Issn: 2148-6026. Yakın Doğu Üniversitesi Adına Sahibi Owner on Behalf of Near East University



Yüklə 3,32 Kb.

səhifə54/92
tarix17.09.2017
ölçüsü3,32 Kb.
1   ...   50   51   52   53   54   55   56   57   ...   92

Klasik Tefsir Mukaddimelerinde Yedi Harf Meselesi ve Yorumları
 
119
Übey b. Kâ’b’la bir sahâbî arasında geçen bir diyalogu ifade eden 
hadisin de yine klasik tefsir mukaddimelerinde ön sıralarda yer aldığı 
görülmektedir. En iyi Kur’ân okuyanlardan biri olarak bildirilen Übey 
b. Ka’b’ın anlattığına göre Mescid-i Nebevî’de namaz kılan bir şahsın 
Hz. Peygamber’in kendisine öğrettiğinden farklı okuduğunu işitmiştir. 
Mescide giren bir başkası da arkadaşının tilavet ettiği gibi okumuş-
tur.  Übey,  onların  bu  okuyuşlarından  şüpheye  düşmüştür.  Namazı 
bitirdiklerinde  işin  doğruluğunu  öğrenmek  maksadıyla  topluca  Hz. 
Peygamber’in  yanına  gitmişlerdir.  Hz.  Peygamber,  Übeyy’’in  yanına 
getirdiği kimselere okumalarını emir buyurmuş, neticede onların oku-
yuşunu güzel bulmuş ve beğenmiştir. Bunun Üzerine Übeyy’in içine 
(Hz.  Peygamber’in  ve  Kur’ân’ın  doğruluğuna  yönelik)  öyle  bir  şüphe 
düşmüştür ki, kendi ifadesine göre cahiliyye döneminde bile böyle bir 
şüphe ile karşılaşmamıştır. Hz. Peygamber, onun tereddütlü ve telaşlı 
halini görünce göğsüne vurmuş içini korku kaplayan ve üzerinden ter 
boşanan Übey’den şüphenin gitmesi için dua etmiştir. Daha sonra da 
Ey  Übey!  Cebrail,  bana  Kur’ân’ı  bir  harf  üzere  oku,  diye  gönderildi. 
Ben ona “ümmetime hafiflet
” diye müracaatta bulundum. Bunun üze-
rine Cebrail bana ikinci de: “Onu iki harf üzere oku” diye cevap verdi. 
Ben tekrar: “Ümmetime hafiflet” diye müracaat ettim Üçüncüde Ceb-
rail bana: “Onu yedi harf üzere oku” dedi.
22
 
Bu konuda başka rivayetler de bulunmaktadır. İbn Cerîr et-Taberî 
(310/922), tefsirinin mukaddimesinde tekrarları ile birlikte yedi harfle 
ilgili kırk kadar hadis rivayet etmiştir. Abdurrahman Çetin bu mese-
leyle ilgili Yedi Harf ve Kıraatlar adlı eserinde 64 kadar rivayeti almış 
ve değerlendirmiştir.
23
 Keza Müfessirler, mukaddimelerinde yukarıda 
zikredilen hadisleri ve benzer hadisleri ele almış ve çeşitli tahlillerde 
bulunmuşlardır.
Başta Kütüb-i Sitte olmak üzere birçok hadis kitabında yer alan ve 
Kur’ân’ın yedi harf üzere indirildiğini belirten hadisin, pek çok sahâbî 
tarafından  bilindiği  anlaşılmaktadır.  Bu  konuda  Suyûtî  (911/1505), 
Yedi Harf hadisinin rivayetinde sahâbenin isimlerini sayarak bunların 
sayısının 21 olduğunu belirtmekte ve bu konudaki rivayetlerin tevâ-
tür derecesinde olduğu kanaatini taşımaktadır.
24
 Aslında Peygamber 
(s.a.v)’in bu konuyla ilgili hadislerini işiten sahâbe, bu sayıdan daha 
fazladır.  Nitekim  Hz.  Osman,  bir  gün  minberde  Kur’ân’ın  yedi  harf 
üzere indirildiğini kimler duymuşsa söylesin demesi üzerine sayılma-
yacak kadar kişi ayağa kalkarak bu hadisi işittiklerini ifade etmiştir.
25
 
22  Müslim, Müsafirûn, 273; Ahmed b. Hanbel, V, 125, 127-129.
23  Abdurrahman Çetin, Yedi Harf ve Kıraatlar, s. 44-88.
24  Celalüddin Abdurrahman es-Süyûtî, el-İtkân fî Ulûmi’l-Kur’ân, Takdim ve talik, Msutafa 
Dîb, Dâru İbn Kesîr, Beyrut, I, 987, I, 145.
25  Çetin, Abdurrahmana.g.e., s. 43.


120
 
Y
akın
 D
oğu
 Ü
nİversİtesİ
 İ
lahİYat
 F
akÜltesİ
 D
ergİsİ
Bu durum, Kur’ân’ın yedi harf üzerine indirildiği konusunu ele alan 
hadislerin sübutu ve sıhhati konusunda herhangi bir şüphenin olma-
dığını göstermektedir. Ayrıca kıraat âlimlerinin yanı sıra Tefsir, Kelam, 
Fıkıh, Hadis ilimleriyle meşgul olan birçok âlimin, yedi harf meselesi 
üzerinde görüş bildirmesi bu meselenin ehemmiyetini de göstermek-
tedir. 
Hz. Ömer ile Hişam b. Hakîm arasında geçen olayı anlatan hadis, 
Buhari, Müslim başta olmak üzere birçok hadis kaynağında zikredil-
mektedir. Hişam b. Hakîm ile Hz. Ömer’in her ikisinin Kureyş kabi-
lesine  mensup  olup  aynı  lehçeyi  konuşmalarına  rağmen  aralarında 
okuyuş ihtilafının olmasının illeti hakkında söz konusu kaynaklarda 
yeterli açıklama bulunmamaktadır. 
İbn Hacer el-Askalânî (852/1448), Hz. Ömer ile Hişâm arasındaki 
ihtilaf konusunu şöyle yorumlar: Hz. Ömer, Furkân Sûresi’ni Peygam-
ber  (s.a.v)’den  daha  önceden  ezberlemiş  ve  öğrenmişti.  Ezberlediği-
nin hilafına bu konuda farklı bir okuyuşun indirildiğini işitmemişti. 
Hişâm ise, Mekke’nin fethinden sonra Müslüman olanlar arasında yer 
alıyordu. Peygamber (s.a.v), ona son inen şekli ile okuttu. Aralarındaki 
ihtilaf  bundan  kaynaklanıyordu.  Hz.  Ömer’in,  Hişâm’ın  okuyuşunu 
işitir işitmez reddetmesinin sebebi, Kur’ân’ın yedi harf üzere indirildi-
ğini işitmemiş olmasıdır. Hz. Ömer, Kur’ân’ın yedi harf üzere indirildi-
ğini ancak bu olayda duymuştur.
26
 
Furkan Sûresi, Mekke’de indirilmiştir. Yedi harf ruhsatı ise, hpic-
retten sonra verilmiştir. Bu ruhsata bağlı olarak Furkân Sûresi’indeki 
ilgili âyetin başka bir kıratı da, Mekke’nin Fethinde Müslüman olan 
Hişâma öğretilmiştir. Hz. Ömer de yeni işittiği kıraatın doğruluğunu 
araştırmak üzere Hz. Peygamber’e müracaat etmiş ve mesele çözüm-
lenmiştir. Bu olay, Hz. Ömer’in Kur’ân’a olan hassasiyetini göstermek-
tedir.
27
2. Hadislerde Zikredilen Yedi Harf’ten 
Ne Kastedildiğine Dair Görüşler 
Kur’ân’ın  yedi  harf  üzere  indirildiği  konusunda  tereddüt  yoktur. 
Hz. Peygamber’den Kur’ân’ın yedi harf üzere indirildiğini bildiren ha-
disin dışında bunun mahiyetini açıklayan bir rivayet bulunmamakta-
dır. Bu yüzden hadiste zikredilen yedi harften ne kastedildiği ve neye 
delalet  ettiği  hususunda  ihtilaf  edilmiş,  bu  konuda  çeşitli  görüşler 
serdedilmiş ve neticede bir fikir birliğine varılamamıştır. Bu hususta 
klasik tefsir mukaddimelerinde ortaya atılan pek çok görüş vardır. Üs-
26  İbn  Hacer  el-Askalânî,  Fethu’l-Bârî  bi  Şerhi  Sahîhi’l-Buhârî,  Dâru’l-İhyâi’t-Türâsi’l-
Arabiyyi, Beyrut, 1988, IX, 21.
27  Çetin, Abdurrahman, a.g.e., s. 46.




Dostları ilə paylaş:
1   ...   50   51   52   53   54   55   56   57   ...   92


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə