Azərbaycan döVLƏT ĠQTĠsad unġversġtetġ «magġstr hazirliği məRKƏZĠ» Əlyazması hüququnda



Yüklə 0.66 Mb.

səhifə23/28
tarix14.09.2018
ölçüsü0.66 Mb.
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   28

 

70 


Üçüncüsü,  qiymətlərin  azaldıiması  heç  də  həmişə  istehlakçı  tələbatının 

artmasına zəmanət vermir. Əksinə, bəzi hallarda bu tədbir alıcıları «hürküdə» bilər, 

onların etimadını azalda bilər. Məsələn, əhalinin iqtisadi mədəniyyəti yüksəldikcə 

insanlar anlamağa başlayırlar ki, pul vəsaitlərini depozitə yerləşdirmək üçün kredit 

təsisatı seçərkən təkcə faiz dərəcəsinin səviyyəsini rəhbər tutmaq olmaz. Çox vaxt 

«batmaqda olan» və buna görə də nəyin bahasına olur-olsun, əlavə maliyyə resur-

ları cəlb etməyə çalışan banklar yüksək faiz dərəcələri müəyyən edirlər (halbuki bu 

faizlərin  əvəzini  çıxmaq  mümkün  olmayacağı  aşkardır).  Bundan  əlavə,  isteh-

lakçıların  müəyyən  (elitar)  təbəqələri  prestij  mülahizəiərini  əsas  götürərək, 

«prestijli»  bankların  daha  bahalı  xidmətlərindən  istifadə  etməyə  üstünlük  verə 

bilərlər.  Bütün  bunların  nəticəsində  bank  rəqabəti  get-gedə  daha  artıq  dərəcədə 

qiymətlə bağlı olmayan rəqabət xarakteri kəsb edir. 

Qiymətlə  bağlı  olmayan  rəqabət  əmtəənin  keyfiyyət  xarakteristikalarının 

yaxşılaşmasına  və  məhsulun  diferensiasiyası  üçün  məqsədyönlü  siyasət  yeridil-

məsinə (reklam və satışın stimullaşdırılması tədbirləri də daxil olmaqla) əsaslanır. 

Rəqabətin  qiymətlə  bağlı  olmayan  metodlarını  tətbiq  etməkdən  məqsəd  –  isteh-

lakçıların üstünlük verdiyi sabit məqamlar formalaşdırmaqdan ibarətdir. 

Bank  işi  belə  bir  faktla  səciyyəvidir  ki,  bankın  əsas  əmtəəsi  olan  kredit 

özlüyündə  diferensiasiya  edilə  bilmir,  iakin  digər  bank  xidmətləri  rəqiblər 

tərəfindən asanlıqla təkrarlana bilər (yuxarıda qeyd edildiyi kimi, patent müdafiəsi 

bank xidmətlərinə şamil edilmir), bunun nəticəsində banklar əksəriyyəti az və ya 

çox  dərəcədə  eyni  olan  xidmətlər  dəsti  təklif  edir.  Eyni  zamanda  bank  öz  xid-

mətlərinin  keyfiyyətini  yaxşılaşdırmaqla  onları  diferensiasiya  edə  bilər.  Key-

fiyyətin  yüksək  rolu  onun  maliyyə-kredit  təsisatının  rentabelliliyi  ilə  bilavasitə 

qarşılıqlı əlaqəsi isə şərtlənir: keyfiyyətin yaxşılaşdırılması müştəriləri cəlb edir və 

realizə  edilən  bank  xidmətlərinin  həcminin  artmasına  şərait  yaradır.  Bu  da 

mənfəətin  artmasında  və  orta  məsrəflərin  azalmasında  ifadə  olunur.  Amerika 



 

71 


iqtisadçılarının  verdiyi  məlumata  görə  müştərilərə  mehriban  və  yüksək  səviyyəli 

xidmət bankın daha çox sayda istehlakçı tərəfindən seçilməsində əsas meyardır. 

Bununla  əlaqədar,  bankların  qiymətlə  bağlı  olmayan  rəqabətinin  əsas 

vasitəsi  -  bank  xidmətlərinin  keyfiyyətidir,  keyfiyyət  meyarlarının  müəyyən 

edilməsi problemi isə hazırda bank işinin nəzəriyyə və praktikasında ən mühüm və 

ən  aktual  problemlərdən  biridir.  İstehsal  sahələrində  keyfiyyət  meyarları  iqtisadi 

ədəbiyyatda  kifayət  qədər  ətraflı  tədqiq  edilmişdir.  İqtisadçıların  əksəriyyətinin 

ümumi  fikri  belədir  ki,  məhsulun  keyfiyyət  xarakteristikaları  onun  etibarlı, 

uzunömürlü, təhlükəsiz, faydalı omlası, istehlak xərcləri, məhsulun xarici görkəmi, 

servis xidmətləri və başqa göstəricilərdir. 

Bank  xidmətlərinin  keyfiyyəti  məsələsinə  gəldikdə  isə,  burada  aydın 

olmayan  məqamlar çoxdur. Qərbin inkişaf etmiş sənaye ölkələrinin bank dairələ-

rində  keyfiyyət  probleminin  əhəmiyyəti  hamı  tərəfindən  qəbul  edilmiş  olsa  da, 

bank xidmətlərinin keyfiyyəti dedikdə nəyi başa düşmək lazım olması barədə hələ 

fikir  birliyi  yoxdur.  Məsələn,  Amerika  iqtisadi  ədəbiyyatında  bank  xidmətlərinin 

keyfiyyəti  uzun  illər  boyu  xidmət  nəzakəti  ilə  assosiasiya  edilirdi.  Lakin  bu 

problemə  diqqət  artdıqca  keyfiyyətin  təyin  edilməsinə  başqa  yanaşmalar  da  üzə 

çıxdı.  Məsələn,  bəzi  iqtisadçıların  fikrincə  keyfiyyət  bank  xidmətlərinin  isteh-

lakçıların tələblərinə müvafiqliyi ilə müəyyən edilir. 

Bank işində keyfiyyət məsələsinə baxışların müxtəlif olması təəcüblü deyil. 

Hər  hansı  başqa  xidmətlər  kimi,  bank  xidmətləri  də  gözlə  görünmədiyi  üçün 

onların  keyfiyyəti  xeyli  dərəcədə  subyektiv  kateqoriyadır.  Bank  xidmətlərinin 

keyfiyyətinin  tədqiq  edilməsinə  mühüm  metodoloji  yanaşmalardan  biri  bu 

problemin  iki  aspektinin  və  buna  müvafiq  olaraq  keyfiyyət  meyarlarının  iki 

sisteminin fərqləndirilməsidir: bankın mövqeyindən və müştərinin mövqeyindən. 

Mütəxəssislərin fikrincə, bankın özündən ötrü işin keyfiyyət səviyyəsi daxili 

iş proseslərinin sürəti, əməliyyətların həyata keçirilməsinin təcililiyi, məsləhətlərin 

keyfiyyəti (onların əhatəlilik dərəcəsi, aktiv və ya passiv xarakter daşıması), bank 




 

72 


ilə  münasibətlərin  şəxsiyyət  cəhəti  və  s.  amillərlə  təyin  olunur.  Müştərilər  bank 

xidmətlərinin  keyfiyyət  səviyyəsini  həmin  xidmətlərin  qiymətləri  ilə  müqayisə 

edirlər. 

Aşkardır  ki,  bank  öz  fəaliyyətində  bu  meyarların  hər  iki  qrupunu  nəzərə 

almalıdır. Bu halda, nəzərə almaq lazımdır ki, bank xidmətlərinin müxtəlif növləri 

üçün  meyarlar  dəsti  bir-birindən  fərqlənəcəkdir,  lakin  bankların  rəqabətinin 

güclənməsi  şəraitində  bankların  müştərilərinin  bu  məsəfəyə  münasibəti  həlledici 

əhəmiyyət  kəsb  edir.  Bu  vəziyyət  bank  xidmətlərinin  qavranılan  keyfiyyəti  

konsepsiyasında  öz  ifadəsini  tapmışdır.  Həmin  konsepsiyanın  mahiyyəti  bundan 

ibarətdir  ki,  bank  xidmətlərinin  keyfiyyəti  təkcə  bu  və  ya  digər  bank  xidmətinin 

xassələrinin  məcmusu  ilə  deyil,  bir  tərəfdən  həmin  xassələrin  nisbəti  ilə,  digər 

tərəfdən,  bank  xidmətlərinin  xarakteristikalarının  müştərilərin  tələblərinə 

müvafiqliyi ilə müəyyən edilir. Başqa sözlə desək, bank menecerləri istehlakçılar 

üçün nəyin vacib olması barədə dəqiq təsəvvürə malik olmalıdırlar. 

Bu gün Rusiyada bank rəqabətinin əsas metodları qiymətlərlə bağlıdır. Bank 

bazarının təşəkkül mərhələsi üçün bu hal heç də təəcüblü deyildir. Lakin burada da 

müəyyən  irəliləyiş  müşahidə  olunur.  Məsələn,  Rusiya  Federasiyası  Mərkəzi 

Bankının  uçot  dərəcəsinin  azaldılması  kommersiya  banklarının  depozit 

dərəcələrinə  münasibətdə  manevr  sərbəstliyini  xeyli  məhdudlaşdırmışdır.  Bu  və 

bəzi  başqa  səbəblər  banklann  çeşid  siyasətinin  fəallaşmasını  («müştəri-bank» 

sisteminin tətbiq edilməsi, plastik kartların emissiyası və s.), reklam fəaliyyətinin 

imic  oriyentasiyasının  güclənməsini  şərtləndirmişdir.  Bu  isə  artıq,  qiymətlə  bağlı 

olmayan rəqabətin inkişaf etməsini göstərir. 

Bazarın  inhisarlaşma  dərəcəsindən  və  bunun  nəticəsi  kimi  rəqabətin 

sərbəstlik dərəcəsindən asılı olaraq, rəqabətin iki növünü fərqləndirirlər:  

1)

 



mükəmməl rəqabəti; 

2)

 



 qeyri-mükəmməl rəqabəti (şəkil 1.3.). 


: application -> uploads -> 2016
2016 -> Ali məktəb psixologiyası
2016 -> Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti Magistratura Mərkəzi Hacıyev Tural Eldar oğlu
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Azərbaycan respublikasi təHSİl naziRLİYİ azərbaycan döVLƏT İQTİsad universiteti
2016 -> Magistratura məRKƏZİ
2016 -> İxtisas: 5301. 01 Daxili fiskal siyasət və dövlət maliyyəsi İqtisad elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün təqdim edilmiş dissertasiya
2016 -> Bilet 1 Davranış iqtisadiyyatı Süni intellektin yaranmasının başlanğıc mərhələsi İnformasiya, verilən, məlumat, bilik Verilənlər bazasının modelləri Bioloji neyron İqtisadi informasiyanın layihələndirmə mərhələləri Genetik alqoritmlər Bilet
2016 -> Dərs vəsaiti kimi tövsiyyə edilmişdir. B a k I 1


Dostları ilə paylaş:
1   ...   20   21   22   23   24   25   26   27   28


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə