Dərslik Prof. S.İ. Seyidov və prof. M.Ə. Həmzəyevin elmi redaktorluğu ilə



Yüklə 3,93 Mb.

səhifə47/191
tarix17.09.2017
ölçüsü3,93 Mb.
növüDərs
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   ...   191

164

   


Шяхсиййят щаггында ясас 

нязяриййяляр

Классик 

нязярий

йя

Клиник 

нязярий

йя

Експери

ментал

нязярий

йя

Когнит

ив 

нязярий

йя

Бищеви

орист 

нязярий

йя

Щуман

истик 

нязярий

йя

З. 


Ф

ре

йд



ин

 п

си



хо

ан

ал



ит

ик

 н



яз

яр

ий



йя

си

К



. Й

ун

гу



н а

на

ли



ти

к н


яз

яр

ий



йя

си

А



. А

дл

ер



ин

 ф

яр



ди

 п

си



хо

ло

эи



йа

 

ня



зя

ри

йй



яс

и

Шякил 7. Шяхсиййят щаггында ясас 



нязяриййяляр

К

. Х



ор

ни

ни



н н

ев

ро



з н

яз

яр



ий

йя

си



Е

. Ф


ро

м

м



ун

 к

он



се

пс

ий



ас

ы

С



. С

ал

ли



ве

ни

н и



нт

ер

пе



рс

он

ал



 

ня

зя



ри

йй

яс



и

Е



ри

кс

он



ун

 е

го



-п

си

хо



ло

эи

йа



сы

Г

. О



лп

ор

т в



я Г

. М


ер

ре

йи



н п

ер

си



он

ол

ож



и 

ня

зя



ри

йй

яс



и

Р. 


К

от

те



ли

н ф


ак

то

р-



ан

ал

ит



ик

 

ня



зя

ри

йй



яс

и

А



. К

ел

ли



ни

н «


ш

ях

си



йй

ят

ин



 

ко

нс



тр

ук

тл



ар

» н


яз

яр

ий



йя

си

Л



. Ф

ес

ти



нг

ер

ин



 к

ог

ни



ти

в д


ис

со

на



нс

 

ня



зя

ри

йй



яс

и

Б



. С

ки

нн



ер

ин

 н



яз

яр

ий



йя

си

А



. Б

ан

ду



р в

я Д


. Д

ол

ла



рд

ы

н с



ос

иа

л т



ял

им

 



ня

зя

ри



йй

яс

и



К

. Р


оъ

ъе

рс



ин

 ю

зü



нü

ак

ту



ал

ла

ш



ды

рм

а 



ня

зя

ри



йй

яс

и



А

. М


ас

ла

ун



ун

 ю

зü



нü

ак

ту



ал

ла

ш



ды

рм

а 



ня

зя

ри



йй

яс

и



Р. 

М

ей



йи

н е


кз

ис

те



нс

ио

на



л 

пс

их



ол

оэ

ий



ас

ы

16



7


168

Avstriya psixoloqu və psixiatoru Ziqmund Freydin (1856 

– 1939)  yaratdığı psixoanaltik nəzəriyyə freydizm adı ilə

məşhurdur.  Z.Freyd şəxsiyyətin fəallığının mənbəyini onda

heyvan əcdadlarından irsən alınmış instiktiv təhriklərdə

görürdü.  Bununla da Freyd psixi hadisələrə yeni anlayış –

şüursuzluq anlayışı gətirmişdir.  Onun fikrincə şəxsiyyətin

strukturunda üç komponent mövcuddur:  O (id),  mən (eqo), 



yüksək – mən (super-eqo). Z.Freyd birinci komponenti (id) 

şüursuzluq,  ikincini (eqo)  şüur,  üçüncünü isə (super- eqo) 

yüksək şüurluluq kimi götürür. 

Z.Freydə görə id (o)  məhz elə sahədir ki,  orada yalnız

sıxışdırılmış şüursuz instinktlər hökmranlaq edir və onlar həzz

prinsipinə tabe olurlar.  Buna görə də prinsipcə onlar dərk edilə

bilməzlər. 

Mən (eqo) bir tərəfdən şüursuz instinktlərin ardınca

gedir, digər tərəfdən gerçəkliyin norma və tələblərinə tabe olur. 



Yüksək

-

mən

(super-eqo)  cəmiyyətin

əxlaqi

tələbatlarının bir növ məcmuudur. Başqa sözlə, o, insanın hələ



uşaqlıq dövründən mənimsədiyi,  avtomatlaşmış sosial norma, 

inam,  qaydalardan ibarətdir.  O,  bir növ nəzarətçi rolunu

oynayır. Ona görə də «eqo» həmişə münaqişədə olur. «İd»- in

və «yüksək – mən»- in tələbləri bir-birinə uyğun gəlmir. «Eqo

(mən)» daima müdafiə mexanizminə qaçır (ona meylli olur). 

Şəxsiyyətin klassik nəzəriyyələri qrupuna yuxarıda qeyd

etdiyimiz kimi İsveçrə psixoloqu Karl Yunqun (1875  – 1961) 

analitik nəzəriyyəsi də daxildir.  K.Yunqa görə şəxsiyyət dörd

əsas elementi özünə daxil edir:  şüur,  şəxsi şüursuzluq, 

şüursuzluq və kollektiv şüursuzluq.  Bir şüurluluğa qarşı üç

şüursuzluq dayandığı halda,  K.Yunq buna xüsusi əhəmiyyət

verir.  O belə hesab edir ki,  insan təkcə özünün gizli

tendensiyaları ilə deyil,  eyni zamanda istəkləri,  məqsədləri, 

arzuları və qiymətdəri ilə də müəyyən edilir. 

K.Yunqun fikrincə çox vaxt bu maska əhval və

istəyimizə uyğun gəlmir.  Lakin biz mövcud sosial mühitdə





Dostları ilə paylaş:
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   ...   191


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə