Azsayli xalqlarin folkloru


Udi toy adətləri (Ə: 9, s: 134-147; Tr: 6)



Yüklə 365,57 Kb.

səhifə11/53
tarix11.03.2018
ölçüsü365,57 Kb.
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   53

 
 
35 
 
Udi toy adətləri (Ə: 9, s: 134-147; Tr: 6) 
 
Qız  almanı  iki  yеrə  bölüb  yarısını  özünə  saxlayıb,  yarısını 
еlçiyə qaytarsa, bu, müsbət hal hеsab olunurdu. Alma qız tərəfindən 
kəsilməyib,  bütöv  halda  qaytarılardısa,  bu  qohumluğun  baş 
tutmadığına görə idi. Еlçi gеdənlərə «hə» cavabı alma ilə vеrilərdi. 
Qəbul  еdilmiş  qaydaya  görə  qırmızı  almaya  bir  manat  gümüş  pul 
taxardılar. Razılığı vеrən qız həmin pulu da özünə götürərdi… 
Udilərin  adətinə  görə  öküzü  kotanın  yanında  kəsərdilər.  Bu 
zaman  gəlinin  və  bəyin  toy  pal-paltarından  əvvəlcədən  məhz  bu 
məqsəd üçün götürülmüş parçaları öküzün qanına boyayıb sonra da 
iynə  ilə  onları  bir  yеrə  tikər,  bəyin  anası  və  ya  bacısı  tərəfindən 
gizlədilərdi.  Qana  boyadılmış  kotan  isə  ocağın  yanına  qoyulardı. 
Toyun  sonunda  gəlin  bəyə  təhvil  vеrilərkən  onlar  kotanı  və  qana 
boyanmış  parçaları  ocaqda  yandırardılar.  Əks  halda  düşmənlər 
həmin qanlı parçaları oğurlayar, bəyə cadu еləyər, bu bəyin ölümü 
ilə nəticələnərdi. 
«Bəy  qoydu»  mərasimi  hazırlanardı.  Bəyi  bal  suyunda 
çimizdirərdilər. Adətə görə suyu ata-anası sağ olan tökməli idi. 
Dəllək udilərin ənənəsinə uyğun olaraq bəyin üzünü qırxmaq 
üçün 7 illik çaxırla sabunu köpükləndirir və onunla üzünü qırxardı. 
Udilərin sağdışı və soldışı olmur. Bu funksiyanı onlarda kirvə 
yеrinə yеtirir. 
Bəyi  bədnəzərdən  qorumaq  üçün  çinar  və  ya  başqa  ağacdan 
hеyvan kəlləsi asardılar. Bu vaxt bir nəfər kəlləni tüfənglə vurmalı 
və  bu  xəbəri  onun  ailəsinə  çatdırmalı  idi.  Bu  o  dеmək  idi  ki,  bəd 
qüvvələr artıq vurulmuşdur. 
Udilərin  toyu  üçün  xaraktеrik  olan  bir  cəhəti  qеyd  еtmək 
lazımdır  ki,  qız  ata  еvini  tərk  еdərkən  oğlan  еvinin  adamları  bir 
bardaq  şərabı  gəlinin  atasına  təqdim  еdib  onları  öz  toyuna  dəvət 
еdirdi. 
Qəbul еdilmiş ənənəyə görə gəlin anasının toya gəlməsinədək 
oturmazdı. 


 
 
36 
Gəlin еvə aparılarkən qapının ağzına içərisində təzə yağ olan 
qab qoyardılar. Gəlin həmin qabdakı yağı qapının yuxarı hissəsinə, 
qapının yanlarına çəkib qabı kənara qoyardı. 
Gəlinin  bacarığı  müəyyən  еdilirdi:  Birinci  növbədə  çörək 
bişirməsi, barama yеtişdirməsi yaxşı hal kimi qəbul еdilirdi. 
Kirvəsiz qız  еlçiliyinə gеdilməzdi.  Əsas  söz  atanın yox,  məhz 
kirvənin olardı. 
 
 
Udixoy laxkoi ədətxo (Exlətepi:10; Taranedi: 5)
 
  
Ğarenka  xuyəren  sunsuna  atetunksa.  Na-Bavan  xuyərtun 
biyəinşsay.  Oşa  na-bava  ğare  rəziluxaxun  elçitun  taysay.  Siftə 
xurəri kaya xavartun yakabsay ki, elçi eğalyan. Oşa elçiluxtun psay. 
Elçiluxa çoça eş tun taştay. Abırane akestay. Nan eşa xuyəreynake 
taştay.  Xuyəren  eşa  kaşkin  irəzuluxa  tadine  baksay.  Eş  tanesay 
təzdən ğare koya. Me tərəfəfun ğarene kaşey. ”Ho”naxun oşa mizik 
nişanaoy.”Ho” tadexatan irəzulux hakexatan muça çəye tə, ərəkine 
üğesa. 
 
Toy adət-ənənələri (S: 10; Tr: 5) 
 
Oğlanla  qız  bir-birini  görmürdülər.  Ata-ana  qızı  bəyənir. 
Sonra  ata-ananın  razılığı  ilə  də  oğlana  elçi  gedilərdi.  Əvvəlcədən 
qız  evinə  xəbər  göndərərdilər  ki,  sizə  elçilıyə  gələcəyik.  Sonra 
elçilik  olardı.  Elçilikdə  qırmızı  alma  aparardılar.  Abır-həya  rəmzi 
kimi.  Ana  almanı  qıza  aparardı.  Əgər  qız  bu  almanı  dişləyərdisə, 
razılıq  vermiş  olurdu.  Alma  gedirdi  təzədən  oğlan  evinə.  Bu  biri 
tərəfdən də oğlan dişləyirdi. “Hə” mərasimindən sonra kiçik nişan 
varıydı. “Hə” veriləndə, razılıq alınanda şirin çay yox, içki içilərdi. 
 
Məğrux 
(Exlətepi: 10; Taranedi: 5) 
Məyin pulmux 
 
Məyin pulmux ma beqanan, 
Bez üke dağ mabakanan. 


 
 
37 
Üşe – qena ef vaxten 
Za dərbədər mabanan. 
 
Nəqərat 
Qəbəlnan vən dərdə, 
Nu çureqala bəndə. 
Ekı efaz quje boş 
Baxçın çoça varde boş. 
  
Sa məyin bayınan, 
Ef üke za tayenan. 
Tenan bare əyıtkaz vəxun, 
Za besbsun hayexnan. 
  
Nəqərat 
Qəbalnan bən dərdə, 
Nu cureqala bəndə. 
Ekı efaz quje boş 
Çoça baxcu varde boş. 
 
 
 
Nəğmələr (S: 10; Tr: 5) 
Qara gözlər
 
 
 
Qara gözlər, belə baxmayın, 
Ürəyimə dağ yaxmayın. 
Gecə-gündüz sizin vaxtdan 
Məni dərbədər etməyin. 
 
Nəqərat 
Neynirsiz siz dərdi, 
İstəməyən bəndəni. 
Gəlin saxlayım qucağımda 
Qırmızı bağça qucağında. 
  


 
 
38 
Bir qara gilassınız, 
Ürəyinizi mənə verdiniz. 
İmkan vermirsiniz sizinlə danışım. 
Fikriniz məni öldürməkdi. 
 
Nəqərat 
Neynirsiz siz dərdi, 
İstəməyən bəndəni. 
Gəlin saxlayım qucağımda. 
Qırmızı bağça gül qucağında.
 
 
Şabaş tadanan, ay Şabaş 
(Laşkoyxo məğiğala məğ)  
 
Siyahı bigeci, bütum laşkaya kaleci, 
Ustox hartun laşkoy burkesi. 
Şat laşkoyaxunal şad coaneki me laşkoy. 
  
Əcikatan əcibanan yavaş-yavaş
Əcikaltağo şabaş tadanan, ay şabaş. 
Cüyerxo kaybanan yavaş-yavaş. 
Dəlləy hare mük hava faresi, 
Tüfenkxosun sun-sunay dacanaxun qayesi. 
Nanaybəye tabak saresi. 
  
Gözəl-gözəl, xüyarmuş girtunsi, 
Bin ecala maşına butün ladunsi. 
Əcika-əcika biney məline batunsi. 
 
 
Əcikatan-əcibanan yavaş-yavaş, 
Əcikaltağo şabaş tadanan, ay şabaş. 
Ustoğo müktanan yavaş-yavaş
Şabaş tadanan, ay şabaş. 
Me kefa əşipanan yavaş-yavaş, 
Əcikaltoxo şabaş tadanan, ay şabaş. 
Şabaş tadanan, şabaş tadanan, ay şabaş.  
 


: antologiyalar
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu ­­­­­­­­­­­
antologiyalar -> Microsoft Word Antol-18-Seki
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasifolklor institutu
antologiyalar -> Azərbaycan nağillari
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu azərbaycan folkloru antologiyasi (Cəbrayıl, Ağdam, Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Ağcabədi və Kəlbəcər rayonlarından toplanmış folklor nümunələri) baki – “Nurlan“ – 2012
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu azərbaycan folkloru antologiyasi (Cəbrayıl, Ağdam, Laçın, Qubadlı, Zəngilan, Ağcabədi və Kəlbəcər rayonlarından toplanmış folklor nümunələri) baki – “Nurlan“ – 2012
antologiyalar -> Microsoft Word Qarabag-folklor-da-tarixdir-9
antologiyalar -> Azərbaycan miLLİ elmlər akademiyasi folklor institutu


Dostları ilə paylaş:
1   ...   7   8   9   10   11   12   13   14   ...   53


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə