinezondaydı, qarabuğdayı, iradəsiz, xoĢ sifəti və qaynaĢan
gözləri vardı. Ağzının bir qırağındakı nap-nazik, ağ çapıq xırda tüpürcək selinə bənzəyirdi. Bir
qədər sonra Braun soruĢdu: – Deyəsən, harasa hazırlaĢırsan?
– Doğrudan? – Kristmas dedi. Ona tərəf dönmədi. Fitlə yeknəsəq, amma düzgün tərzdə
nəsə minor, həzin zənci mahnısı çalırdı.
– Bir halda ki, sən artıq geyinib-kecinmisən, – Braun dedi, – onda mən yuyunmasam da
olar.
Kristmas ona tərəf döndü.
– Hara hazırlaĢırsan?
– Sən Ģəhərə getmirsən?
– Bəyəm mən belə bir Ģey dedim? – Kristmas dedi. Yenidən güzgüyə tərəf çevirildi.
– Hə-ə? – Braun Kristmasın boynunun arxasına baxa-baxa dedi. – Deməli, bu gün sənin
nəsə baĢqa iĢin var. – O, Kristmasdan gözünü çəkmirdi. – Amma bu gecə çox soyuq olacaq, belə
bir havada nəm torpaqda yatmaq müĢkül iĢdir, özü də döĢəyin arıq-marıq bir qız olsa.
– Doğrudan? – Kristmas dedi və fit çala-çala diqqətlə, tələsmədən qalstukunu boğazına
bağladı. Sonra geriyə dönüb, pencəyini götürdü, əyninə geyindi; Braun gözünü ondan çəkmirdi.
Kristmas qapıya tərəf getdi. – Sabaha qədər, – dedi. Qapı arxasınca örtülmədi. Bilirdi ki, Braun
astanada dayanıb, onun arxasınca baxır. Ancaq o, iz itirməyə çalıĢmadı. BirbaĢ evə sarı yollandı.
“Görmək istəyir, qoy görsün, – deyə fikirləĢdi. – Ġstəyir, lap dalımca düĢsün”.
Mətbəxdə onun üçün süfrə açılmıĢdı. Yeməyə oturmamıĢdan əvvəl ağzı açılmamıĢ
məktubu cibindən çıxardı, onu süfrəyə, boĢqablardan birinin yanına qoydu. Məktub zərfsiz idi,
onu nəyəsə qoyub ağzını surquclamamıĢdılar, buna görə də öz-özünə açıldı, sanki, inadla
oxunmasını istəyirdi. Ancaq o məktuba tərəf heç gözünün ucu ilə də baxmadı. Yeməyə giriĢdi.
Tələsmədən, arxayın-arxayın yeyirdi. Artıq son tikəsini yeyib qurtarmıĢdı ki, birdən baĢını
qaldırıb qulaq verdi. Sonra yerindən qalxdı, piĢik kimi səs salmadan, gizlincə qapıya yaxınlaĢıb,
onu qəfil, cəld bir hərəkətlə dartıb açdı. Bayır tərəfdən sifətini qapıya, daha doğrusu, indi onun
olduğu yerə söykəyib duran Braunu önündə gördü. ĠĢıq üstünə düĢdüyü an onun sifətində gərgin
bir uĢaq marağı həkk olunmuĢdu; Kristmasın gözləri önündə bu ifadə təəccüblə əvəz olundu,
sonra isə dartınıb normal görkəm aldı. Braunun səsi təntənəli, ancaq eyni zamanda, asta,
ehtiyatlı, sui-qəsdçi səs idi, elə bil, o artıq xahiĢ gözləmədən, məsələnin məğzinə varmadan,
sadəcə, yoldaĢlıq, yaxud da qadın əleyhinə kiĢi həmrəyliyi naminə Kristmasın tərəfinə keçmiĢ,
onunla ittifaq qurmuĢdu.
– Belə-belə iĢlər, – o dedi. – Deməli, sən hər gecə bura əkilirmiĢsən. Necə deyərlər, lap
burnumuzun ucunda...