Azsayli xalqlarin folkloru



Yüklə 365,57 Kb.

səhifə15/53
tarix11.03.2018
ölçüsü365,57 Kb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   53

 
 
51 
Xane peylivan irəzi tene bay. 
– 
Bez bacana oka nu duqayn  yakaxun tez cekal.  Yaka curupi 
taynan. Camatxoy boşa biyəbur bakanoz. 
Peylivanxon buşurukalatun bay. 
Buşurunsun  sa  saat  zabepi  suntu  Tubulen  birdən  iz  avabala 
fəndə əşpeşti şotoy bacana oka duneqi. Amdarxoy cəpin səs haneki 
hərqanu.  Bacan  oka  duqesi  peylivan  sulfina,  el-şuma  exti  tox 
zabepi, camata şat yake pi. Tubuli me əşlə ibakala laşkoi amdarxo 
üken  şo  əşəri  tun  pi  Əkel  xuzeyin  gele  mük  bakeney.  Laşkoyi 
məline papale kine iz lasi əka Tubula paye tadi. Xanenal Tubule me 
əşlə"  paysuz"  dene  barti  sa  dəstə  əkla  amdar  yakabi  iz  töxe  eçesti 
falağina  bati  tapeseti.  Xane  pehlivanal  Tubulan  te  dünyanetun. 
Şotokoy buşurpi qa isal "Pehlivane yurd" siyaxun çalxesa. 
 
 
 
Xan yolunda güləş 
İkinci rəvayət (S: 5; Tr: 5) 
 
Əkel xozeyin kəndin tanınmış adamlarından idi. Ətraf kənd və 
şəhərlərdə  çoxlu  dostları,  neçə-neçə  tanışları  vardı.  Kiçik  oğluna 
qız  nişanlamışdı.  Tez-tez  təzə  qudalarla  görüşürdü.  Onlarla 
razılaşıb  payızın  axırlarında  toy  dəstgahı  qurdu.  Axşamkı  çal-
çağırdan  sonra  ertəsi  gün  səhər  adamlarını  başına  yığıb  gəlin 
gətirməyə  getdi.  Qız  evinə  çatanda  artıq  onlar  üçün  məclis  hazır 
idi, xeyli yeyib-içdilər. Sonra  da gəlini  yengəsi  və rəfiqələri  ilə bir 
yerdə faytonlara əyləşdirib qız həyətindən çıxartdılar. Yolüstü kənd 
camaatı gəlinin dəstəsini şən ovqatla qarşıladı. Ardınca su atanlar 
da  oldu.  Camaat  Sarı  suyu  keçəndən  sonra  yolda  qəribə  bir 
mənzərə  ilə  süfrə  açılmışdı.  Ucaboylu,  iribədənli,  lopabığlı  bir 
adam  da  süfrənin  başında  dayanmışdı.  Gəlin  yerə  düşdü.  Əkel 
xozeyin  tez  qabağa  keçdi.  Yolu  kəsmiş  adamın  kimliyini  öyrənmək 
istədi, yolu açmaq üçün tədbir fikirləşməyə başladı. 
Məlum  oldu  ki,  yolu  kəsən  Şəki  xanının  pəhləvanıdı.  Süfrəni 
də, duz çörəyi də o, qoyub. Əkel xozeyin ona dedi:  


 
 
52 
-
 
Ay  qardaş,  sənə  xələt  verək,  xonça  verək,  süfrəni  yığışdır. 
Bizə xeyir-dua ver, gedək. 
Pəhləvan razı olmadı: 
-
 
Mən  pəhləvanam,  yolu  xələt  almaq  üçün  kəsməmişəm. 
İstəyim  başqadı.  Mənimlə  güləşmək  üçün  adam  gətirin.  Kürəyimi 
yerə  vursa,  hamınıza  güllü-çiçəkli  yol,  mən  onun  kürəyini  yerə 
vursam,  yolu  burulub  keçməlisiniz.  Bu  da  hamınız  üçün  acizlik 
deməkdi.  
Gəlin gətirənlərin içində qoluzorba, güləşmək bacaran adam 
yox  idi.  Əkel  xozeyin  camaatı  yolda  qoyub  atını  kəndə  sarı  çapdı. 
Tubul  pəhləvanı  toy  həyətində  tapıb  əhvalatı  danışdı.  Tubul  xanın 
pəhləvanı  ilə  üz-üzə  gəlmək  istəmədi.  Dedi  ki,  bu  hərəkət  mənə 
ziyan gətirə bilər. Xozeyin yalvarmağa başladı: 
-
 
Gəlini yolda qoyub gəlmişəm. Əgər yolu kəsmiş pəhləvanla 
sövdəmiz  baş  tutmasa,  mahalda  biabır  olacağıq.  Elə  bil  ki, 
yıxılmışam, mənə əlini uzat, qaldır ayağa.  
Tubul  atını  minib  qoşuldu  Əkel  xozeyinə.  Gedib  çatdılar 
camaat  olan  yerə.  Pəhləvanlar  ədəb-ərkanla  görüşdülər.  Tubul 
güləşsiz ötüşməyi xahiş etdi. Xanın pəhləvanı razı olmadı. 
-
 
Qərarım qətidi, kürəyim yerə dəyməsə, yoldan çıxan deyiləm. 
Qoy yolu burulub keçsinlər. El-oba yanında xəcil olsunlar.  
Pəhləvanlar  güləşməli  oldular.  Güləş  bir  saatdan  çox  çəkdi. 
Tubul  qəflətən  özünün  bildiyi  fəndlərdən  birini  işlədib  rəqibinin 
kürəyini  vurdu  yerə.  Adamların  alqış  səsi  ətrafa  yayıldı.  Məğlub 
olmuş pəhləvan süfrəni də, duz-çörəyi də yığışdırıb kənara çəkildi, 
camaata  xeyir-dua  verdi.  Tubulun  qələbəsini  eşidən  toy  adamları 
ona ürəkdən “Əhsən” dedilər. Əkel xozeyin çox sevinmişdi. Elə toy 
həyətinə  çatan  kimi  o  mindiyi  ürgəni  Tubula  bağışladı.  Xan  da 
Tubul  pəhləvanın  qələbəsini  “mükafatsız”  qoymadı.  Bir  dəstə  atlı 
göndərib  onu  yanına  gətirtdi.  Falaqqaya  saldırıb  o  ki  var 
döydürdü.  Xanın  pəhləvanı  da,  Tubul  da  dünyasını  dəyişdilər. 
Onların güləşdikləri yer isə indi “pəhləvan yurdu” adı ilə tanınır.
  
    
 
 
 


 
 
53 
                
 
Ecnu baki əş
 
Xibinci nağıl
 (Exlətepi: 5; Taranedi: 5)
 
 
Damna işkarxoy exlətbi nagıla gğrə, Tubul pevylivan Albanı 
padşah Cavaçşiri nəsiləxune. Tubul nəvə-nəticəqoy, şotay nəsiləxun 
bakala kerəz amdarxoy muzaxun-muza cobaki exlətxo görə Tubulı 
bava Tabul işqar kala Cavanşıri nəticə, yalk kötükcənə bake. Tubuli 
nanay Tamami bip əile be. Pəqar sal pə xuyər. Tubul micik viciney. 
Şotay  kala  vici  Abul  kele  cavane  pure.  Xavara  gorə  abul 
Tubulaxunal  zorbane  peylinane  bake.  Şotay  iz  ci  Tumas 
peylivaeneymiş, iz işa bakala toqon Abul kinetun calxsay. Yax papi 
nağılasta upesay, sa qine Abul peylevan "Kala əcxcun" ukeqala qala 
ceperi  çaçe  qırpsamış.  Me  vədə  işaluğa  bakala  "ecluğa"  parayi 
səsruxo  ibakkeci.  Burki  əşlə  barti  Abul  hare  exluqa.  Aizin 
yuzbaşınen  darğa  yakabeney  ecnu.  okali  haqqa  arum  kirbseyna. 
Darğa  camatux  irəziləşəki  kine  aruma  kirebsay.  Ecnu  sa  kəsib 
işkaral  buney.  Şotay  təyəmin  usenaxun  borceymiş.  Darğan  kəsibi 
butun  aruma  şakala  krbi  taştune  curesay.  Me  kəsiben  buy  işalaki 
suntuxun biki ləcəkesi nexey: 
– 
Vi beş biyaz, a vici, bez əylexo qoroxan hari. Me şakala bez 
əyleğo tada. 
Darğan kəsubə təpikləyşi ciritebi: 
– 
Şakala tərba! Banexsu, tərba. 
Fakir  kəsib  səs  bafteney  hər  qala.  Ecnu  bakalorox  bexsun 
curbi yak baxsay beyn darğan kə bale. Abul pehylevan me əşə port 
tenebi. İşalayşaki darğına pine: 
– 
Xoyşeksa  va  şakalatərba  işkari  sa  həkər  əşluxo  şoval 
qoroxe. 
Darğan iz kiye bakala hasina Abuli kiye duği pine: 
-
 
İrad  baka  meyn  abul  şakalaxun  ləcəkeci  darğay  kiyexun 
haneki. Darğa me kərə iz butun zora laxi abuli əmnə belxun hasina 
ləcəkedi.  Abulen  ene  icu  əfees  tenebay,  əcuxtan  duneği  iz  bel. 
Tarapi darğa cuqu sa qapaze zapi. Darğa icixun taneci. Ecluq sun-
suna  qərpay  Aize  doxturen  darğa  qina  oşaqele  cətinluğaxun  icule 
eceri. Darğa icu eqamca bess xavar panepi Şəkina. Qazinen Abuley 


: antologiyalar
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu ­­­­­­­­­­­
antologiyalar -> Microsoft Word Antol-18-Seki
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasifolklor institutu
antologiyalar -> Azərbaycan nağillari
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu azərbaycan folkloru antologiyasi (Cəbrayıl, Ağdam, Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Ağcabədi və Kəlbəcər rayonlarından toplanmış folklor nümunələri) baki – “Nurlan“ – 2012
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu azərbaycan folkloru antologiyasi (Cəbrayıl, Ağdam, Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Ağcabədi və Kəlbəcər rayonlarından toplanmış folklor nümunələri) baki – “Nurlan“ – 2012
antologiyalar -> Microsoft Word Qarabag-folklor-da-tarixdir-9
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu


Dostları ilə paylaş:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   53


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə