2017-Cİ İLİn döVLƏt büDCƏSİ İLƏ bağli alternativ hesabat



Yüklə 218,88 Kb.

səhifə8/8
tarix14.09.2018
ölçüsü218,88 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8

22

icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlərin büdcəyə daxilolma əmsalının 

artırılması”  hədəfi  qoyulub.  Vergi  Məcəlləsində  torpaq  vergisi  ilə  bağlı 

dəyişiklik  edilməsinə,  kənd  təsərrüfatı  təyinatlı  torpaqların  istifadəsiz 

saxlanmasına görə bu ildən əlavə verginin tətbiq edilməsinə, habelə son illər 

dövlət mülkiyyətində olan torpaqlarda çoxsaylı iri kənd təsərrüfatı istehsalı 

müəssisələrinin yaradılmasına baxmayaraq, hüquqi şəxslərin torpaq vergisi 

və torpaqların icarəyə verilməsi hesabına büdcəyə daxilolmaların artmaması 

başa düşülən deyil.    

viii)

 Nəhayət, dövlət müəssisələrinin büdcə öhdəlikləri barədə detallı məlumatlar 

yoxdur. 2017-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinə əlavə edilən sənədlərdə və hökumətin 

izahatında  dövlət  müəssisələrinin  büdcə  öhdəlikləri  və  bu  öhdəliklərinin  yerinə 

yetirilməsi vəziyyəti haqqında məlumatlar əksini tapmayıb. Halbuki məhz zaman-

zaman dövlət büdcəsindən müxtəlif formalarda maliyyə dəstəyi alan bu şirkətlərin 

ölkənin iqtisadi və sosial həyatında rolu, bu müəssisələrin fəaliyyətinin səmərəliliyi 

və  büdcə  qarşısında  öhdəliklərini  yerinə  yetirmə  dərəcəsi  daima  hökumətin  və 

parlamentin diqqət mərkəzində olmalıdır. 



23

4. Büdcə xərcləmələrində 

gözlənilən əsas meyillər

2017-ci ilin ilin dövlət büdcəsi xərclərinin 16.85%-i və ya 2846.9 mln. manatı ümumi 

dövlət xidməti xərclərinə, 15.63%-i və ya 2642.1 mln. manatı müdafiəyə, 7.17%-i və ya 

1211.6  mln. manatı məhkəmə hakimiyyəti və hüquq-mühafizə qurumlarına, 10.27%-i 

və ya 1736.1 mln. manatı təhsilə, 4.41%-i və ya 745.3 mln. manatı səhiyyəyə, 13.33%-i 

və ya 2253 mln. manatı sosial müdafiəyə, 14.92%-i və ya 2521.1 mln. manatı dövlət 

investisiyalarına (tikintiyə), qalanı isə başqa sahələrə ayrılıb.

2017-ci ilin dövlət büdcəsində büdcə xərclərinin strukturunda ən yüksək xüsusi çəkiyə 

malik 3 istiqamətə ümumdövlət xidməti (16.85%), müdafiə (15.63%) və investisiya 

(14.92) xərclərinin maliyyələşdirilməsi daxildir.

Ümumilikdə götürdükdə 2017-ci ilin dövlət büdcəsi xərclərinin 39.65%-i dövlət 

idarəetməsi və müdafiəsinə, 29.68%-i sosial sahələrə, 30.66%-i isə iqtisadi təyinatlı 

istiqamətlərə xərclənməsi planlaşdırılır. 

ix)

 Neftin qiymətində müşahidə olunan kəskin azalmalara proporsional olaraq, 2015-ci il 

dövlət büdcəsi xərclərinin artımla proqnozlaşdırılan son ili old. Sonrakı iki ildə büdcənin 

məxaric hissəsi xeyli ixtisar edildi. Göründüyü kimi, 2017-ci ilin proqnozlaşdırılan 

xərcləri də 2016-cı ilin büdcə xərcləri ilə müqayisədə 842.4 mln. manat azdır. Son 10 

il ərzində büdcə xərclərinin ən yüksək məbləği 2013-cü ildə qeydə alınıb, 2014-2015-

ci illərdə xərclərin artırılması proqnozlaşdırılsa da icra prosesində bu baş verməyib. 

ABŞ dolları ekvivalentində isə 2017-ci ilin büdcə xərclərinin neft gəlirlərinin kəskin 

artdığı 2008-ci ildən bəri ən aşağı göstərici olacaq. Eyni zamanda son 10 ildə xərclərin 

ən yüksək olduğu 2013-cü illə müqayisədə 2017-ci ildə xərclər 2.5 dəfə azalmış olacaq. 



x)

 Dövlət idarəetmə aparatının saxlanması xərclərinin tərkibindəki ali hakimiyyət orqa-

nlarının saxlanması xərcləri artıb, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarının mali-

yyələşdirilməsi ixtisar edilib. Əvvəlki ilə nisbətən 2017-ci ildə büdcə təsnifatına əsasən 

“ali hakimiyyət” orqanları hesab edilən 3 təsisatın – Prezident Administrasiyası, Parla-

ment və Nazirlər Kabinetinin saxlanması üçün nəzərdə tutulann xərclər 6.7 mln. manat 

və ya 6.5% artırılaraq 110.2 mln. manata çatdırılıb. Büdcə təsnifatına əsasən “mərkəzi 

hakimiyyət” orqanları hesab edilən bütün nazirlik, komitə, agentlik və digər mərkəzi 

hakimiyyət səlahiyyətlərini icra edən təsisatların xərcləri 1.1% və ya 4.1 mln. manat ixtisar 

edilib və 345 mln. manat səviyyəsində müəyyənləşdirilib. Rayon və şəhər icra hakimi-

yyət orqanlarının saxlanması xərcləri 15.7% və ya 18.4 mln. manat azaldılaraq 98.2 mln. 

manata endirilib. Ümumilikdə hakimiyyət aparatının saxlanması xərcləri ümumi büdcə 

xərclərinin 3.2%-ni təşkil edir.  



24

xi)

 Elm xərcləri ixtisar edilib. 2016-

cı  illə  müqayisədə  elm  xərclərinin 

məbləği  16.7  mln.  manat  yaxud 

12.3% azaldılıb və xərclərin ümumi 

həcmi 118.6 mln. manat təşkil edəcək. 

2017-ci  ilin  büdcə  məxaricində 

elm  xərclərinin  xüsusi  çəkisi  0.7% 

səviyyəsindədir.

xii)

  Ən  yüksək  artım  müdafiə 

xərclərində  baş  verib.  2017-ci  ildə 

müdafiə  xərcləri  2642.1  mln.  manat 

təşkil edəcək. Bu, əvvəlki ilə nisbətən 

413.8 mln. manat və ya 18.6% çoxdur. 

Müdafiə  xərcləri  həm  də  2017-ci  il 

dövlət büdcəsinin xüsusi çəki etibarı 

ilə ikinci böyük xərc maddəsidir. Belə 

ki,  bu  funksional  bölmənin  ümumi 

büdcə  məxaricində  payı  15.6% 

təşkil edəcək, əvvəlki ildə isə həmin 

göstərici 12% olmuşdu.

xiii)

 

Hüquq-mühafizə  orqanlarının 



saxlanması xərclərində də yüksək artım 

baş verib. Büdcə məlumatlarının analizi 

göstərir ki, əvvəlki ilə nisbətən 2017-

ci ildə hüquq-mühafizə orqanlarının 

saxlanmasınan  927.4  mln.  manat 

xərclənəcək ki, bu əvvəlki ilə nisbətən 

7.5% və ya 64.6 mln. manat çoxdur. 

Cari  ildə  ölkənin  hüquq-mühafizə 

sisteminin maliyyələşdirilməsi üçün 

vəsaitlər ümumi büdcə məxaricinin 5.5%-i səviyyəsində olacaq.  



xiv)

 

Sosial xərclər əhəmiyyətli dərəcədə azalma ilə proqnozlaşdırılıb. 2016-cı ilin 



büdcə qanununda dövlət büdcəsinin 3 əsas sosial funksiyasının maliyyələşdirilməsi 

üçün  ümumilikdə  5358.7  mln.  manat  və  ya  ümumi  büdcə  məxaricinin  32.9%-

i  səviyyəsində  vəsait  müəyyən  edilmişdi.  Bura  təhsil,  səhiyyə  və  sosial  müdafiə 

istqimətləri daxildir. Öz növbəsində sosial müdafiə  üzrə 2698.7 mln. manat, təhsil üzrə 

1830.2 mln manat, səhiyyə üzrə 830.8 mln. manat proqnozlaşdırılırdı. 2017-ci ildə 

isə həmin 3 istiqamət üzrə dövlət büdcəsindən proqnozlaşdırılan məbləğ 4734.3 mln. 

manat müəyyən edilib ki, bu əvvəlki ilə nisbətən 624.4 mln. manat və ya 11.6% azdır. 

 

16



 

 

Diaqram 5. 2017-ci il dövlət büdcəsi xərclərinin 



funksional bölmələr üzrə tərkibi

 

17



  

 

 



 

x) Dövlət idarəetmə aparatnn saxlanmas xərclərinin tərkibindəki ali hakimiyyət orqanlarnn 

saxlanmas xərcləri artb, mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarnn maliyyələşdirilməsi 

ixtisar edilib. Əvvəlki ilə nisbətən 2017-ci ildə büdcə təsnifatna  əsasən “ali hakimiyyət” 

orqanlar hesab edilən 3 təsisatn – Prezident Administrasiyas, Parlament və Nazirlər 

Kabinetinin saxlanmas üçün nəzərdə tutulann xərclər 6.7 mln. manat və ya 6.5% artrlaraq 



Diaqram 6. 2017-ci il dövlət büdcəsinin əsas 

istiqamətlər üzrə bölgüsü


25

Öz növbədsində, 2017-ci ilin 

sosial müdafiə xərcləri 2252.9 

mln.manatdır  və  bu  əvvələ-

ki  ilə  nisbətən  445.8  mln. 

manat  (16.5%)  azdır.  Cari  il 

üzrə təhsil xərcləri 1736 mln. 

manatdır  və  bu  2016-cı  illə 

müqayisədə nisbətən 94 mln. 

manat  (5.1%)  azdır.  2017-ci 

ildə  səhiyyə  xərcləri  745.4 

mln. manatdır və bu əvvəlki 

ilə nisbətən 85.4 mln. manat 

(10.2%) azdır. 



xv)

 

İnvestisiya  xərcləri 



əhəmiyyətli  dərəcədə  ixtisar  olunub.  2017-ci  ilin  dövlət  büdcəsində  investisiya 

xərləri üçün 2521.2 mln. manat müəyyən edilib ki, bu əvvəlki ilə nisbətən 503.4 

mln. manat və ya 16.6%  azdır. Cari ildə büdcə investisiyaları üçün prqozlaşdırılan 

vəsaitin həcmi 2007-ci ildən sonra ən aşağı məbləğdir. 2007-ci ildə büdcədən bu 

məqsəd üçün təsdiqlənən vəsait 1930.9 mln.manat, 2008-ci ildə isə 4292 mln. manat 

olmuşdu. 2017-ci ildə büdcə investisiyalarının ümumi büdcə məxaricində payı 14.9% 

səviyyəsisndədir. 2016-cı ildə həmin göstərici 16.4%, 2007-2015-ci illər ərzində isə 

28-40% intervalında olmuşdur.



xvi)

 

Kənd təsərrüfatı funksional bölməsi üzrə xərclər kəskin ixtisar edilib. Belə ki, 



2017-ci ilin təsdiqlənən büdcəsində bu sektor üzrə 517.4 mln. manat proqnozlaşdırılır 

ki, bu əvvəlki ilə nisbətən 167.1 mln. manat və ya 24.4% azdır. 

                

xvii)

 Yerli xərclərin həcmi kəskin azalıb, bu xərclərin əhatə dairəsi məhdudlaşdırılıb. 

Belə ki, 2017-ci ilin büdcəsində yerli xərclərin məbləği 2 dəfə azaldılaraq 2016-

cı  ildəki  1541  mln.  manatdan  718  milyon  manata  endirilib.  Bu  azalmanın  əsas 

səbəbi cari ildən etibarən ölkənin rayon və şəhərləri üzrə orta təhsil, mədəniyyət və 

idman xərclərinin yerli xərclərin tərkibindən çıxarılaraq mərkəzləşdirilmiş xərclərə 

aid edilməsidir. Bu addımı ölkədə təhsil və mədəniyyət orqanlarının rayonlar üzrə 

təşkilinin ləğvi və həmin orqanların regionlar üzrə formalaşdırıması zəruri edib.



Diaqram 7. 2007-2017-ci illərdə dövlət büdcəsinin 

xərclərinin manatla və ABŞ dolları ilə dəyişməsi


26

5. Büdcə kəsiri  və onun 

maliyyələşdirilməsi 

mənbələri

2017-ci ilin dövlət büdcəsinin kəsiri 645 mln. manat səviyyəsində müəyyən edilib ki, 

bu il üzrə proqnozlaşdırılan ÜDM-nin təxminən 1%-nə bərabərdir. Cari ilin dövlət 

büdcəsinin kəsiri 2016-cı ilin proqnoz göstəricisinə nisbətən 61.5% və ya 1028 mln. 

manat azdır. 

Hesablama Palatasının məlumatına

17

 görə,  bücə kəsrinin maliyələşdirilməsi üçün 



5 mənbədən istifadə ediləcək. Həmin məbləğin 200 mln. manatı dövlət əmlakının 

özəlləşdirilməsindən,  20  mln.  manatı  xarici  qrantlar,  425  mln.  manatı  isə  daxili 

borclar, xarici borclar və dövlət büdcəsinin xəzinə qalığı hesabına formalaşacaq. 

xviii)

  Hazırkı  reallıqda  2017-ci  ilin  dövlət  büdcəsinin  kəsirinin  qarşılanması 

hökumət üçün ciddi problem yaratmayacaq. Əvvəla ona görə ki, cari il üzrə kəsrin 

proqnozlaşdırılan məbləği böyük deyil və  son 5 ilin ən aşağı proqnoz göstəricisidir. 

Digər tərəfdən, hazırda Maliyyə Nazirliyinin 1.4 mlrd. manata yaxın xəzinə qalığı 

(ehtiyatı) var

18

 və qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin ehtiyat 2017-ci ilin büdcə 



kəsirinin  qarşılanmasına  istifadə  edilə  bilər.  Göründüyü  kimi,  xəzinə  ehtiyatının 

həcmi 2017-ci il üçün proqnozlaşdırılan büdcə kəsrinin məbləğindən təxminən 2 

dəfə çoxdur və hətta digər maliyyə mənbələrində istifadə edilmədən kəsrin örtülməsi 

ilə bağlı sıxıntı gözlənilmir.

17

  

Hesablama Palatasının 2017-ci il dövlət büdcəsinə rəyi. Bax: səh. 303-307  http://sai.gov.az/



upload/files/r_LAYIH%C6%8F-2017-R%C6%8FY-FINAL.pdf   

18

 



Hesablama Palatasının 2017-ci il dövlət büdcəsinə rəyi

Bax: səh.139  http://sai.gov.az/upload/

files/r_LAYIH%C6%8F-2017-R%C6%8FY-FINAL.pdf   




27

6. Büdcə vasitəsilə bövlət 

borclarına xidmət

xix)

 2017-ci ilin dövlət büdcəsindən borca xidmət xərcləri kimi 1641.8 mln. manat 

müəyyən edilib. Ümumilikdə borca xidmət xərclərinin büdcə məxaricində payı 9.7% 

səviyyəsində proqnozlaşdırılır ki, bu son 15 ilin ən yüksək göstəricidir. Təqdim edilən 

məlumatlardan

19

 aydın olur ki, cari ildə borca xidmət xərclərinin 96.3%-i və ya 1580.6 



mln. manatı xarici, 3.7%-i və ya 61.2 mln. manatı isə daxili borclaırn qarşılanmasına 

yönəldiləcək. Hesablama Palatasının məlumatından

20

 aydın olur ki, xarici borcda 



xidmət  xərcinin  yüksək  olmasının  əsas  səbəblərindən  biri  dövlət  mülkiyyətində 

olan səhmdar cəmiyyətlərin (məsələn, “Azəralüminium” ASC, “Azərenerji” ASC, 

“Azərbaycan  Hava  Yolları”  QSC)  üzrə  verilmiş  hökumət  zəmanətli  kreditlərn 

qaytarılması ilə bağlıdır.  Palata açıq formada vurğulayır ki, dövlət zəmanətləri ilə 

kredit alan bu təşkilatlardan bəziləri öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədikləri üçün 

bu öhdəlikərin icrası dövlət büdcəsinə yönəldilib. 

Daxili borclarına xidmət xərcləri isə əsasən Mərkəzi Bankdan alınmış kreditlərin və 

dövlət istiqrazları üzrə ödənişlərin maliyyələşdirilməsinə sərf ediləcək. 

Həm  xarici,  həm  də  daxili  dövlət  borclarının  sürətlə  artması  yaxın  perspektivdə 

dövlət büdcəsinin borca xidmət xərclərinin sürətlə artması riskini yaradır, 2017-ci 

ildə ümumi büdcə məxaricində bu xərclərin xüsusi çəkisinin həddən artıq yüksəlməsi 

də bu yanaşmanı təsdiq edir. 2016-cı il ərzində xarici dövlət borcu 15%-dək artaraq 8 

mlrd. dolları, daxili dövlət borcları isə 60%-dək artmaqla 7.3 mlrd. manata çatmışdı. 

Xüsusilə də Beynəxalq Bankın problemli aktivlərininin sağlamlaşdırılması ilə bağlı 

daxili borclanma bilavasitə dövlət büdcəsinin öhdəliyi kimi müəyyən edilib.

Göründüyü kimi, dövlət büdcəsinin imkanlarının məhdudlaşdığı bir şəraitdə büdcənin 

borc  yükünün  sürətlə  artması  ciddi  problem  kimi  qarşıda  durur.  Borcalan  dövlət 

qurumlarının fəaliyyətində şəffaflığın və ictimai nəzarət imkanlarının yoxluğu borc 

yükünün artmasını ciddi risk kimi dəyərləndirməyi zəruri edir. Hesablama Palatası da 

bu problemə diqqət ayırır və vurğulayır ki, hazırkı şəraitdə borclanma risklərinin idarə 

edilməsi sisteminin və dövlət borclanma strategiyasının hazırlanması çox mühümdir.

21

19



 

Azərbaycan hökumətinin Parlamentə təqdim etdiyi “Büdcə zərfi” Toplusu, V bölmə 

20

 

Hesablama Palatasının 2017-ci il üzrə dövlət büdcəsinə dair Rəyi. Bax: səh.297 http://sai.gov.az/



upload/files/r_LAYIH%C6%8F-2017-R%C6%8FY-FINAL.pdf 

 

21



 

Hesablama Palatasının 2017-ci il üzrə dövlət büdcəsinə dair Rəyi. Bax: səh.302 http://sai.gov.az/

upload/files/r_LAYIH%C6%8F-2017-R%C6%8FY-FINAL.pdf     



28

7. 2017-ci ilin dövlət 

büdcəsinin tərtibi və 

parlament müzakirələri

2017-ci  ilin  dövlət  büdcəsi  layihəsinin  hazırlanması,  parlament  müzakirələri  və 

təsdiqi prosesində bir sıra prosedur pozuntuları ilə müşayiət olunub.

xx)

 2017-ci il dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsi və ona əlavə edilən sənədlər 

toplusu  Milli  Məclisə  qanunvericilikdə  müəyyən  edilmiş  müddətdən  bir  ay  gec 

təqdim edildi. Büdcə sistemi haqqında qanununa əsasən 2017-ci il dövlət büdcəsi 

haqqında qanun layihəsi ona əlavə edilən digər sənədlərlə birlikdə 2016-cı il oktyabr 

ayının 15-dən gec olmayaraq Milli Məclisə təqdim edilməli olduğu halda, bu bir ay 

gecikmə ilə, yəni noyabrın 15-də baş verdi.

xxi)

 2017-ci il dövlət büdcəsinin layihəsi Milli Məclisə təqdim edildikdən sonra 

parlamaentlə razılaşdırılmadan hökumət tərəfindən dəyişikliklərə məruz qalıb. 2016-

cı ilin noyabrında Milli Məclisə təqdim edilən və mətbuatda dərc edilən dövlət büdcəsi 

haqqında  qanun  layihəsində  hökumət  tərəfindən  dəyişiklik  edilib:  büdcənin  həm 

gəlirləri, həm də xərcləri 300.0 mln manat artırılıb. Dəyişiklik edilmiş qanun layihəsi 

Milli Məclisin saytında yerləşdirilib, amma mətbuatda dərc edilməyib. Bundan başqa, 

dövlət  büdcəsi  haqqında  qanun  layihəsi  Milli  Məclisdə  təsdiq  edildikdən  sonra 

prezident tərəfindən imzalanmazdan əvvəl büdcənin gəlirlər hissəsi daxilində yenə 

də dəyişikliklər edilib (bəzi vergi növləri (hüquqi şəxslərin əmlak və torpaq vergiləri) 

üzrə daxilolmalar azaldılıb, ƏDV və mənfəət vergisi  üzrə daxilolmalar proqnozu isə 

artırılıb).



xxii)

 Dövlət büdcəsi layihəsinin parlament müzakirələri, yenə də əvvəlki illərdə 

olduğu kimi, formal xarakter daşıyıb. 2017-ci il dövlət büdcə haqqında qanun layihəsi 

Milli Məclisdə çox qısa müddətdə - yalnız  3 gün plenar iclaslarda müzakirə edilib. 

Qanun  layihəsi  yalnız  bir  oxunuşdan  keçib  və  2-ci  oxunuşa  çıxarılan  kimi  Milli 

Məclis tərəfindən müzakirəsiz təsdiq edilib; 



xxiii)

 Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər dövlət büdcəsi haqqında qanun layihəsi təsdiq 

edildikdən sonra Milli Məclisdə müzakirə edilib və təsdiq olunub. Yaxşı təcrübələrə 



29

və  dövlət  idarəetməsinin  məntiqinə  əsaslansaq,  Vergi  Məcəlləsində  dəyişikliklər 

büdcə  layihəsindən  əvvəl  müzakirə  edilməli  və  qəbul  edilməlidir  ki,  sonra  buna 

istinadən büdcə layihəsi hazırlansın. 2017-ci ilin dövlət büdcəsi gəlirlərinin proqnozu 

müəyyən qədər Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan dəyişikliklərlə bağlıdır. Lakin 

Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər layihəsi 2017-ci ilin dövlət büdcəsi Milli Məclisdə 

təsdiq edildikdən sonra parlament müzakirələrinə çıxarılıb, lakin hətta bu zaman da 

həyata keçirilən dəyişikliklər və 2017-ci ilin dövlət büdcəsinin formalaşmasında bu 

dəyişikliklərin nə qədər rol oynayacağı barədə heç bir izahat verilməyib. Buna rəğmən 

Vergi Məcəlləsinə təklif edilən 201 adda dəyişiklik layihəsi Milli Məclisdə geniş 

müzakirələr aparılmadan təsdiq olunub və 2017-ci ilin yanvarın 1-dən qüvvəyə minib.



30

Nəticə və tövsiyələr

Azərbaycan Respublikasının 2017-ci il üçün dövlət büdcəsinin təhlili göstərir 

ki,  ölkənin  neft  gəlirlərinin  azalması  davam  etdikcə  dövlət  büdcəsinin  də 

kiçilməsi davam edir. 



Neft  gəlirlərinin  kəskin  azalması  və  fiskal  dayanıqlılığa  qarşı  yaranan 

təhlükələr  üzündən  hökumət,  nəhayət  ki, ARDNF-dən  dövlət  büdcəsinə 

edilən transferin məbləğini məhdudlaşdırmaq xəttini götürüb, hətta Fond-

büdcə  münasibətlərini  sistemli  tənzimləmək  məqsədilə  fiskal  qaydalar 

hazırlayıb tətbiq etmək niyyətini bəyan edib; 



Dövlət büdcəsinin gəlirlərindəki neft sektorundan daxilolmaların əhəmiyyətli 

dərəcədə azalmasına baxmayaraq, 2017-ci ilin dövlət büdcəsi gəlirlərinin 

yarıdan çoxu (51.9%-i) yenə də neft sektorunun payına düşür; 



Dövlət  büdcəsinin  gəlirlərinin  formalaşmasında  qeyri-neft  sektorundan 

daxilolmaların xüsusi çəkisi son illər tədricən artmaqdadır, lakin bu artımlar 

hələlik,  bir  tərəfdən,  neft  gəlirlərinin  azalmasından,  digər  tərəfdən  isə 

manatın kəskin devalvasiyası ilə bağlı ölkədə qiymətlərin qalxmasından 

qaynaqlanır, başqa sözlə bu artımlar hələlik real məzmuna malik deyil; 



2017-ci  il  dövlət  büdcəsinin  qeyri-neft  sektorundan  daxilolmalar  üzrə 

proqnozları hökumət tərəfindən kifayət qədər əsaslandırılmayıb; 

2017-ci  ilin  dövlət  büdcəsinin  xərcləri  də,  əvvəlki  illərdə  olduğu  kimi, 

hədəflənmiş nəticələrə yönəlik deyil; 

Dövlət  büdcəsinin  imkanlarının  məhdudlaşması  üzündən  hökumət  bir 

sıra  xərcləri  ixtisar  etməyə  məcbur  olsa  da,  ümumən  hökumətin  büdcə 

fəaliyyətində səmərəliliyin və nəticəliliyin yüksəldilməsinə yönəlik ciddi 

dəyişikliklər hiss olunmur; 

2016-cı ildə olduğu kimi 2017-ci ilin büdcəsində də dövlət borcuna xidmət 

xərclərinin yüksək səviyyəsi dövlət borclarının səviyyəsi ilə bağlı narahatlığı 

artırır; 



2017-ci ilin dövlət büdcəsinin parlamentə təqdim edilməsi, müzakirələri 




31

və  təsdiq  edilməsi  prosesində  büdcə  qanunvericiliyində  təsbit  olunmuş 

prosedurların ciddi pozuntuları ilə müşayiət olunub. 

Növbəti illərdə dövlət büdcəsinin proqnozlaşdırılması və dövlət maliyyəsinin idarə 

edilməsinin təkmilləşdirilməsi istiqamətində aşağıdakılar tövsiyə olunur: 

1.

Dövlət büdcəsi gəlirlərinin formalaşmasında neft və qeyri-neft sektorlarının 

töhfəsinin daha dəqiq, detallı və əsaslandırılmış şəkildə qiymətləndirilməsi 

təmin edilsin.



2.

Büdcə daxilolamalarının proqnozunun dövlət və özəl sektorlar üzrə (xüsusilə 

iri dövlət şirkətləri haqqında məlumatlar daha detallı göstərilməklə) bütün 

tədiyyə növləri üzrə ayrılmaqla açıqlansın.



3.

Strateji və büdcə planlaşdırmasının əlaqələndirilməsini təmin edən hüquqi-

normativ  baza  yaradılsın,  habelə  bütün  büdcə  sifarişlərinin  hökumətin 

sosial-iqtisadi inkişaf proqramları ilə uzlaşdırılması təmin edilsin.



4.

Son nəticələrə yönəlik büdcə planlaşdırılması mexanizminə keçid təmin 

edilsin.

5.

Büdcə layihəsinin peşəkar vətəndaş cəmiyyəti təsisatları və ayrı-ayrı sosial 

qrupların  mənafeyini  təmsil  edən  ictimai  qurumlarla  müzakirə  əsasında 

qəbuluna təminat verən hüquqi mexanizmlər formalaşdırılsın.



6.

Büdcə informasiyalarının əlçatanlığını təmin etmək üçün büdcə zərfi ilə 

ictimaiyyətin onlayn tanış olmasına imkan yaradılmalıdır.



32

www.opengovernment.az

opengovaz@gmail.com

Copyright © Open Government





Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8


Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©genderi.org 2019
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə