Yeni ekoloji tehlukesiz prosesler-2



Yüklə 5,01 Kb.

səhifə9/44
tarix07.11.2017
ölçüsü5,01 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   44

 
30
variantının  termiki  və  katalitik  qovşaqlarının  müəyyən  üstünlükləri  və  çatışmayan 
cəhətləri vardır. Katalitik proseslə müqayisədə termiki prosesin əsas çatışmayan cəhəti 
ondan  ibarətdir  ki,  termiki  proses  daha  yüksək  temperaturda  (

t=70 
÷
  80
°
C  ) 
aparıldığına görə onun aşağıdakı mənfi nəticələri yaranır: 
1)  Xeyli  miqdarda  (5-10%)  ağır  aromatik    karbohidrogenlər,  əsasən  difenil,  həm  də 
terfenillər  və  naftalin  alınır  ki,  bu  da  prosesin  benzola  görə  selektivliyini  azaldır, 
ə
mtəəlik benzolun və resirkulyatın rektifikasiya üsulu sistemini mürəkkəbləşdirir; 
2)
 
Xammalın  qeyri  aromatik  komponentləri  daha  dərin  (əsasən  metana  qədər)  
krekinqə uğradıqlarına görə hidrogen sərfinin artmasına səbəb olur; 
          Termiki  emal  prosesi  hidrostabilləşmə,  hidrokükürdsüzləşmə  və  yüksək 
temperaturlu  hidroemal  proseslərini  həyata  keçirdiyi  üçün  qurğunun  qabarit  ölçüləri 
böyüyür. 
    Bütün bu çatışmayan cəhətlər 2 mərhələdə həyata keçirilən (hidrotəmizləmə və 
hidrodealkilləşmə) katalitik variantda aparılan emal zamanı aradan qaldırılır.Bu halda 
məhsulların  ayrılması  ancaq  2  kalonda  aparılır.  Daha  yumşaq  temperatur  şəraitində 
(600
÷
  640
°
C)  aparılan  katalitik  emal  prosesində  ağır  məhsulların  çıxımı  xeyli  aşağı-    
2 %-ə qədər olur. 
Qeyri  aromatik  karbohidrogenlərin  hidrokrekinqi  daha  az  dərinlikdə  (etan  və 
propana qədər), istiliyin ayrılması ilə gedir və bu zaman piroliz üçün qiymətli xammal- 
etan və propan alınır, həm də hidrogen sərfi az olur . Buna baxmayaraq katalitik emal 
prosesinin də termiki emal prosesinə nəzərən çatışmayan cəhətləri vardır : 
 1)  Katalizatorun  stabil  aktivliyini  əldə  etmək  üçün  prosesin  hər  iki  mərhələsi 
xeyli yüksək  təzyiqdə aparılır;        
 2)  Temperatur  şəraiti  qeyri  optimal  və  qeyri  izotermikidir.  Reaktorlarda  proses 
aşagı  temperaturlarda  başlayır  və  onların  hər  birində  koks  əmələgəlməsinin  və 
destruktiv   çevrilmələrin güclənməsinin qarşısını almaq üçün temperaturun artımı 30 
÷
  50
°
C  həddində  götürülməlidir.Odur  ki,  bu  proseslər  kaskadlı  reaktorlarda,  aralıq 
soyutma  və katalizatorun daha çox sərfi ilə aparılır ;  


 
31
          3)  Katalizator  vaxtaşırı  öz  aktivliyini  itirir  və  onun  oksidləşdirici 
regenerasiyası tələb olunur,  həm də bu halda regenerasiyalar arasındakı dövr termiki 
emal prosesinə nəzərən xeyli azdır  ( bəzi hallarda 3-4 aya qədər azalır); 
         4)  Reaktorlarda          temperatur        rejimini      tənzim      etmək    çətindir        və 
istismar zamanı    tez-tez  temperatur 950
°
C   və  daha   yüksəyə   qalxır ki,    bu  da   
dərin   destruksiya      reaksiyalarının güclənməsinə səbəb olur, nəticədə katalizator öz  
aktivliyini tezliklə itirir. 
                 Belə  çatışmazlıqlar  termiki  prosesdə  olmur,  bu  prosesdə  reaksiya  istiliyi 
ilkin xammalın intensiv qarışdırılaraq birinci reaktora verilməsi ilə sistemdən çıxarılır. 
Ona  görə  də  hər  iki  yüksək  temperaturlu  reaktor  blokunda  temperatur  rejiminin 
tənzimlənməsi  xeyli  dərəcədə  asanlaşır.  Pirolizin  maye  məhsullarının  BTK 
fraksiyasından  benzolun  alınması  prosesinin hər  iki  variantının  əsas  xüsusiyyətlərinin 
müqayisəsi  göstərir  ki,  prinsip  ehtibarı  ilə  onlar  texniki-iqtisadi  göstəricilərinə  görə 
bir-birindən  çox  ciddi  fərqlənmirlər.  Əmtəə  məhsulu  kimi  difenilin  ayrılması  zamanı 
termiki  proses  iqtisadi  cəhətdən  daha  sərfəli  hesab  olunur.  Həm  termiki,  həm  də 
katalitik  üsulların  üstünlüklərini  özündə  birləşdirən  və  hər  iki  üsulda  olan  mənfi 
cəhətləri  aradan  götürən  yeni  bir  üsul–termokatalitik  üsul  işlənib  hazırlanmışdır. 
Bunun üçün yüksəktemperaturlu mərhələ 2 reaktorda həyata keçirilir. Birinci reaktorda 
proses termiki aparılır və əsasən hidrokrekinq reaksiyası baş verir, ikinci reaktorda isə 
katalizator  iştirakı  ilə  hidrokrekinq  başa  çatdırılır    və  hidrodealkilləşmə  reaksiyasının  
lazımi  münasib  dərinliyi    əldə  edilir.  Sistemdə  P  ≤  4  MPa,  t  ≤  650
°
C  həddində 
saxlanılır.  Hidrodealkilləşmə  prosesinə  katalizator  sərfi  isə  iki  dəfə  az  olur.  Texniki 
aromatik  konsentratların  termokatalitik  hidrogenləşdirici  emalı  ilə  benzolun  alınması 
prosesinin texnoloji sxemi şəkil 1.6-da verilmişdir . 
Pirokondensat  1  və  2  rektifikasiya  kalonlarında  yüngül  (≤  70
°
C-də  qaynayan 
fraksiya)  və    ağır  qalıq  (≥  150
°
C-də  qaynayan  fraksiya)  fraksiyalarından  ayrılaraq  3 
buxarlandırıcısına  daxil  olur.  Bura  15  blokundan  götürülərək  5  sobasında  qızdırılmış 
hidrogen  də  verilir,  hidrogen  və  aromatik  konsentrat  qarışığı  birlikdə  3 


 
32
buxarlandırıcısını  keçərək 4  reaktoruna  daxil olur.  4  reaktorunda  əsasən hidrokrekinq 
prosesi  gedir.  Hidrokrekinqə  uğramış  aromatik  konsentrat  4  reaktorunun  aşağısından 
çıxaraq 5 sobasında təkrar qızdırılaraq 6 və 7 reaktoruna       daxil   olur. 6 reaktorunda 
ə
sasən  termiki  hidrokrekinq  prosesi  gedir,  7  reaktorunda  isə  katalizatorun  iştirakı  ilə 
hidrokrekinq başa çatır və hidrodealkilləşmə prosesi gedir. Reaktor blokunda təzyiq ≤4 
MPa,    temperatur  rejimi  isə  ≤650
°
C  həddində  saxlanılır.  7  reaktorundan  çıxan  
reaksiya  məhsulları    8  utilizasiya  qazanını  və  sonra  da  9  soyuducusunu  keçərək  10 
separatoruna  daxil  olur,  burada  kondensləşmə  nəticəsində  yüngül  qazlar  (H
2
,CH
4
,C
2
-
C

karbohidrogenləri)  ayrılaraq  15  hidrogenin  qatılaşdırılması  blokuna  göndərilir.  10 
separatorundan çıxan maye reaksiya  məhsulları 11 stabilləşdirici kalona verilir, sonra 
stabilləşdirilmiş reaksiya məhsulları 12 qızdırıcısını keçərək 13 gil kontaktoruna daxil 
olur.  Burada  aromatik  konsentratın  şəffaflaşdırılması  prosesi  aparılır.  Təmizlənmiş 
konsentrat 14 rektifikasiya kalonunda ayrılır. 14 rektifikasiya kalonunun yuxarısından 
ə
mtəə benzol ayrılır və anbara göndərilir, aşagısından isə aromatik konsentrat yenidən 
prosesə qaytarılır. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   44


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə