Microsoft Word diplomatiya az doc



Yüklə 4,87 Kb.

səhifə9/124
tarix17.09.2017
ölçüsü4,87 Kb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   124

www.uemu.birolmali.com
                                                   
Urmu Kitabxanasi
 
16 
Täkamülçülär burada da, täbii seçmänin rolunun ön plana çäkirlär. Onların fikrincä istär qadın vä ya istärsä dä kişi 
boyca  özünä bärabär täräfdaş  tapmağa  meylli  olsaydı,  onda ifrat bästäboy  qadınlar  vä ifrat hündürboy  kişilär hämişä 
subay qalardılar. Çünki kişilär, ümumiyyätcä, qadınlarla müqayisädä hündürboylu olurlar vä orta statistik göstäricilärä 
görä  boyu  180  sm.-dän  hündür  kişilärin  sayı,  eyni  hündürlüklü  qadınların  sayından;  boyu  150  sm.-dän  kiçik  olan 
qadınların sayısa bu ölçülü kişilärin sayından bir neçä on däfä artıqdır (157 säh. 263). 
Öz täräfdaşına vä övladlarına bağlı kişilärin öz näslinin yaşayacağına vä onların genini saxlayacağına ümid 
etmäsinä äsası daha çoxdur. Mähz bu säbäbdän dä, täkamül baxımından, istär qadın vä istärsä dä kişi, birläşäräk 
öz övladları ilä birgä mäşğul olmaqdan qazanırlar. Mähz bu hal, insanın vä körpälärinä häddän artıq ciddi qayğı 
göstärän  bir  sıra  digär  canlıların,  näyä  görä  cüt  şäkildä  yaşamalarının  vä  monoqamiya  prinsipinä  riayät 
etmälärinin säbäbini evolyusion baxımdan izah edir. Qadın vä kişi arasında mähäbbät universaldır, çünki genetik 
baxımdan särfälidir: Sadiq kişilärin näsli digär canlıların hücumuna qarşı daha dayanıqlıdır (157 säh. 244). 
Täbii ki, bütün bu deyilänlär heç vaxt därk edilmädän, täkamül prinsipinin qanunlarına uyğun olaraq, qeyri-
şüuri şäkildä baş verir (157 säh. 240-241). 
Bütün  bunlarla  belä,  evolyusionizm  cäräyanı  ailä  formalarının  müxtälifliyi  fenomenini  (mäsälän, 
monoqamiya,  täräfdaşı  mütämadi  däyişmäk,  çoxarvadlılıq,  çoxärlilik,  qrup  seksi  vä s.  kimi  halları)  izah  edä 
bilmir (157 säh. 247). 
I.1.7. SINERGETIKA 
Mälumdur  ki,  fizikanın  termodinamika  qanunları  zamanla  entropiya  arasında  funksional  asılılıq  işaräsi 
qoyaraq,  fiziki  sistemlärin  istänilän  täkamülünün  son  häddinin  xaos  olduğunu  bäyan  edir.  Başqa  sözlä,  bu 
qanunlar istänilän növ enerjinin än axırda istilik enerjisinä çevrildiyini, istilik enerjisininsä täbii halında özgä heç 
bir  enerjiyä  çevrilmädiyini  iddia  edir  ki,  bu  enerjinin  dä  molekullara  Broun  prinsipinin  täläbläri  üzrä  xaotik 
trayektoriya verdiyi mälumdur. Buna äsasän, termodinamika interpretatorları fiziki dünyadakı enerji çevrilmäläri 
zäncirindä istiliyin än axırıncı hälqä olduğunu vä xaotikliyin dä inkişafın än son struktur forması olduğunu iddia 
edirlär.  Hätta  termodinamikanın  meydana  gälmäsindän  sonra  fizika  vä  fälsäfädä  «istilik  ölümü»  adlanan  bir 
termin dä meydana  çıxdı ki, bu da termodinamikanın prinsipläri  üzrä bütün kainatın gec-tez xaotik molekullar 
selinä  çevriläcäyi  proqnozları  ilä  älaqädar  idi.  «Enerjinin  itmämäsi»  kimi  fundamental  fizika  aksiomunun 
meydana gälmäsindä «Termodinamika» qanunlarının äväzolunmaz rolu olduğu fiziklärä yaxşı mälumdur. 
Lakin  iyirminci  äsrin  ortalarından  başlayaraq  bu  prinsiplärin  universallığı  şübhä  altına  alınmağa  başlandı. 
Bir sıra filosoflar iddia etmäyä başladılar ki, bu qanunların işläk diapazonu yalnız qeyri-üzvi dünya çärçiväsilä 
mähdudlaşır  vä  üzvi  dünya  bu  prinsiplärdän  istisna  täşkil  edirlär.  Özü  dä  täkcä  istisna  täşkil  etmäklä 
kifayätlänmäyib,  hätta  onun  äksinä,  fäaliyyät  göstärirlär.  Belä  ki,  sinergetikanın  prinsiplärinä  görä  –  fiziki 
dünyada  entropiyanın  artımı,  onun  bioloji  vä  sosial  sistemlärdä  azalması  ilä  kompensasiya  olunur.  Yäni, 
biosferada täkamül vektorunun oriyentasiyası biosistemlärin daha optimal täşkilinä doğru yönälib. Başqa sözlä, 
istänilän bio vä sosial sistem öz entropiyasının azalmasına doğru täkamül edir. Biosistem yalnız o fäaliyyätdän 
daxili rifah hissi keçirir, hansı ki, onun hüceyrälärinin daha mütäşäkkil forma almasına imkan verir, yardım edir. 
Sosial  vä  bioloji  sferada  baş  verän  istänilän  däyişiklik  entropiyanın  azalması  yolundakı  sıçrayışlardan  savayı 
özgä bir şey deyil (bax: burada ädäbiyyat siyahısına ~  53,  63,  195,  209,  210,  222,  223,  226,  251 vä s...). 
I.1.8. FÄLAKÄT NÄZÄRIYYÄSI 
Yüksäk  häyat  tärzinin  hälä  insanların  iddialarının  qarşısını  ala  bilmädiyi  vä  aşağı  häyat  säviyyäsi  olan 
insanlara näzärän yüksäk häyat säviyyäsi olan insanların häyatdan razılığının artmadığı mälumdur. Yäni, häyat 
şäraitinin yaxşılaşdığı halda da frustrasiya  güclänä bilär. Fälakät näzäriyyäsi täräfdarlarının fikrinä görä bunun 
izahı  ondan  ibarätdir  ki,  reallıq,  artan  gözlämälärlä  ayaqlaşmağa  macal  tapmayanda,  nailiyyätlä  gözlämälär 
arasında uçurum meydana çıxır. Bu uçuruma hämahäng olaraq da, frustrasiya güclänir. Mäs., sürätlä inkişaf edän 
millät urbanizä olduqda, savadlılıq artdıqda, insanlar düşünmäyä başlayırlar ki, häqiqi maddi rifah nädir. Lakin 
bäräkät  birdän-birä  ämälä  gälmir  vä  imkanla  arzuolunan  arasında  artan  bu  uçurum  da  insanlarda  frustrasiyanı 
gücländirir.  nqilab vä digär bu tip sıçrayışlı sosial däyişikliklärin säbäbi dä mähz budur. 
Fälakät näzäriyyäsi täräfdarlarının fikrinä görä, äslindä elä bütün növ inkişaflar, hätta täkamülün özü dä, bu 
tip  mini  sıçrayışlar  silsiläsindän  savayı  özgä  bir  şey  deyil.  ( 83 säh. 12-19).  Mäsälän,  bir  ärazidä  bitkilärin 
häcmini  artması  o  äraziyä  bitki  ilä  qidalanan  heyvanların  axışıb  gälmäsinä  säbäb  olur.  Burada  bu  heyvanların 
kämiyyäti qidalandıqları bitkilärin normal bärpa sürätini üstäläyändä qida ehtiyatı azalmağa başlayır. Bu isä öz 
növbäsindä  hämin  heyvanların  getdikcä  yavaş-yavaş  buradan  uzaqlaşmasına  gätirib  çıxarır.  Eyni  zamanda, 
burada  hämin  bu  heyvanların  sayının  çoxalması  buraya  ätlä  qidalanan  heyvanları  cälb  edir.  Onların  sayının 
çoxalması  isä  müäyyän  kollaps  häddindän  sonra  otla  qidalanan  heyvanların  sayının  händäsi  silsilä  üzrä 
azalmasına  gätirib  çıxarır.  Bu  isä  getdikcä  burada  ätlä  qidalanan  heyvanların  sayının  azalmasına,  bitki 
ehtiyatınınsa artmasına gätirib çıxarır. Bu tendensiya, bir müddät sonra bütün bu proseslärin spiralvari xätt üzrä 
yenidän täkrar olunmasına gätirib çıxarır. 




Dostları ilə paylaş:
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   124


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2017
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə