[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə128/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   124   125   126   127   128   129   130   131   ...   282

226 

 

 



 


227 

 

Universitetin elmi şurası  1922  ildə professorlardan F.N.İly ini və R.Rostovskini  kitab almaq üçün Petroqrada 



ezam  etdi.  Onlar  buradan,  pulsuz  olaraq,  200  puddan  artıq  qiy mətli  elmi  ədəbiyyat,  o  cü mlədən  Rusiya  Elmlər 

Akademiyasının bütün nəşrlərin i alıb gətirmişdilər. 

Kitab xananın  Şərq  şöbəsi  universitetin  Şərq  fakültəsinin  dekanı  prof.  R.K.Ju zenin  təşəbbüsü  ilə  təşkil 

edilmişdi.  Bu  məqsədlə  Azərbaycan  SSR  Xalq  Ko missarları  Soveti  1922  ildə  7  min  manat  qızıl  pul  buraxmışdı.  Bu  

vəsait hesabına 1924 ildə İstanbuldan 2000-dən artıq kitab a lındı. Şə rq şöbəsi 1924 ilin mayında fəa liyyətə başladı. 

1928-29 illərdə  keç miş Ba kı fransız cə miyyətinin  1000 nüsxədən  ibarət kitab xanası universitet kitab xanasına 

daxil  oldu.  Bundan  əlavə,  "Maarif  işçiləri  ev i"  kitab xanasından  2000  dəstdən  ibarət  rus  jurna lla rı  ko mp lekt i 

kitab xanaya verild i. 

Hə min illərdə professorlardan Bəkir  Çobanzadə,  R.X.Mudrov, D.Cəfərov, Tu mbe l,  Rusanova və başqalarının  

şəxsi kitabları da kitab xananın fonduna əlavə olun muşdur. 

Bakı  Dövlət  Universitetin in  kitab xanası  1919  ildə  yaranarkən  250  kitabla  fəaliyyətə  başlamışdısa,  hazırda 

onun fondunda 2,5 milyondan artıq çap vahidi vardır.  Elmin  mü xtəlif sahələrinə aid  olan bu  kitablar A zərbaycan, Şərq, 

rus və Qərbi Avropa dillərindədir. 13-18 əsrlərə  aid ə lya zma ları, 16 əsrdən bəri mü xtə lif xa rakterli nəşrlər kitab xananın  

"qızıl fondu‖na daxil o lan nadir və qiy mətli əsərlərdir. 

Azərbaycan  Respublikası  Təhsil  Na zirliyinin  1971  il  131  saylı  ə mrinə  əsasən,  Bakı  Dövlət   Un iversitetinin  

Elmi Kitab xanası ölkənin ali və o rta ixtisas məktəbləri kitab xanalarının işini yaxşılaşdırmaq və tən zimləmək məqsədilə 

elmi-metodiki  mərkə zə çevrilmişdir və indiyədək hə min funksiyanı yerinə yetirir.  Elmi  kitab xana 22 dövlət və özəl ali 

mə ktəb kitab xanasına metodik kö mə klik göstərdi. 

Elmi  kitab xana  "Universitet  a limlə rinin  əsərlə ri",  "Universitetin  görkə mli  a limləri"  seriyasından  və  s. 

möv zularda elmi-b iblioqrafik göstəricilər hazırlay ıb çap etmişdir. 

Bakı  Dövlət  Universitetinin  elmi  kitab xanası  hazırda  18  xarici  dövlət,  50  universitet  və  elmi  cəmiyyətlə 

beynəlxa lq  kitab  mübadiləsi  aparır,  1998  ildən  Bakıda  fəaliyyət  göstərən  Açıq  Cəmiyyət  İnstitutu  Yardım  Fondu  ilə  

müqavilələr əsasında əməkdaşlıq edir. Kitab xana bu cəmiyyətin lay ihələrində fəal iştirakına görə 11 q rant udmuşdur. 

Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi bərpa o lunduqdan sonra elmi kitab xana yeni in kişaf mərhələsinə qədə m qoy-

muşdur. Kitab xanada ko mpüter texnologiyası tətbiq olunur, elektron kataloqun yaranması prosesinə başlanmışdır. Kitab-

xananın  internetdə  öz  saytı  vardır.  Mark-Eskuel  proqramı  əldə  olun muşdur  ki,  bu  da  kitab xananın  ko mpleks  şəkildə 

avtomatlaşdırılmasına  imkan verir.  Elmi  kitab xananın 14 şöbəsi, elmi, tədris və bədii ədəbiyyatdan ibarət 5 abunə, 14 

oxu zalı və 42 kafedra kitabxanası vardır. Universitetin elmi kitabxanası 16 minlik universitet kontingentin ə, MDB ölkə-

lərinin və digər xa rici dövlətlərin elm və təhsil müəssisələrinin ə məkdaşlarına xid mət ed ir. 

 

Əd.:  Bax Bakı Dövlət Universiteti məqaləsinin ədəbiyyatına. 

 

BAKI  DÖVLƏT  UNĠVERS ĠTETĠNĠN  NĠZAMNAMƏSĠ  -  Bakı Dövlət  Universitetinin  idarə olun ması və 

onun  tədris-elmi  fəaliyyətinin  tənzimlən məsi  qaydalarını  müəyyən  edən  sənəd.  Niza mna mənin  A zərbaycan  Xalq  

Cü mhuriyyəti Parlamentin in  ko missiyasında mü zakirəsi 3 ayadək davam etmiş, 1919 il sentyabrın 29-da  Parlamentin  

79-cu 



228 

 

iclasında qəbul edilmişdir. 5  fəsildən,  72  maddədən ibarət Nizamnamədə Un iversitetin təşkilati quru luşu, onun elm və 



tədris sahələrinin fəa liyyəti, professor-müə llim heyətinin vəzifə  və hüquqları müəyyənləşdirilir. 

Niza mna mən in 2  maddədən ibarət olan birinci  fəslində Ba kı  Dövlət Universitetinin  mu xtariyyət hüquqlu elm-

tədris müəssisəsi olub, maa rif nazirliyinin strukturunda fəaliyyət göstərdiyi, rektor, pro rektor, dekan lar, şura və fakültə  

iclasları  vasitəsilə  idarə  olunduğu  təsbit  edilir.  İkinci  fəsil  Universitetin  idarə  sistemini  əks  etdirir,  rektorun, 

prorektorun, dekanların, şuranın, idarə heyətinin, fakültələrin hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirir. 

Niza mna məyə  əsasən Universitetin  rəhbəri re ktor  idi.  Niza mna mə çə rçivəsində ona universitet idarəç iliy inin  

bütün sahələrinə rəhbərlik etmək səlahiyyəti verilird i. Rektor professorlar arasından 3 il müddətinə seçilir, Xalq Maarifi 

Nazirliyi  tərəfindən  təsdiq  olunurdu.  Rektor  ö z  fəaliyyətində  şura  tərəfindən  hazırlanan  və  təsdiq  edilən  təlimat lara  

əsaslanır, rektorun olmadığ ı  müddətdə onun vəzifəsini prorektor, yaxud dekanlardan b iri  icra edirdi. Prorektor tələbə 

işləri ü zrə  rektorun  kö məkçisi  idi.  Rektora  Universitetin  idarəsi  işlərinin  bir q ismini prorektora həvalə etmək icazəsi 

verilirdi.  Prorektoru  Universitet  şurası  professorlar  içəri-sindən  3  il  müddətinə  seçirdi.  Hər  fakü ltənin  başında  dekan 

dururdu. Dekan tədrisə nəzarət edir,  rektora və şuraya həvalə edilən vəzifə ləri  fa kültə da xilində  icra ed irdi.  Dekan da  

professorlar arasından 3 il müddətinə seçilir və şura tərəfindən təsdiq olunurdu. Şura Universitetin idarə edilməsinin  ali 

və müstəqil orqanı id i. Niza mna mədə şuranı fəa liyyət dairəsi və səlahiyyəti ətraflı göstərilmişdi. Un iversitetin maddi və  

inzibati  işlərinin   icrası  onun  idarə  heyətinə  tapşırılırdı.  Şu ranın,  fakü ltə  iclaslarının  və  idarə  heyətinin   dəftərxana 

işlərinin aparılması qaydaları dəqiqləşdirilmişdi. 

Niza mna mən in üçüncü fəsli Universitetin  tədris h issəsi üzrə  şəxsi heyətinə həsr edilmişdi. Heyət  professorlar, 

dosentlər,  privat-dosentlər,müəllimlə r,  d illə r  üzrə  müha zirəçilər,  prore ktorla r  və  müavinlə ri,  assistentlər  və  ordina-

torlardan ibarət idi. Bu  vəzifə li şə xslər hə m seçilə, hə m də dəvət oluna b ilə rdilər. Heyətin tə ləb edilən e lmi dərəcəsi və  

adı, vəzifəyə seçilmə və əvəzedilmə qaydaları Nizamnamədə dəqiqləşdirilirdi. 

Dördüncü fəsil tələbələrə həsr edilmişdi.  Nizamnamənin həmin fəslində Universitetə hər iki cinsdən olan orta 

təhsilli  şə xslərin  qəbul  ed ild iyi  təsbit  olunurdu.  Mühazirə  və  ə məli  məşğələlə rdə,  tələbə lərdən  başqa,  azad  d inləyi-

cilə rin  də  iştirakına  ica zə  verilirdi.  Parla mentdə  ciddi  mübahisələrdən  sonra,  sağlam  və  demokratik  düşüncəli  Par-

lament  üzvlərin in  təkidilə,  Universitetdə  tələbə  təşkilatlarının  yaradılmasına  icazə  verilir  və  bu  təşkilatların  hüquq  və 

fəaliyyət sahələri dəqiqləşdirilirdi. 

Beşinci  fəsildə  Universitetdə  qulluq  edən şəxslərin  hüquq  və vəzifələrindən,  imtiyazlarından  bəhs  olunurdu. 

Niza mna mən in tə xminən  1/3-ni təşkil edən bu fəslə  görə,  Universitet şurasına fakü ltələrin təqdimat ı  ilə e lmlər na mi-

zədi  və  doktoru  e lmi  də rəcələri  vermə k  səlahiyyəti  verilird i.  Pro fessor-müəllim  və  işçi  heyəti  üçün  təqaüdün  təyin 

edilməsi qaydaları və məbləği müəyyənləşdirilmişdi. 25 ildən 30 ilədək xid mət et miş professorlar illik ə mə k haqlarının  

2/3  hissəsi,  20  ildən  25  iledək  xid mət  edənlər  maaşlarının  yarısı,  ağ ır  sağalma z  xəstəliyə  tutulan  və  işləyə  bilməyən 

professorlar üçün 5-10  il stajı o lduqda maaşlarının  1/3-i,  10-20 ilədək  xid mət edənlərə  2/3 hissəsi, 20  ildən artıq stajı 

olanlara  isə  tam  maaşları  həcmində  təqaüd  verilməsi  nə zərdə 

tutulurdu.  Təqaüd  və  birdəfəlik  yard ım  a lmaqda  əcnəbilər  də 

Azərbaycan təbəələri ilə bərabər hüquqa ma lik id ilə r. 

Niza mna mədə   universitetdə  xid mətdə  olan  qadın ların 

əmək haqqı, təqaüd və yardımlarının  miqdarı eyni vəzifən i icra 

edən kişilə rə verilən məbləğlə  bərabərləşdirilirdi. 

Azərbaycan Xalq  Cü mhuriyyətinin Pa rla menti tərəfin-

dən  təsdiq  olun muş  Niza mna mə  universitet  idarəç iliy inin 

təşəkkülündə  mühüm  ro l  oyna mışdır  (ba x  hə mçin in  Bak ı 



Dövlət Universiteti). 

BAKI  DÖVLƏT  UNĠVERS ĠTETĠNĠN  TƏS ĠS 

EDĠLMƏS Ġ  HAQQINDA  QANUN  -  Azərbaycan  Xalq 

Cü mhuriyyətinin   paytaxtı  Bakı  şəhərində  Avropa  tipli  ilk 

universitetin  açılması  haqqında  Parlament  qanunu.  1919  il 

sentyabrın 1-də Parlamentin 70-ci iclasında qəbul olunmuşdur. 

 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 

 

 



 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   124   125   126   127   128   129   130   131   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə