1 QİYMƏTLƏNDİRM



Yüklə 3,31 Mb.

səhifə107/147
tarix14.09.2018
ölçüsü3,31 Mb.
1   ...   103   104   105   106   107   108   109   110   ...   147

319 

 

PV = ----------  x  FV 



(1 + i) 

 

Digər tərəfdən, pul vəsaitlərini investisiyaların geri qaytarılma ehtimalı 

yəni,  risk  dərəcəsi  fərqlənən  layihələrə  yönəltmək  mümkündür.  Təbiidir  ki, 

layihələrin  risk  səviyyəsi  yüksəldikcə,  investorun  qoyduğu  pul  vəsaitlərinə 

görə  tələb  etdiyi  gəlirlik  səviyyəsi  də  proporsional  artacaqdır.  Məsələn, 

investor  pul  vəsaitlərini  bir  il  ərzində  ucaldılması  nəzərdə  tutulmuş  yaşayış 

binasının  inşasına  yönəltmək  barədə  təklif  almışdır.  Proqnoza  görə,  inşaat 

işləri  başa  çatdıqdan  sonra  binanı  600000  şərti  vahidə  satmaq  mümkün 

olacaq.  Gələcəkdə  bu  məbləği  əldə  etmək  istəyən  investor  bu  gün  kapital 

qoyuluşlarına nə qədər vəsait yönəltməlidir? 

Aydındır  ki,  gələcəkdə  əldə  olunacaq  600000  şərti  vahid  həm  ilkin 

kapital qoyuluşlarının qaytarılmasını, həm də bu vəsaitlərdən istifadəyə görə 

investora  ödəniləcək  haqları  özündə  birləşdirməlidir.  Bazarın  araşdırılması 

göstərmişdir  ki,  pul  vəsaitlərinin  dövlətin  buraxdığı  istiqrazlara  qoyulması 

ildə  6%  gəlir  verə  bilər.  Deməli,  1  ildən  sonra  pul  vəsaitlərini  600000  şərti 

vahidə  çatdırmaq  üçün  bu  gün  investisiyalara  566038  şərti  vahid 

yönəldilməlidir: 

 

 

 

  1 

PV =  ------------  x  600000 

  1 +  0,06 

 

 

 

nvestisiya  qoyuluşlarının  iki  alternativ  variantını  müqayisə  etməklə 

belə nəticə çıxarmaq olar ki, yaşayış binasının inşası layihəsinə kapital qoyan 

investor ildə ən azı 6% gəlir əldə etməlidir.  nvestorun vəsait qoyuluşlarının 

bu  dəyəri  kapitalın  alternativ  dəyəri  (opportunity  cost  of  capital)  yaxud 

diskont norması (discount rate) adlanır.  

Bununla  yanaşı,  investisiya  qoyuluşlarının  risk  dərəcəsi  də  nəzərə 

alınmalıdır.  Məsələn,  investor  vəsaitlərini  özəl  şirkət  tərəfindən  buraxılmış

ildə 12% gəlir verən  səhmlərin alınmasına sərf edə bilər.  

Aydındır  ki,  ikiqat  artıq  gəlir  əldə  olunması  nəzərdə  tutulsa  da, 

vəsaitlərin  dövlət  istiqrazlarına  qoyulması  ilə  müqayisədə  bu  variant  daha 

risklidir.  Buna  görə  də,  həmin  varianta  yönəldilən  vəsaitlərin  cari  dəyəri  də 

nisbətən aşağı, 535714  şərti vahid olacaqdır: 

 

 



-------------   x  600000 =  535714 

                    1+ 0,12 

 Lakin,  investisiya  layihələrinin  əksəriyyəti  bidəfəlik  deyil,  uzun  dövr 

ə

rzində  pul  gəlirləri  axını  təmin  edir.  Buna  görə  də,  göstərilən  düsturu  



genişləndirməklə  n  sayda  dövrlər  ərzində  daxil  olan  pul  axınlarının  cari 

dəyərini müəyyənləşdirmək mümkündür:  

 

       C1           C2             C3                  Cn                n      Ct 


320 

 

PV = -------   +   ------   +   --------   + ...  ----------    =    ------ 

                                                                                                                    t = 1 

                                   2                3                       n                                 t 

        1+ i          (1 +i )         (1+ i)             (1 + i)              (1 + i) 

 

Burada:             C1             C 2               C 3                 Cn                    

                      ---------  ; -----------  ; -----------   ;  --------    

                                                    2                      3                 n                                                         

                       ( 1 + i )      ( 1 + i )          ( 1 + i )       ( 1 + i )    müvafiq olaraq 1-ci, 

2-ci, 3-cü illər üzrə diskontlaşdııılmış pul axınlarıdır.  

Bu ifadə diskontlaşdırılmış pul axınının (discounted cash flow) düsturu 

adlandırılır. 

Öz pul vəsaitlərini başqa iqtisadi subyektin müvəqqəti istifadəsinə verə

investor  il  ərzində  daxil  olan  pul  gəlirləri  axınlarının  formalaşmasının  iki 

variantından istifadə edə bilər. Birinci halda pul gəlirləri sadə faizlərin, ikinci 

halda isə mürəkkəb faizlərin hesablanması şərtilə formalaşacaqdır.  

Nümunə  üçün  ildə  10%  ödənilmək  şərtilə  5  il  müddətinə  əmanətə 

qoyulmuş 100 şərti vahidə sadə və mürəkkəb faiz hesablandıqda, ilin sonuna 

vəsaitlərin artmasını nəzərdən keçirək.  

Cədvəl  10 



llər

 

Sadə faizlər

 

Mürəkkəb faizlər

 

 



Ilin 

 

ə

vvəli



 

Faizlə

r

 

lin 

sonu

 

lin əvvəli

 

Faizlər

 

lin 

 

sonu

 

1

 

100 

ş

.v.



 

10  ş.v.

 

110 

ş

.v.



 

100 ş.v.

 

10   ş.v.

 

110 ş.v.

 

2

 

110 

ş

.v.



 

10 ş.v.

 

120 

ş

.v.



 

110  ş.v.

 

11   ş.v.

 

121 ş.v.

 

3

 

120 

ş

.v.



 

10 ş.v.

 

130 

ş

.v.



 

121  ş.v.

 

12,1 ş.v.

 

133,1 ş.v.

 

4

 

130 

ş

.v.



 

10 ş.v.

 

140 

ş

.v.



 

133,1 ş.v.

 

13,3 ş.v.

 

146,4 ş.v.

 

5

 

140 

ş

.v.



 

10 ş.v.

 

150 

ş

.v.



 

146,4 ş.v.

 

14,6 ş.v.

 

161,1 ş.v.

 

 

Göründüyü  kimi,  qoyulan  əmanətlər  üzrə  mürəkkəb  faizlərin  hesablanması 

daha  yüksək  pul  gəlirləri  axını  təmin  etmişdir.  Mürəkkəb  faizin  hesablanmasına 

misal kimi belə bir maraqlı faktı göstərmək olar. Əgər 1626-cı ildə Manhetten ada-

sını  qiyməti  24  dollar  olan  mallar  müqabilində  Piter  Minyota  satmış  hindular  bu 

vəsaiti pul şəklində ildə 7% ödənilməklə bank əmanətinə yönəltsəydilər, 1983-cü 

ildə  bu  məbləğ  sadə  faiz  hesablandıqda  cəmi  2376  dollaradək,  mürəkkəb  faiz 

hesablandıqda isə astronomik bir məbləğə - 741 mlrd. dollaradək  - arta bilərdi.

1

 

                                 



1

 ДФридман,  НОрдуэй  «Анализ и оценка приносящей доход  недвижимости», М.1995, səh.37 






Dostları ilə paylaş:
1   ...   103   104   105   106   107   108   109   110   ...   147


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə