Psixologiya 1



Yüklə 4,67 Mb.

səhifə49/197
tarix20.09.2017
ölçüsü4,67 Mb.
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   197

 

 

 



164 

 

    



Шяхсиййят щаггында ясас нязяриййяляр

Классик 

нязя-

риййя

Клиник 

нязя-

риййя

Експери-

ментал

нязяриййя

Когнитив 

нязя-

риййя

Бищевио-

рист ня-

зяриййя

Щумани-

стик ня-

зяриййя

З. Фре


й

д

ин



 п

сих


о

ан

алит



ик

 н

я



з

я

рий



й

я

си



К

Й



у

н

г



у

н

 а



н

алит


ик

 н

я



зя

рий


й

я

си



А

А



д

ле

рин



 фярд

и п


сих

о

ло



э

ий

а н



я

зя

рий



й

я

си



Шякил  . Шяхсиййят щаггында ясас нязяриййяляр

К



Х

о

рни



н

ин

 н



ев

ро

з н



я

зя

рий



й

я

си



Е

. Фро


м

м

у



н

 к

о



н

се

п



сий

ас

ы



С. С

алли


в

ен

ин



 ин

те

рп



ерс

о

н



ал н

я

зя



рий

й

я



си

Е



рик

со

н



у

н

 е



г

о

п



сих

о

ло



э

ий

ас



ы

Г



О

лп

о



рт в

я

 Г



Ме

рр



ей

ин

 п



ер

сио


н

о

ло



жи н

я-

зя



рий

й

я



си

Р

. К



о

тт

елин



 ф

ак

то



р

ан

алит



ик

 н

я



зя

рий


й

я

си



А

К



елли

н

ин



 «

шя

х



сий

й

я



тин

 к

о



н

стру


к

тла


р» н

я-

зя



рий

й

я



си

Л. Фе


стин

г

ерин



 к

о

г



н

ити


в

 д

ис



со

н

ан



с н

я

з



я-

рий


й

я

си



Б

. Ск


ин

н

ерин



 н

я

зя



рий

й

я



си

А

. Б



ан

д

у



р вя

 Д

. Д



о

лл

арды



н

 с

о



сиа

л т


я

лим


 н

я-

зя



рий

й

я



си

К

. Ро



ъъ

ер

син



 ю

зü

н



ü

ак

ту



алл

аш

д



ырм

а н


я

з

я-



рий

й

я



си

А

. М



ас

ла

у



н

у

н



 ю

зü

н



ü

ак

ту



алла

шд

ырм



а 

н

я



з

я-

рий



й

я

си



Р

. М


ей

й

ин



 е

к

зи



ст

ен

сио



н

ал п


сих

о

ло



э

ий

ас



ы

167


 


 

 

 



168 

 

Avstriya psixoloqu və psixiatoru Ziqmund Freydin (1856 



–  1939)  yaratdığı  psixoanaltik  nəzəriyyə  freydizm  adı  ilə 

məĢhurdur.  Z.Freyd  Ģəxsiyyətin  fəallığının  mənbəyini  onda 

heyvan  əcdadlarından  irsən  alınmıĢ  instiktiv  təhriklərdə 

görürdü.  Bununla  da  Freyd  psixi  hadisələrə  yeni  anlayıĢ  – 

Ģüursuzluq  anlayıĢı  gətirmiĢdir.  Onun  fikrincə  Ģəxsiyyətin 

strukturunda  üç  komponent  mövcuddur:  O  (id),  mən  (eqo), 



yüksək  –  mən  (super-eqo).  Z.Freyd  birinci  komponenti  (id) 

Ģüursuzluq,  ikincini  (eqo)  Ģüur,  üçüncünü  isə  (super-  eqo) 

yüksək Ģüurluluq kimi götürür.  

Z.Freydə  görə  id  (o)  məhz  elə  sahədir  ki,  orada  yalnız 

sıxıĢdırılmıĢ Ģüursuz instinktlər hökmranlaq edir və onlar həzz 

prinsipinə tabe olurlar.  Buna görə də prinsipcə onlar dərk edilə 

bilməzlər.  

Mən  (eqo)  bir  tərəfdən  Ģüursuz  instinktlərin  ardınca 

gedir, digər tərəfdən gerçəkliyin norma və tələblərinə tabe olur.  



Yüksək  -  mən  (super-eqo)  cəmiyyətin  əxlaqi 

tələbatlarının bir növ məcmuudur. BaĢqa sözlə, o, insanın hələ 

uĢaqlıq  dövründən  mənimsədiyi,  avtomatlaĢmıĢ  sosial  norma, 

inam,  qaydalardan  ibarətdir.  O,  bir  növ  nəzarətçi  rolunu 

oynayır. Ona görə də «eqo» həmiĢə münaqiĢədə olur. «Ġd»- in 

və «yüksək – mən»- in tələbləri bir-birinə uyğun gəlmir. «Eqo 

(mən)» daima müdafiə mexanizminə qaçır (ona meylli olur).  

ġəxsiyyətin klassik nəzəriyyələri qrupuna yuxarıda qeyd 

etdiyimiz  kimi  Ġsveçrə  psixoloqu  Karl  Yunqun  (1875  –  1961) 

analitik  nəzəriyyəsi  də  daxildir.  K.Yunqa  görə  Ģəxsiyyət  dörd 

əsas  elementi  özünə  daxil  edir:  şüur,  şəxsi  şüursuzluq, 

şüursuzluq  və  kollektiv  şüursuzluq.  Bir  Ģüurluluğa  qarĢı  üç 

Ģüursuzluq  dayandığı  halda,  K.Yunq  buna  xüsusi  əhəmiyyət 

verir.  O  belə  hesab  edir  ki,  insan  təkcə  özünün  gizli 

tendensiyaları  ilə  deyil,  eyni  zamanda  istəkləri,  məqsədləri, 

arzuları və qiymətdəri ilə də müəyyən edilir.  

K.Yunqun  fikrincə  çox  vaxt  bu  maska  əhval  və 

istəyimizə  uyğun  gəlmir.  Lakin  biz  mövcud  sosial  mühitdə 





Dostları ilə paylaş:
1   ...   45   46   47   48   49   50   51   52   ...   197


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə