[]



Yüklə 6,32 Mb.

səhifə49/282
tarix08.03.2018
ölçüsü6,32 Mb.
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   282

112 

 

burada əmisi oğlu Əli bəy Hüseynzadə ilə görüşmüşdür. 1921 ilin əvvəllə rində Pa risə gedərək orada yaşamışdır. 



1927  ildən  Lvov Universitetinə  müə llim dəvət edilən Ağabəyzadə ömrünün sonuna qədər burada Şərq dillərindən 

və tarixindən, ədəbiyyat və  mədəniyyətindən müha zirələ r o xu muş, proqra m-dərsliklə r hazırla mışdır.  Lvov  Universitetinin  

professoru Ağabəyzadənin Ukraynada şərqşünaslıq elminin təşəkkü lündə əhəmiyyətli xid məti o lmuşdur. 

 

Əd.:  Əlyarlı  İ.M.,  Behbudov  T.R.,  Müstəqil  Azərbaycan  polisinin  yaranması  və  fəaliyyəti  (1918-1920-ci  illər),  B.,  1998;  yenə  onların, 

Azərbaycan daxili işlər orqanlarının tarixi (ensiklopedik soraq kitabı), birinci kitab, B., 2003 



 

AĞALAROV  Fərhad  Əbülfət  oğlu  (1868,  Tiflis  yaxınlığındakı  Qaracalı  k.  -?)  -  hərb i  xadim,  Azərbaycan  Xalq  

Cü mhuriyyəti ordusunun polkovniki. Hərbi xid mətə çar ordusunda başlamışdır. A zərbaycanın müstəqilliyinin  elan  edilməsi 

ərəfəsində  Ağalarov  İrandakı  rus  hərbi  qüvvələrin in  tərkibində  id i.  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  ordusunda  1  -ci  tatar 

süvari alayının ko mandiri təyin olunmuşdu. 1918  il noyabrın 17-də  ingilis qoşunları  Bakıya daxil olduğu üçün Azərbaycan 

hərbi  qüvvələrinin  tərkib ində  şəhəri  tərk  et mişdi.  1919  ilin  apre lində  yenidən  təntənəli  surətdə  Bakıya  da xil  olan  

Azərbaycan hərbi qüvvələrin in ilk dəstəsinin rəhbəri Ağalarov idi. Ağalarov tezliklə Ba kı qarnizonunun rəisi, avqustun 30-

da isə  Bakı liman ının  ko mendantı təyin ed ilmiş, A zərbaycan Xa lq  Cü mhuriyyətinin süqutunadək bu vəzifədə ça lış mışdır. 

Aprel  işğalından  (1920)  sonra  Ağalarov  həbs  edilmiş,  sonra  azadlığa  buraxılmışdır.  Bir  müddət  Qırmızı  orduda  xidmət 

etmişdir.  1921  ilin əvvəlində yenidən həbs edilərək, Bakıda qarnizon  rəisi olduğu vaxt bolşevikləri təqib etməkdə  ittiham 

olunmuşdur.  Xo lmoqor  həbs  düşərgəsinə  beş  illiyə  sürgün  edilməsi  haqqında  hökm  çıxarılmışdır.  Sonrakı  taleyi  barədə 

mə lu mat aşkar o lun ma mışdır. 



 

Əd:. Süleymanov M., Azərbaycan ordusu (1918-20), B., 1998; Elşad Qoca, Cəllad etirafı, B.,1999. 

 

AĞAMALIOĞLU Səməd ağa Həsən oğlu (27.12.1867, Qazax rayonunun Qıraq  Kəsəmən k. - 6.10.1930, Moskva) 

-  dövlət  xadimi,  maarifç i-publisist,  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  Parla mentində  sosialistlər  fra ksiyasının  lideri. 

Vlad iqafqaz  hərb i  progimna ziyasını  b itirmiş  (1887),  yerölçən  ixt isasına  yiyələnmişdir.  1917-ci  ilin  

aprelindən  Rusiya Sosial-De mokrat Fəhlə  Pa rtiyasının  Birləşmiş  Gəncə Ko mitəsi İc raiyyə  Ko mitəsinin  

və  Gəncə  Fəhlə  və  Əsgər  Deputatları  Sovetinin  üzvü  olmuşdur.  1918  ilin  fevra lında  Tifl isə  köç müş, 

yerli  menşevik  "Hü mmət"  təşkilatının  ü zvü,  təşkilatın  orqanları  -  " Gələcək"   və  "Probujdeniye" 

qəzetlərinin  redaktoru, Zaqafqaziya seyminin Müs əlman fra ksiyasının üzvü kimi  fəa liyyət göstərmişdir.  

Azərbaycan  Milli  Şurasının  "Azərbaycan  Məclisi-Məbusanının  təsisi  haqqında  qanun"una  (1918,      19 

noyabr) əsasən seçkisiz  Cü mhuriyyət Parla mentinin  tərkibinə da xil edilmişdir. Parla mentdə sosialistlər 

fraksiyasının  lideri,  aqrar  ko missiyanın  sədri  idi.  Sovet  hakimiyyətinin  tərəfdarı  olan  Ağamalıoğlu  

Cü mhuriyyət  Parlamentində  G.V.Çiçerinin  Denikinə  qarşı  ittifaq  bağlamaq  haqqında  notasının 

mü zakirəsi zamanı "Bu doğrudur ki, bolşeviklərlə ittifaq bağlamaq müsavatçılar üçün çətin bir şeydir. 



Məgər  müsavat  Hökumətini  saxlamaq  çox  vacibdirmi?  Ölkəni  sovetləşdirərik,  qurtarıb  gedər!",  -  deyərə k  mövqeyini 

açıqlamışdır. O, A zərbaycanın Qırmızı ordu tərəfindən işğalına kö məklik göstərmiş, Aprel işğalından (1920) sonra Gəncə 



üsyanının  (1920)  yatırılmasının  təşkilində  fəal  iştirak  etmişdir.  Azərbaycan  Sovet  Sosialist  Respublikasında  xalq  torpaq 

ko missarı  (1920-22),  Mərkəzi  İcraiyyə  Ko mitəsinin  sədri,  ZSFSR  Mərkəzi  İcraiyyə  Ko mitəsinin  sədrlərindən  biri,  SSRİ 

Mərkə zi  İcra iyyə Ko mitəsi Rəyasət Heyətinin üzvü (1922-29) o lmuşdur. Ağamalıoğlu  Azə rbaycanda və   SSRİ-n in  digər 

türk-müsəlman respublikalarında yeni latın  əlifbasına keçilməsinə rəhbərlik etmiş, Ümu mittifaq Yeni Türk Əlifbası Ko mitə-

sinin sədri olmuşdur. Türk  xa lqlarının  mədəni həyatı, türk əlifbasına keç idlə bağlı publisist kimi də fəa liyyət göstərmişdir. 

Moskvada dəfn olunmuş, cənazəsinin qalıq ları Bakıya – Fə xri Xiyabana köçürülmüşdür. 

 

Əsərləri:  Azərbaycanın  siyasi  vəziyyəti  (1919);  Bizim yolumuz  hayanadır?  (1924);  Türk  aləmində  mədəni  məsələlər  (1924); 



Türk-tatar xalqlarının təxirəsalınmaz mədəni ehtiyacları (1925); Yeni türk əlifbasının müdafiəsində (1927) və s. 

 

Əd.: Nəcəfov X., Səmədağa Ağamalıoğlu. B., 1966; y e n ə  o n u n, S.Ağamalıoğlunun ictimai-siyasi və ateist görüşləri, B., 1968. 

 

AĞAOĞLU  Məhəmməd  (24.8.1896  -  4.6.1949)  -görkəmli  A zərbaycan  alimi,  sənətşünas.  1916  ildə  Moskva 

Universitetinin  Şərq  şöbəsini  bitirdikdən  sonra,  Bakıda  işləmişdir.  Azərbaycan  Xalq  Cü mhuriyyəti  dövründə  (1918-20) 

Ağaoğlu  b ir  sıra  maa rif-mədən iyyət   və   sənət  ocaq la rın ın  ya rad ılmas ında,  mu zeyşünaslıq,  qəd im  maddi  mədən iyyət  

nü munə lərin i qoru maq  sahəsində  fəa l ça lış mış, "Ya şıl qələ m"  cə miyyəti   ida rə hey ətin in  ü zvü, sənətşünas Hüseyn bəy  



Mirzə camalo vla  b irlikdə   ilk  milli  ― İstiq la l‖    mu zeyinin  t əşkil  edilməs in in  təşəbbüsçüsü  olmuşdur  (1919,  7  de kab r). 

Şərq  xalq ların ın  incəsənətin i öy rən mək məqsəd ilə xarici ö lkələrə getmiş  və v ətənə qay ıtmamışd ır. İran, İraq, Türkiyə, 

Alman iya  və  İng iltərə  mu zey lərind ə  ça lışaraq , q iy mət li a raşdırma la r apa rmışd ır. 1929 ildən  A BŞ-da  yaşa mış, əvvə lcə  

Detroyt İncəsənət İnstitutunun,  sonra Miçiqan  Un iversitetin in  pro fessoru kimi fəaliyyət göstərmiş , 1933 ildən isə "Art 

İslamica"   ("İs lam  inc əsənəti" )  məcmuəs in in   redaktoru   o lmuşdur.  Ağaoğ lu   A zərbaycan ,  Tü rkiyə,  İran   və  b.  Şərq  

ölkələrin in  incəsənət tarixin i tədq iq   etmiş ,  Şərq  min iatü rü,  xalça, bəd ii  metal və parça sənətin ə dair q iy mətli əsərlər 

yazmışd ır. Ağaoğ lunun A zərbaycan ,  rus, tü rk,  fars, ərəb, alman,  ingilis, qəd im yunan və  latın d il-     lərini  mü kəmməl 

bilməsi Şərq  xa lq la rı inc əsənətin in  təd - 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   282


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə